Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Wolken lijken gewoon, maar er zit verrassend veel natuurkunde achter: verzadigde lucht, condensatie en luchtbellen die opstijgen en afkoelen. Deze quiz gaat over hoe wolken ontstaan, hoe neerslag en hagel zich vormen en hoe de wolkengeslachten sinds 1802 worden ingedeeld, van cirrus tot cumulonimbus. Ook de kleuren van de wolkenhemel komen aan bod. Elke vraag heeft vier antwoorden en een korte uitleg.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Uit welke deeltjes kan een wolk bestaan, naast waterdruppeltjes?
IJskristalletjes
De waterdruppeltjes in een wolk kunnen onderkoeld zijn; in gemengde wolken komen ze samen met ijs voor.
Q 02Hoe heten de wolken die door vliegtuigen worden gevormd?
Condenssporen
Ze staan ook bekend als vliegtuigstrepen en tellen in de weerkunde gewoon mee als wolken.
Q 03Welk weerverschijnsel aan de grond is fysisch hetzelfde als een waterwolk?
Mist
Verzadigde lucht aan de grond ontstaat door verdamping, menging met vochtige lucht, afkoeling of een combinatie daarvan.
Q 04Hoe heet de onderste laag van de atmosfeer, waar de meeste weersverschijnselen zich afspelen?
Troposfeer
In deze laag neemt de temperatuur gemiddeld 6,5 °C per kilometer af, afhankelijk van de hoeveelheid vocht in de lucht.
Q 05Hoe hoog is de relatieve luchtvochtigheid in verzadigde lucht?
100%
Voor het ontstaan van wolken is vooral afkoeling van belang, en die treedt op wanneer lucht opstijgt.
Q 06Waartoe groeien ijskristallen aan die in een buienwolk meerdere malen omhoog worden gevoerd?
Hagelstenen
Daar zijn krachtige verticale luchtbewegingen voor nodig, zoals die in hoog opgebouwde buienwolken voorkomen.
Q 07Welke Nederlandse naam heeft cumuliforme bewolking?
Stapelwolken
Daartegenover staat gelaagde bewolking; dat onderscheid is de eerste stap in de indeling van wolken.
Q 08Hoe heet het verschijnsel waarbij een tot 10 km hoge wolk in 20 minuten leegregent?
Wolkbreuk
Afzonderlijke wolkenelementen zijn zo licht dat ze zweven; pas als ze uitgroeien, vallen ze als neerslag naar beneden.
Q 09Onder welke Nederlandse naam staat altocumulus bekend?
Schapenwolk
Altocumulus hoort bij de middelbare bewolking, net als altostratus, de matglaslucht.
Q 10Hoe heet het opstijgen van lucht door verwarming van onderaf?
Convectie
Niet de hele luchtmassa stijgt dan op, maar alleen luchtbellen van enkele tientallen tot honderden meters groot.
Q 11Wat betekent het Latijnse woord cirrus, de naam van dunne, vezelachtige hoge bewolking?
Haarlok
Hoge bewolking bestaat meestal volledig uit ijskristallen en er valt geen neerslag uit.
Q 12Welk optisch verschijnsel kan optreden bij cirrostratus, de zogeheten melklucht?
Halo's
De hemel is dan helemaal of grotendeels bedekt; vaak kondigt deze bewolking een naderend warmtefront aan.
Q 13Welk wolkengeslacht gaat altijd gepaard met neerslag?
Nimbostratus
In het Nederlands heet dit geslacht regenlucht; de basis kan laag liggen en de top ver in de bovenste etage.
Q 21Aan welke kant van bergruggen ontstaan de staande golven van altocumulus lenticularis?
Lijzijde
Lopende golven ontstaan juist als twee luchtmassa's over elkaar heen bewegen; dat levert undulatuswolken op.
Q 22Welk type wolkenvorming ontstaat wanneer een bergketen een luchtmassa optilt?
Orografisch
Welke wolken zo ontstaan hangt af van de stabiliteit van de lucht, maar bij berghellingen zijn ze vaak gelaagd.
Q 23Hoe heet de horizontale luchtverplaatsing waarmee warmtetransport plaatsvindt?
Advectie
Wordt op die manier hoog in de atmosfeer juist koude lucht aangevoerd, dan kan dat met zware buien gepaard gaan.
Q 14Uit welk type bewolking valt op gematigde breedten het merendeel van de neerslag?
Stratiforme
In zulke gelaagde bewolking zijn de verticale luchtstromingen beperkt.
Q 15Hoe heet een proces waarbij geen warmte-uitwisseling met de omgeving plaatsvindt?
Adiabatisch
Zo koelt opstijgende lucht af: de luchtbel zet uit, dat kost arbeid en daardoor daalt de temperatuur.
Q 16Welke Nederlandse naam heeft het wolkengeslacht cirrocumulus?
Ribbelwolk
Het bestaat uit een bank van wolken; cirrus, de veegwolk, bestaat juist uit afzonderlijke wolken.
Q 17Welke neerslag valt uit gelaagde bewolking die geheel boven het vriespunt blijft?
Motregen
De druppels groeien dan alleen aan door samenvloeien; bij dichte bewolking kan het wel uren aanhouden.
Q 18Welke Britse apotheker maakte in 1802 een wereldwijd geaccepteerde classificatie van wolken?
Luke Howard
Zijn systeem leek sterk op de indeling van planten- en dierensoorten van Linnaeus en gebruikt Latijnse namen.
Q 19Waarvoor zijn de torentjes van altocumulus castellanus een aanwijzing?
Onweer
De torentjes ontstaan bij grote onstabiliteit; uit altocumulus zelf valt meestal geen neerslag.
Q 20Hoe noemen meteorologen het samenstromen van lucht, zoals bij lagedrukgebieden?
Convergentie
Ook bij een front stijgt een hele luchtmassa op: warme lucht wordt daar opgetild door koude.
Q 24Hoeveel koelt een stijgende droge luchtbel af per 100 meter hoogte?
0,98 °C
In verzadigde lucht komt bij condensatie warmte vrij en is de afkoeling kleiner: gemiddeld 0,6 °C per 100 meter.
Q 25Tot boven welke snelheid kunnen de luchtstromingen in zware buien oplopen?
25 m/s
Door die snelle stromingen kan er al zo'n 20 tot 30 minuten na het ontstaan van de wolk intensieve neerslag vallen.
Q 26Welk neerslagproces speelt zich af in relatief warme wolken?
Coalescentie
Wolkenelementen met verschillende valsnelheden botsen en vloeien samen; in een voldoende grote wolk worden het regendruppels.
Q 27Onder welke temperatuur kan het Wegener-Bergeron-Findeisen-proces in werking treden?
-12 °C
Bij dit proces verrijpt waterdamp op ijskristallen, terwijl de onderkoelde druppeltjes ernaast verdampen.
Q 28Met welke Latijnse term worden valstrepen onder een wolk aangeduid?
Virga
Het is neerslag die uit de wolk valt, maar veelal verdampt voordat het aardoppervlak bereikt is.
Q 29Tot welke oververzadiging kan volkomen schone lucht komen voordat condensatie optreedt?
300 à 400%
In gewone lucht is zo'n extreme waarde niet nodig: daar slaat waterdamp neer rond aerosolen, kleine zwevende deeltjes.
Q 30Hoeveel vloeibaar water bevat cumulusbewolking ongeveer per kubieke meter?
0,5 g
Stratuswolken zitten met zo'n 0,1 tot 0,5 gram aan de lage kant, terwijl een cumulonimbus meestal juist meer bevat.