Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Aristoteles was leerling van Plato, leraar van Alexander de Grote en een van de invloedrijkste denkers van de westerse traditie. Hij schreef over logica, natuur, ethiek en politiek. Deze quiz loopt langs zijn leven tussen Macedonië en Athene, zijn belangrijkste begrippen en werken, en de lange weg waarlangs zijn geschriften de middeleeuwen en de moderne tijd bereikten.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke Atheense instelling doceerde Aristoteles vanaf 335 v.Chr. dertien jaar lang?
Lyceum
Hij gaf er les in de Peripatos, de wandelgang van het gebouw, dat in het Grieks Lykeion heet.
Q 02Welke benaming krijgt Aristoteles omdat hij alle toen bekende wetenschappen beheerste?
homo universalis
Hij werkte die wetenschappen systematisch en methodisch uit tot een in zichzelf gesloten systeem en geldt daarom ook als systeemfilosoof.
Q 03Welk begrip, letterlijk een effen, lege plank, introduceert Aristoteles voor de ziel?
tabula rasa
In de was van die effen plank worden de vormen afgedrukt: we nemen geen concrete tafel in ons op, maar de essentie van het begrip tafel.
Q 04In welk werk zette Aristoteles zijn opvattingen over moraal uiteen?
Ethica Nicomachea
Anders dan zijn schetsmatige cursusnotities heeft dit boek een heldere structuur en een duidelijke logische rode draad.
Q 05In de bibliotheek van welke stad lagen de grotere werken van Aristoteles al vroeg?
Alexandrië
Aangenomen wordt dat ze daar al in de derde eeuw voor Christus waren opgenomen.
Q 06Welke koning haalde Aristoteles rond 342 v.Chr. naar Macedonië als leraar voor zijn zoon?
Philippus II
De zoon, de latere Alexander de Grote, was dertien jaar toen de lessen begonnen; ze duurden tot omstreeks 340 v.Chr.
Q 07Wiens lot wilde Aristoteles ontlopen door Athene na een aanklacht te verlaten?
Socrates
Hij zei de Atheners een tweede vergrijp tegen de filosofie te willen besparen en vertrok uit de stad.
Q 08Welk vijfde lichaam omgeeft volgens Aristoteles de elementen aarde, water, lucht en vuur?
ether
Daarbuiten dacht hij zich sfeerlagen, waarvan de buitenste die van de vaste sterren zou zijn.
Q 09Van welke stroming in de ethiek geldt Aristoteles als de grondlegger?
deugdethiek
Tot de wegen naar gelukzaligheid, het doel van het leven, rekent hij ook het genot, in het Grieks hèdonè.
Q 10In welke plaats werd de Griekse filosoof Aristoteles in 384 v.Chr. geboren?
Stageira
Naar zijn geboorteplaats wordt hij in sommige publicaties ook wel de stagiriet genoemd.
Q 11Sinds welke uitvinding raakten de geschriften van Aristoteles in het Westen breder verspreid?
boekdrukkunst
De meeste van zijn geschriften werden pas zo'n 800 jaar na de eerste vertaling verplichte leerstof in de westerse academische wereld.
Q 12Hoe heet de filosofische school die Aristoteles oprichtte op basis van zijn eigen methode?
Peripatetische School
Latere generaties van deze school richtten zich vooral op de natuurwetenschappen en lieten de filosofie voor wat ze was.
Q 13Op welke leeftijd vertrok Aristoteles naar Athene om leerling van Plato te worden?
17
Hij bleef twintig jaar aan de Akademeia en ging er pas weg na de dood van zijn leermeester in 347 v.Chr.
Q 21Naar welke stad week Aristoteles in 323 v.Chr. uit, naar het landgoed van zijn moeder?
Chalkis
Hij stierf er een jaar later, op eenenzestigjarige leeftijd, aan de gevolgen van een maagkwaal.
Q 22Welke vrouw zegeviert in een middeleeuws verhaal over het intellect van Aristoteles?
