Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Slaap is de periode van rust waarin het wakend bewustzijn wegvalt en het lichaam herstelt. Toch weet de wetenschap nog altijd niet precies waarom we slapen. Deze quiz gaat over slaapfases en het EEG, de hersenkernen die ons wakker houden of juist in slaap brengen, en de gevolgen van slaaptekort. Van het hypnogram tot de nucleus suprachiasmaticus en van schaapjes tellen tot slaapdeprivatie als foltermethode: hoeveel weet jij over slaap?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoeveel uur slaap per nacht wordt gezonde volwassenen aangeraden?
7-9 uur
Een vaste norm bestaat niet: sommige korte slapers hebben aan 5 uur genoeg, anderen voelen zich na 10 uur nog niet uitgerust.
Q 02Waar staat de afkorting 'rem' in remslaap voor?
Rapid Eye Movement
Het is de bekendste van alle slaapfases; het elektro-oculogram laat in deze fase veel oogbewegingen zien.
Q 03Welke ademhalingsstoornis kan de oorzaak zijn van een slaapstoornis?
Slaapapneu
Ook pijn, stress, lawaai, een hoge omgevingstemperatuur, cafeïne, roken en alcohol kunnen de slaap verstoren.
Q 04Welk hormoon wordt bij normale lichtintensiteit minder afgegeven, waardoor slaap wordt geremd?
Melatonine
Daardoor loopt ons slaap-waakritme gelijk met het dag-nachtritme.
Q 05Hoeveel uur per dag slapen baby's ongeveer?
14 tot 18 uur
De slaapduur neemt daarna geleidelijk af tot de jongvolwassen fase, met een tijdelijke opleving in de puberteit.
Q 06Wat melden mensen vrijwel altijd als ze tijdens de remslaap worden gewekt?
Dat ze hebben gedroomd
Wie in de non-remslaap wordt gewekt, herinnert zich meestal geen droom, al wordt er in alle slaapfases gedroomd.
Q 07In welke levensfase neemt de slaapbehoefte tijdelijk weer toe?
Puberteit
Op oudere leeftijd wordt de nachtslaap korter, maar dutjes overdag compenseren dat: de totale slaap per etmaal verandert nauwelijks.
Q 08Wat is de beste subjectieve maatstaf om te bepalen of iemand goed of slecht slaapt?
Hoe iemand zich de volgende dag voelt
Wie zich overdag moe of niet uitgerust voelt, heeft waarschijnlijk te weinig geslapen, of juist te veel.
Q 09Hoeveel cycli van afwisselend remslaap en non-remslaap doorloopt een mens normaal per nacht?
Vier of vijf
Aan het begin van de nacht overheerst de diepe slaap, tegen het einde komt er relatief meer remslaap.
Q 10Door welke hersengebieden wordt de slaap-waakritmiek bij mens en dier geregeld?
Hersenstam en de hypothalamus
Aparte kernen in de hersenstam houden ons wakker; een kerngebied vlak vóór de hypothalamus is juist actief bij het inslapen.
Q 11Hoeveel fasen worden binnen de non-remslaap onderscheiden?
Vier
De indeling volgt de frequentie van de EEG-golven: fase 1 heeft de hoogste en de laatste fase de laagste frequenties.
Q 12Hoe wordt de remslaap ook genoemd, omdat het EEG dan lijkt op dat van iemand die wakker is?
Paradoxale slaap
De gedesynchroniseerde hersenactiviteit in deze fase komt overeen met die van alerte of geconcentreerde personen.
Q 13Welk deel van de bevolking heeft tijdelijk of permanent last van slaapstoornissen?
30%
Mensen met slaapstoornissen hebben ook vaker last van depressies; overmatig gebruik van slaappillen kan het slapen verder verslechteren.
Q 21Waar komt het volgens onderzoek van Cambridge en Stanford op aan bij 8 uur slaap?
Dat ze aaneengesloten en regelmatig zijn
De studies dateren uit 2001 en 1993; het tijdstip doet er niet toe, zolang het iedere dag dezelfde periode is.
