Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Rafy koralowe zajmują zaledwie 0,1% dna morskiego, a mimo to zależy od nich około jednej czwartej wszystkich morskich gatunków. Powstają w ciepłej, czystej i płytkiej wodzie, a ich największym wrogiem jest dziś ocieplenie klimatu. Ten quiz prowadzi od najstarszych budowli rafowych sprzed setek milionów lat po współczesne programy ratowania koralowców: hodowlę fragmentów, kriobanki i wspomaganie rozrodu. Osobna część pytań dotyczy Wielkiej Rafy Koralowej: jej odkrywców, geografii, klimatu, mieszkańców i kolejnych fal bielenia.
Wszystkie 29 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na jakim akwenie leży Wielka Rafa Koralowa?
Morze Koralowe
To największa na Ziemi pojedyncza struktura wytworzona przez organizmy żywe, widoczna z kosmosu jako biała smuga na tle błękitnego oceanu.
Q 02Na terenie którego australijskiego stanu leży Wielka Rafa Koralowa?
Queensland
Rafa ciągnie się od Cieśniny Torresa przy Papui-Nowej Gwinei po Lady Elliot Island, około 75 km na północny wschód od Bundabergu.
Q 03Jak nazywa się niszcząca rafy metoda połowu ryb polegająca na detonowaniu ładunków pod wodą?
głuszenie
Do najpoważniejszych zagrożeń należą też wycieki ropy, ścieki komunalne i przemysłowe oraz pogłębianie dna na szlakach morskich.
Q 04Jakie zjawisko wzmocniło wzrost temperatury wody podczas pierwszych fal masowego blaknięcia?
El Niño
Wbrew początkowym hipotezom nie stwierdzono, aby czystsza woda zmniejszała blaknięcie, ani istotnych różnic między obszarami chronionymi i niechronionymi.
Q 05Na jakim okręcie James Cook dotarł do Wielkiej Rafy Koralowej?
„Endeavour”
Listę europejskich odkrywców rafy otwiera Luis Váez de Torres w 1606 roku, a zamyka William Bligh na HMS „Bounty” w 1789 roku.
Q 06Powyżej jakiej temperatury wody powstają rafy koralowe?
18 °C
Woda musi być też w ruchu, by do organizmów docierało pożywienie, a jej zasolenie powinno mieścić się między 27‰ a 40‰.
Q 07Co wymienia się jako drugi pod względem ważności czynnik zagrażający rafom koralowym?
zakwaszanie oceanów
Dwutlenek węgla z atmosfery rozpuszcza się w wodzie i obniża jej pH, co spowalnia tempo kalcyfikacji szkieletów koralowców.
Q 08Jaka część wszystkich morskich gatunków zależy w różnym stopniu od raf koralowych?
25%
Wiele z tych gatunków stanowi podstawowe źródło pokarmu dla licznych społeczności ludzkich.
Q 09Ile koralowców na milion dożywa w naturze wieku dorosłego?
1
Dlatego prowadzi się też selektywną hodowlę koralowców i ich symbiotycznych glonów, by utrzymać odmiany odporniejsze na stres termiczny.
Q 10Na przestrzeni ilu kilometrów rozciąga się Wielka Rafa Koralowa?
2300 km
Odległość rafy od brzegu waha się od 15 km przy Cairns do 250 km przy Gladstone, a jej powierzchnia przekracza 346 tysięcy km².
Q 11Jaki odsetek raf koralowych na świecie został już bezpowrotnie zniszczony?
50%
Szacuje się, że bez szeroko zakrojonych działań zapobiegawczych za pół wieku pozostanie zaledwie jedna dziesiąta raf.
Q 12Na ile regionów dzieli się Wielka Rafa Koralowa?
cztery
W Regionie Centralnym, między 16° a 20° równoleżnikiem, zagęszczenie rafy jest najmniejsze, a w Regionie Południowym wody sięgają 145 m głębokości.
Q 13Jaki procent dna morskiego zajmują rafy koralowe?
0,1%
Mimo tak niewielkiego obszaru rafy pełnią rolę naturalnych falochronów, silnie tłumiąc energię fal i redukując ich wysokość.
W którym roku Wielką Rafę Koralową wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO?