Phyllis
Op afbeeldingen kruipt de filosoof op handen en voeten, met een toom in de mond, terwijl zij op zijn rug zit; het motief siert veel kerkportalen.
Q 23Met welk Grieks woord duidt Aristoteles de vorm van een ding aan, tegenover de stof?
morphè
Anders dan in de ideeënleer van zijn leermeester bestaat de vorm niet afzonderlijk: hij is enkel reëel voor zover hij in het concrete ding is gerealiseerd.
Q 14Wiens werken brachten Aristoteles vanaf de 12e eeuw via Andalusië naar het Westen?
Averroës
Via de neoplatonisten was Aristoteles al veel eerder in het Syrisch en Arabisch vertaald, zodat hij de Arabische wereld lang vóór de westerse beïnvloedde.
Q 15Welke leer van Plato over lichaam en ziel verwierp Aristoteles categorisch?
dualisme
Voor Aristoteles maakt de ziel onverbrekelijk deel uit van de lichamelijkheid, al bezit ze wel een onstoffelijk kenvermogen.
Q 16Waarvoor werd Aristoteles in Athene aangeklaagd na de dood van Alexander de Grote?
goddeloosheid
Door een anti-Macedonische stemming in de stad werd de oud-leraar van de veroveraar bovendien als collaborateur beschouwd.
Q 17Welke soort ziel, gericht op voeding en groei, hebben bij Aristoteles alle levensvormen?
vegetatieve
Daarnaast onderscheidt hij een ziel van zintuigen, begeerten en beweging, die dieren en mensen met elkaar delen.
Q 18Welke ‘causa’ gold voor Aristoteles als de voornaamste oorzaak?
finalis
Deze doel-oorzaak werd later in de middeleeuwen gezien als de causa causarum, de oorzaak der oorzaken.
Q 19Welke verloren gegane teksten waren de enige die Aristoteles zelf heeft uitgegeven?
dialogen
Veel van zijn oorspronkelijke werk ging al in de eerste eeuwen na zijn dood verloren.
Q 20Welke leer, waarin gelukzaligheid het doel van het leven is, huldigt Aristoteles?
eudaemonisme
Die gelukzaligheid vindt de mens volgens hem door de studie van filosofie en wetenschap, door morele verstandigheid en door genot.
Q 24Welke deugd, de morele verstandigheid, noemt Aristoteles de belangrijkste?
phronèsis
Dit inzicht zorgt voor het kiezen van de goede handeling en het bepalen van het midden tussen verstand en gevoel.
Q 25Welke Griekse term staat bij Aristoteles voor potentie, het vermogen om te veranderen?
dynamis
Verandering is bij hem een overgang van potentie naar act, in het Grieks entelecheia: een bepaalde graad van volmaaktheid.
Q 26Wie bracht volgens Strabo de herontdekte notities van Aristoteles naar Rome?
Sulla
De notities lagen in Skepsis in een kelder, waar de boekhandelaar Appelicon ze ontdekte; Andronicus van Rhodos gaf ze ten slotte uit.
Q 27Door welke oom werd Aristoteles opgevoed nadat hij vroeg wees was geworden?
Proxenus
Zijn vader Nicomachus was een befaamde arts en lijfarts van de Macedonische koning Amyntas III.
Q 28Hoeveel werken van Aristoteles zijn gebundeld in zijn ‘Metafysica’?
14
De bundel is gericht op onderzoekingen van het zijn, ofwel de ontologie.
Q 29Welke Poolse filosoof (1878–1956) onderzocht de formele logica van Aristoteles?
Jan Łukasiewicz
Aristoteles ontwierp die formele logica toen hij de oorzaken van de valse redeneringen van de sofisten systematisch in kaart bracht.
Q 30Welke Griekse filosoof schreef rond 200 n.Chr. een commentaar op Aristoteles' ‘Metafysica’?
Alexander van Aphrodisias
Zijn belangwekkende commentaar verscheen in een tijd waarin de aristotelische school zich vooral nog met natuurwetenschap bezighield.