Q 22Van welke schade zouden neuronen tijdens de niet-remslaap kunnen herstellen?
Schade door vrije radicalen
Grotere dieren hebben een lager metabolisme en dus minder herstelwerk; daarom zouden ze minder slaap nodig hebben dan kleine dieren.
Q 23Hoeveel uur per etmaal slaapt een rat, verdeeld over zo'n 120 korte perioden?
12 uur
Q 14Op basis van welke drie metingen worden de slaapfases ingedeeld?
EEG, EMG en EOG
Het elektro-encefalogram toont de hersenactiviteit, het elektromyogram de spierbewegingen en het elektro-oculogram de oogspieren.
Q 15Wat zou volgens de evolutietheorie de oorspronkelijke functie van slaap zijn?
Behoud van energie bij voedselschaarste
Zo opgevat lijkt slaap op een winterslaap: hartslag, ademhaling en lichaamstemperatuur dalen, zodat geen energie wordt verspild.
Q 16Hoe heet de grafiek die weergeeft hoeveel tijd per nacht in elke slaapfase wordt doorgebracht?
Hypnogram
Grote, langzame uitslagen op het EEG wijzen op hersencellen die tegelijk vuren; korte, kleine uitslagen op niet-synchrone activiteit.
Q 17Welke stof hoopt zich tijdens het waken op in de hersenen en kan zo de slaaptoestand uitlokken?
Adenosine
Zulke stoffen remmen de arousal af, het tegenwicht van de hersenstamkernen die ons wakker houden.
Q 18Hoe werden ratten wakker gehouden in onderzoek naar langdurige slaaponthouding?
Met een draaiend platform
De ratten werden steeds zwakker, konden hun lichaamstemperatuur niet meer regelen en stierven uiteindelijk.
Q 19Hoe worden fase 3 en 4 van de non-remslaap samen ook genoemd?
Trage-golf-slaap
In deze diepe fase zijn mensen lastig wakker te krijgen; tijdens de remslaap gaat dat veel gemakkelijker.
Q 20Vanaf welke leeftijd wordt de diepe slaapfase geleidelijk steeds korter?
40 jaar
Kinderen slapen dieper dan volwassenen, vooral in het begin van de nacht; ouderen worden vaker wakker en hebben minder remslaap.
Die slaapperioden duren gemiddeld 6 minuten, en het grootste deel ervan valt overdag in plaats van 's nachts.
Q 24Welke universiteit publiceerde in Science dat hersenvocht de hersenen tijdens de slaap 'wast'?
Boston University
Het cerebrospinale vocht zou in ritmische, pulserende golven de hersenen binnenstromen.
Q 25Hoe heten de plotselinge, hoogfrequente uitslagen op het EEG tijdens de non-remslaap?
Slaapspoelen
Er zijn aanwijzingen dat deze EEG-component samenhangt met hoeveel iemand vóór het slapen heeft geleerd.
Q 26Welke vorm van polyfasische slaap wordt naast bifasisch, everyman en uberman beschreven?
Dymaxion
Tegenover al deze varianten staat de monofasische slaap, met één aaneengesloten slaapperiode per etmaal.
Q 27Welke frequenties laat het EEG zien tijdens de non-remslaap?
4-13 hertz
In deze fase zijn de spieren verslapt en maken de ogen langzaam rollende bewegingen.
Q 28Welke hersenkern boven het chiasma opticum reguleert de slaap via lichtinval?
Nucleus suprachiasmaticus
Valt deze externe lichtprikkel weg, dan raakt het normale slaappatroon ontregeld.
Q 29Welk kerngebied vlak vóór de hypothalamus is vooral actief bij het in slaap vallen?
Nucleus praeopticus ventrolateralis
Het gebied werkt vermoedelijk door de kernen die de arousal reguleren af te remmen; vooral de diepe slaap hangt ervan af.
Q 30Welke onderzoekers uitten veel kritiek op de hypothese dat slaap het leren bevordert?
Vertes en Eastman
Een bezwaar is dat slechtere leerprestaties na slaapdeprivatie ook aan simpel concentratieverlies kunnen liggen.