Q 21Które z tych organizmów, obok korali madreporowych i otwornic, współtworzą rafy koralowe?
stułbiopławy
Do budowniczych raf należą także mięczaki i mszywioły, a życie rozwija się na skrajnych częściach rafy, tworząc skomplikowane ekosystemy.
Q 22Ile metrów kwadratowych rafy może zjeść jedna rozgwiazda z gatunku korona cierniowa?
5–13 m²
Rozgwiazdy te żerują na koralowcach, pozostawiając nagi szkielet, który wkrótce się rozpada; okresowe eksplozje ich populacji obserwuje się od lat 50. XX wieku.
Q 23Hodowlę ilu w przybliżeniu gatunków koralowców opanowano na potrzeby odbudowy raf?
90
Hodowla przypomina szkółki leśne i wykorzystuje naturalną zdolność koralowców do klonowania; bardzo małe fragmenty rosną 25–50 razy szybciej niż większe w naturze.
1981
Sześć lat wcześniej Australia przyjęła ustawę o Parku Morskim Wielkiej Rafy Koralowej, którym zarządzają władze parku we współpracy z rządem stanowym.
Q 15Ilu ludzi, według naukowców, zależy pośrednio lub bezpośrednio od raf koralowych?
500 milionów
Rafy generują dla światowej gospodarki dochody rzędu 30 mld USD i są także przedmiotem turystyki.
Q 16Ile wynosi średni roczny przyrost rafy koralowej?
5–8 mm
W idealnych warunkach przyrost może dochodzić do 15 mm rocznie; optymalna temperatura wody to 26–27 °C.
Q 17W której dekadzie XX wieku gwałtownie wzrosła liczba doniesień o blaknięciu raf?
lata 80.
Wcześniej blaknięcie było zjawiskiem rzadkim, na co wskazują m.in. badania spowolnienia wzrostu i zmian strukturalnych w szkieletach koralowców.
Q 18Jaki odsetek raf na świecie doświadczył stresu temperaturowego według badań satelitarnych?
97%
U 60% raf stres ten miał stopień poważny; silny stres nie jest już gatunkowo selektywny i równie mocno dotyka niemal wszystkie gatunki koralowców.
Q 19Jakie glony są obecnie, obok koralowców, główną grupą rafotwórczą?
krasnorosty
W permie koralowce były tylko podrzędnym składnikiem raf, które budowały wtedy głównie mszywioły, wieloszczety, gąbki i otwornice.
Q 20W których latach miały miejsce dwie pierwsze fale masowego blaknięcia raf koralowych?
1998 i 2002
Najdłuższy epizod blaknięcia trwał od 2014 do 2017 roku i dotknął około 70% raf na świecie.
Q 24Ile centymetrów rocznie Australia przesuwała się na północ w kenozoiku?
7 cm
Dopiero gdy około 25 milionów lat temu kontynent wszedł w obszar klimatu tropikalnego, rafa zaczęła się rozwijać; wcześniej woda była dla koralowców zbyt zimna.
Q 25W którym roku uruchomiono pierwszy program kriokonserwacji koralowców?
2004
Kriokonserwacja polega na mrożeniu nasienia i komórek jajowych; w kilku kriobankach zebrano już komórki rozrodcze 16 gatunków.
Q 26Jakie duże małże tworzyły rafy w późnej kredzie?
rudysty
W mezozoiku główną grupą rafotwórczą były gąbki, które wspólnie z sinicami i glonami budowały pokaźne rafy.
Q 27Jaki program wspiera rozród koralowców, zapładniając je w laboratorium i wypuszczając larwy?
SECORE
Celem jest zwiększenie zróżnicowania genetycznego koralowców; rekordem programu było pozyskanie w dwa dni 5 milionów komórek jajowych z 25 kolonii.
Q 28Jakie organizmy zbudowały najstarsze budowle rafowe, jeszcze bez udziału koralowców?
archeocjaty
Pierwsze budowle rafowe pojawiły się we wczesnym kambrze; w ordowiku, sylurze i dewonie rafy tworzyły już głównie gąbki i koralowce denkowe.
Q 29Gdzie, obok Wielkiej Rafy Koralowej i Palau, odnotowano największe skupiska koron cierniowych?
Riukiu
Największe grupy tych rozgwiazd liczą setki tysięcy osobników.