Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het urinewegstelsel filtert elke dag zo'n 180 liter voorurine uit het bloed en houdt daar anderhalve liter urine van over. Nieren, urineleiders, blaas en plasbuis werken daarbij samen om de samenstelling van het bloed constant te houden. Deze quiz gaat over de nefronen en hun buisjes, over wat de kleur van urine verraadt, over eiwit en albumine in de urine en over curiosa als urinetherapie, de ISS en waarom je nooit op schrikdraad moet plassen. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een biologieles of quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waar wordt urine opgeslagen voordat ze het lichaam verlaat?
Urineblaas
Het periodiek lozen via de urinebuis heet urineren, of in gewone taal gewoon plassen.
Q 02Welke kleur krijgt urine bij benadering als iemand erg veel drinkt?
Waterkleurig
Klinisch chemisch onderzoek kan uitsluitsel geven wanneer de samenstelling of kleur van urine afwijkt.
Q 03Van welke groente kan het rood onveranderd in de urine terechtkomen?
Bietjes
Ook sommige geneesmiddelen en porfyrinurie kunnen urine doen verkleuren zonder dat er iets ernstigs aan de hand is.
Q 04Waarvan zijn de afvalstoffen in urine afkomstig?
Stofwisseling
De nieren filteren die afvalstoffen uit het bloed, waarna ze via de urinewegen het lichaam verlaten.
Q 05Welke afvalstof zit, naast zouten, vooral opgelost in urine?
Ureum
Urine bestaat verder vooral uit water; de gele kleur komt van kleurstoffen die in kleine hoeveelheden meekomen.
Q 06Waardoor worden veranderingen in de kleur van urine vooral veroorzaakt?
Hoeveelheid uitgescheiden vocht
Geconcentreerde urine is donkergeel tot oranje, terwijl urine na veel drinken waterhelder kan zijn.
Q 07Wat is de Latijnse naam voor de plasbuis?
Urethra
Het hele stelsel heet in het Latijn tractus uropoeticus en omvat ook de nieren, het nierbekken, de urineleiders en de blaas.
Q 08Hoe heten de basiseenheden van de nieren waarin urine wordt geproduceerd?
Nefronen
In elk van die eenheden wordt water met opgeloste stoffen eerst als voorurine opgevangen in het kapsel van Bowman.
Q 09Waarvan is sprake als er veel eiwit in de urine zit?
Nierschade
Een kleine hoeveelheid eiwit kan onschuldig zijn, bijvoorbeeld na zware inspanning, infectie of medicijngebruik.
Q 10Waarom is urine in de ochtend doorgaans donkerder?
De nieren scheiden dan weinig water uit
Een donkere kleur is dus meestal onschuldig, al kan donkergele urine soms ook op een ziekte wijzen.
Q 11Op welke ziekte kan donkergele urine soms wijzen?
Geelzucht
Meestal is donkergele urine gewoon geconcentreerde urine, zoals in de ochtend of na weinig drinken.
Q 12Hoe heet een middel dat de afgifte van water door de nieren bevordert?
Diureticum
Het gevolg van zo'n middel is een verhoogde productie van urine.
Q 13Ontstekingen in welk orgaan kunnen urine bruinrood kleuren?
Lever
De kleur komt van urobiline, een bruine kleurstof die bij zo'n ontsteking niet meer verwerkt wordt en via de nieren het lichaam verlaat.
Q 14Hoe heet de aandoening waarbij er bloed in de urine zit?
Q 21Waardoor kan urine donkerbruin worden?
Afsluiting van de galweg
Zo'n blokkade in het galafvoerkanaal verhoogt het gehalte aan galkleurstof in het bloed.
Q 22Hoeveel voorurine produceren de nieren elke dag?
180 liter
Daarvan blijft uiteindelijk maar 1,5 liter urine over; de rest wordt in de nieren weer opgenomen.
Q 23Een verhoogd gehalte van welke stof in het bloed veroorzaakt donkerbruine urine?
Bilirubine
Het is een roodbruine kleurstof van gal; de oorzaak van het verhoogde gehalte is vaak een afgesloten galweg.
Hematurie
De urine kleurt dan roze tot bruinrood tot dieprood; zit er alleen hemoglobine in, dan spreekt men van hemoglobinurie.
Q 15Van welk medisch vakgebied is de urologie een onderdeel?
Chirurgie
De uroloog behandelt de urinewegen van man en vrouw en daarnaast de geslachtsorganen van de man.
Q 16Uit hoeveel procent water bestaat voorurine minstens?
99%
Bijna al dat water wordt geresorbeerd, waardoor van de dagelijkse voorurine maar een klein restant overblijft.
Q 17Hoe heet de productie van urine in medische termen?
Diurese
Door urine te produceren en te lozen houdt het urinewegstelsel de samenstelling van het bloed constant.
Q 18Welke twee stoffen geven urine haar typische gele kleur?
Urobiline en porfyrine
Een afwijkende kleur, bijvoorbeeld te donker, kan wijzen op ziekte, zwangerschap of dopinggebruik.
Q 19Via welk proces diffundeert water in de distale tubulus terug naar het zoutere bloed?
Osmose
Dat gebeurt doordat de osmotische waarde van de urine daar daalt ten opzichte van die van het bloed.
Q 20Welk hormoon zorgt in de verzamelbuis voor een sterkere concentratie van de urine?
ADH
Het is een wateronttrekkend hormoon, voluit antidiuretisch hormoon; daarna stroomt de urine naar de blaas.
Q 24In welk deel van het nefron worden glucose en aminozuren actief geresorbeerd?
Proximale tubulus
Daar wordt ook ongeveer de helft van het ureum uit het filtraat weer opgenomen en water door osmose verwijderd.
Q 25Hoe heet een albumine-uitscheiding van 20 tot 200 mg per liter urine?
Microalbuminurie
Die waarde geeft een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, veneuze trombose, nierfalen en overlijden.
Q 26Waardoor wordt water met opgeloste stoffen geperst voordat het in het kapsel van Bowman komt?
Glomerulus
Wat in het kapsel belandt heet voorurine; die gaat daarna door een reeks buisjes, de tubuli, richting de blaas.
Q 27Uit welk orgaan is de bruine kleurstof urobiline afkomstig?
Galblaas
De darm geeft de kleurstof door aan de lever; bij leverontstekingen stijgt de hoeveelheid ervan in het bloed.
Q 28Bij ongeveer welk deel van de mensen met diabetes komt een verhoogde albumine-uitscheiding voor?
35%
Bij gezonde mensen zonder suikerziekte of hoge bloeddruk is dat maar ongeveer 7%, vooral als de diabetes slecht behandeld wordt loopt het op.
Q 29Met welke stof wordt albumine in een urineportie vergeleken als maat voor de uitscheiding?
Creatinine
Die ratio is betrouwbaarder dan alleen de concentratie per liter, maar minder goed dan een 24-uurs urinemeting.
Q 30Welk principe haalt in de lus van Henle natrium en andere elektrolyten uit de urine?
Tegenstroomprincipe
In dit U-vormige deel van het nefron wordt bovendien veel water aan de voorurine onttrokken.