Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De wolharige mammoet is de bekendste van alle mammoeten: een dik behaarde olifantachtige die de koude steppen van Europa, Azië en Noord-Amerika bewoonde. Deze quiz gaat over zijn uiterlijk en leefwijze, zijn verwantschap met de huidige olifanten en de vraag waarom hij verdween. Ook de herkomst van het woord mammoet, beroemde vondsten in het hoge noorden en de mammoetbotten uit Nederland komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waar zijn de best bewaarde karkassen van de wolharige mammoet als ijsmummie gevonden?
Siberië
De soort is bekend van beenderen en bevroren karkassen; overblijfselen zijn gevonden in Europa, Azië en Noord-Amerika.
Q 02Waarmee vermaalde de mammoet de taaie, harde grassen van de steppe?
Kiezen
Zijn lichaam was, net als dat van de wolharige neushoorn, bedekt met een dichte, isolerende laag haar tegen het koude klimaat.
Q 03Wat stond er op het menu van de wolharige mammoet?
Toendraplanten
Hij deelde zijn leefgebied met onder meer de wolharige neushoorn, de holenleeuw, wilde paarden en muskusossen.
Q 04Waaronder haalde de wolharige mammoet met zijn slagtanden planten vandaan?
Sneeuw en ijs
De soort woonde op de mammoetsteppe, die zich uitstrekte van Midden-Europa tot Oost-Azië en ook in Noord-Amerika voorkwam.
Q 05Welk dier leidde een kudde wolharige mammoeten?
Oudste vrouwtje
De jongen werden waarschijnlijk pas in hun 2e of 3e jaar gespeend, later dan bij de moderne soorten.
Q 06Welke levende diersoort is het nauwst verwant aan de mammoet?
Aziatische olifant
Die verwantschap is zelfs nauwer dan de band tussen de huidige olifanten van de twee continenten onderling.
Q 07In welke Nederlandse stad ligt de grootste mammoetverzameling ter wereld?
Leiden
De collectie ligt in museum Naturalis en dankt haar omvang aan botten die uit de Noordzee naar boven komen.
Q 08Hoe leefden de mannetjes van de wolharige mammoet?
Solitair
In het paarseizoen vochten de mannelijke dieren met hun slagtanden om de vrouwtjes.
Q 09Tot waar reikten de haren van de vacht van de wolharige mammoet soms?
Grond
De vacht varieerde in kleur van blond en roodbruin naar donkerbruin tot zwart, met daaronder een laag fijnere, isolerende haren.
Q 10Waarin lagen de ingevroren mammoetlichamen die onderzoekers in de 18e en 19e eeuw ontdekten?
Permafrost
Al eeuwen eerder werd in Noord-Europa en Rusland fossiel ivoor gevonden.
Q 11Waarvoor moesten de grote graslanden van de mammoet door de opwarming plaatsmaken?
Bomen en bossen
In dat nieuwe landschap konden mammoeten moeilijker aan voedsel komen.
Q 12Waarom waren de meeste mammoetsoorten, anders dan de wolharige, vrijwel onbehaard?
Hun leefgebied was veel warmer
Daarin leken ze op de huidige olifanten, die eveneens vrijwel onbehaard zijn.
Q 13Welke soortaanduiding draagt de wolharige mammoet in zijn wetenschappelijke naam?
primigenius
Van alle fossiele mammoetvondsten in Nederland zijn die van deze soort het talrijkst.
Q 21Welke wetenschappelijke naam hebben de mastodonten, vaak verward met mammoeten?
Mammut
De mastodonten zijn een andere familie van uitgestorven olifantachtigen en dus niet bijzonder nauw aan de mammoet verwant.
Q 22Wat vonden wetenschappers in mei 2013 op de Ljachovski-eilanden naast spierweefsel?
Vloeibaar bloed
Ruim tien jaar eerder waren in het hoge noorden van Azië en in Alaska pas ongeveer een dozijn mammoeten gevonden.
Q 23Wat bleken de vermeende dwergmammoeten van Wrangel waarschijnlijk te zijn?
Vrouwtjes die klein bleven
Net als hedendaagse olifanten groeiden ze na hun eerste dracht niet meer, zodat ze beduidend kleiner bleven dan mannetjes.
Q 14In welke taal heet de mammoet nog altijd 'mamont'?
Russisch
In West-Europa raakte via Franse publicaties juist de vorm 'mammouth' verspreid.
Q 15Van welke oudere mammoetsoort stamt de wolharige mammoet naar men aanneemt af?
Steppemammoet
Naast de wolharige mammoet was deze voorouder de enige mammoetsoort met een dikke beharing.
Q 16Hoeveel meter hoog werd een mannetje van de wolharige mammoet ongeveer?
3,4
Vrouwtjes bleven met circa 2,7 meter kleiner; de soort was daarmee ongeveer even groot als de huidige Afrikaanse olifant.
Q 17Hoeveel jaar geleden stierf de mammoet naar schatting definitief uit?
4000
Over de oorzaak is veel discussie: klimaatverandering speelde volgens onderzoek een grote rol, de rol van de mens is omstreden.
Q 18Wat at de wolharige mammoet volgens een studie uit 2010 behalve planten ook?
Eigen uitwerpselen
Gewoonlijk leefde de soort van de begroeiing van de mammoetsteppe, een steppe die een groot deel van het noorden van Eurazië bedekte.
Q 19Hoeveel kilogram gras had een mammoet naar schatting per dag nodig?
180
Het leefgebied was wel koud, maar volgens recentere inzichten niet zo koud dat er geen gras kon groeien.
Q 20Hoeveel meter lager dan nu lag de zeespiegel tijdens de laatste ijstijd ongeveer?
150
Daardoor was de huidige Noordzee een droge vlakte boven de zeespiegel, waar mammoeten konden leven.
Q 24Hoeveel jaar geleden stierf de groep wolharige mammoeten uit het hoge noorden vermoedelijk uit?
40.000
Een DNA-studie van mammoetharen toonde in 2008 aan dat er twee subgroepen bestonden; de andere was over een veel groter gebied verspreid.
Q 25Vanaf hoeveel jaar geleden trok de mammoet zich door de opwarming terug naar Noord-Azië?
14.000
Onderzoekers uit de Britse stad Durham simuleerden hiervoor het klimaat van de voorbije 42.000 jaar in Europa, Noord-Amerika en Azië.
Q 26Bijna hoeveel miljoen jaar geleden splitsten de mastodonten zich af van olifanten en mammoeten?
30
De mammoeten zelf splitsten zich pas miljoenen jaren later af van de voorouders van hun naaste levende verwant.
Q 27In afzettingen uit welke ijstijd zijn de vroegste resten van de wolharige mammoet gevonden?
Saalien
Het gaat om de op een na laatste ijstijd in Eurazië.
Q 28Hoeveel kilometer uit de kust ligt Wrangel-eiland, waar in 1993 jonge mammoetresten opdoken?
140
De resten werden gedateerd op 3700 jaar geleden, dus pas 1700 jaar voor Christus.
Q 29Isotopen van welk element verrieden de verplaatsingen van de mammoeten van Wrangel?
Strontium
Het element werd gemeten in het bioapatiet van skeletresten; de uitkomst zaaide ernstige twijfel over de jonge ouderdom van de vondsten.
Q 30Aan de oevers van welke rivier werd in 1901 een buitengewoon volledig mammoetlichaam gevonden?
Berezovka
De vondst sloot aan op een reeks ingevroren lichamen die onderzoekers in de twee voorgaande eeuwen hadden ontdekt.