Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Verkoudheid is de meest voorkomende infectieziekte bij mensen: volwassenen zijn gemiddeld twee tot drie keer per jaar verkouden, kinderen nog veel vaker. Meer dan tweehonderd virussen kunnen de boosdoener zijn, met het rinovirus voorop. Deze quiz gaat over de symptomen en het beloop, de manier waarop de virussen zich verspreiden en wat wel en niet helpt, van handen wassen en zink tot antibiotica en vitamine C. Ook de geschiedenis komt voorbij: van de Egyptische Ebers Papyrus tot de Britse Common Cold Unit, die in 1956 het rinovirus ontdekte.
Alle 28 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waarom werken antibiotica niet tegen verkoudheid?
Het is een virusinfectie
Toch schrijven artsen ze vaak voor, omdat patiënten dat verwachten en omdat bacteriële infecties lastig uit te sluiten zijn.
Q 02Wat is de belangrijkste manier om een verkoudheidsinfectie te voorkomen?
Handen wassen
Een vaccin is onwaarschijnlijk: er zijn zo veel verkoudheidsvirussen en ze veranderen zo snel dat een breed werkend middel niet haalbaar lijkt.
Q 03Welke virussen zijn de belangrijkste verwekkers van verkoudheid?
Rinovirussen
Soms is een coronavirus de oorzaak, en vaak zijn er meerdere virussen tegelijk bij de infectie betrokken.
Q 04Na hoeveel dagen verdwijnen de symptomen van een verkoudheid meestal?
7 tot 10 dagen
Bij kinderen houdt het hoesten in 35% tot 40% van de gevallen langer dan tien dagen aan.
Q 05Hoe heet de infectie die vooral de neusbijholten treft?
Sinusitis
Infecties van de bovenste luchtwegen worden benoemd naar het lichaamsdeel dat het meest is getroffen; verkoudheid zelf treft vooral de neus.
Q 06Wat zegt de kleur van opgehoest slijm over de verwekker van de infectie?
Niets
Het sputum uit de onderste luchtwegen kan variëren van kleurloos tot geel of groen, ongeacht de oorzaak.
Q 07Waarop wijzen hoesten en koorts samen bij een volwassene waarschijnlijk?
Griep
Het hoesten bij een gewone verkoudheid is doorgaans minder ernstig dan het hoesten bij influenza.
Q 08Hoeveel verschillende virussen kunnen een verkoudheid veroorzaken?
Meer dan 200
Daaronder vallen ook para-influenzavirussen, RS-virussen, adenovirussen, enterovirussen en metapneumovirussen.
Q 09Hoe vaak per jaar worden kinderen gemiddeld verkouden?
Zes tot twaalf keer
Volwassenen komen er met gemiddeld twee tot drie verkoudheden per jaar een stuk beter vanaf.
Q 10Welke bijwerking hebben eerstegeneratie-antihistaminica tegen een loopneus?
Slaperigheid
Tweedegeneratie-antihistaminica lijken bij verkoudheid helemaal niet te werken; pseudo-efedrine is bij volwassenen wel werkzaam.
Q 11Hoe lang kunnen sommige symptomen van een verkoudheid maximaal aanhouden?
Drie weken
Gewoonlijk zijn de klachten twee tot drie dagen na het begin van de infectie het ergst en nemen ze binnen een week af.
Q 12Bij welke groep is koorts een gebruikelijk symptoom van verkoudheid?
Peuters en kleuters
Andere mogelijke klachten zijn spierpijn, vermoeidheid, hoofdpijn, gebrek aan eetlust en soms rode, jeukende ogen.
Q 13Wat betekent de naam 'rinovirus' letterlijk?
Neusgif
Er bestaan meer dan honderd verschillende soorten van dit virus, dat tot de familie van het picornavirus behoort.
Q 21In welk jaar ontdekte de Britse Common Cold Unit het rinovirus?
1956
De onderzoeksgroep werd in 1989 opgeheven, twee jaar na het afronden van haar onderzoek naar zinkgluconaattabletten.
Q 22Welk virus beschadigt, anders dan het rinovirus, het neusepitheel?
RSV
Dit respiratoir syncytieel virus vermenigvuldigt zich eerst in neus en keel en zakt daarna af naar de onderste luchtwegen.
Q 23Welk immunoglobuline in het neusslijm geeft jarenlange immuniteit tegen één verkoudheidsvirus?
IgA
Die immuniteit is serotypespecifiek, en omdat er honderden verkoudheidsvirussen zijn, word je toch steeds opnieuw verkouden.
Q 14Hoe lang is de incubatietijd van een verkoudheid meestal?
2 tot 5 dagen
Een verkoudheid begint meestal met vermoeidheid, een rillerig gevoel, niezen en hoofdpijn; de loopneus en het hoesten volgen later.
Q 15In welke Egyptische tekst worden symptomen en behandeling van verkoudheid al beschreven?
Ebers Papyrus
Het is de oudste bestaande medische tekst; de eigenlijke oorzaak van verkoudheid werd pas in de jaren 50 van de twintigste eeuw vastgesteld.
Q 16Wat kan het para-influenzavirus bij jonge kinderen veroorzaken als het de trachea aantast?
Pseudokroep
De droge hoest en ademhalingsmoeilijkheden ontstaan door de kleine afmetingen van de luchtwegen bij kinderen.
Q 17Welk middel was de enige succesvolle behandeling die de Common Cold Unit ooit ontwikkelde?
Zink
Supplementen ermee kunnen de ernst en duur van de symptomen verminderen als ze binnen 24 uur na het begin worden ingenomen.
Q 18Welk land beperkte in 2009 vrij verkrijgbare hoestmiddelen voor kinderen tot zes jaar?
Canada
De maatregel kwam voort uit bezorgdheid over de risico's en het niet-bewezen nut van die middelen bij jonge kinderen.
Q 19Tot welke virusfamilie behoort het rinovirus?
Picornaviridae
Het is een RNA-virus dat verantwoordelijk is voor 30% tot 80% van alle verkoudheden.
Q 20In welke eeuw kwam de naam 'verkoudheid' in zwang?
17e eeuw
De naam ontstond door de overeenkomst tussen de klachten en de verschijnselen die optreden bij koud weer.
Q 24In welk percentage van de verkoudheden treedt een oorinfectie op als complicatie?
30%
Een bijholteontsteking komt in naar schatting 8% van de gevallen voor en kan onbehandeld chronisch worden.
Q 25Welk middel bood in de jaren 70 tijdens de incubatietijd enige bescherming tegen een rinovirus?
Interferon
De Britse Common Cold Unit toonde dat aan, maar een bruikbare behandeling leverde het niet op.
Q 26Hoeveel werkdagen missen Amerikaanse werknemers jaarlijks doordat ze verkouden zijn?
150 miljoen
Ouders missen daarnaast nog eens 126 miljoen werkdagen om voor verkouden kinderen te zorgen; de totale schade loopt op tot meer dan 20 miljard dollar per jaar.
Q 27Aan welke menselijke receptoren hecht het rinovirus zich?
ICAM-1
Die hechting activeert de vrijgave van inflammatoire mediatoren, die vervolgens de klachten veroorzaken zonder het neusepitheel te beschadigen.
Q 28Hoeveel typen virussen zijn bekend van de familie waartoe het rinovirus behoort?
99
Naast die familie veroorzaken ook coronavirussen, adenovirussen en enterovirussen verkoudheid, en vaak zijn er meerdere virussen tegelijk in het spel.