Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Ruim vier op de tien Nederlanders krijgen in hun leven te maken met mentale problemen, en toch blijft praten erover een beetje taboe. Wat is mentale gezondheid precies, wat helpt en wat schaadt? Deze quiz gaat over de cijfers achter angst, depressie en eenzaamheid bij jongeren, over de invloed van leefstijl en werk, en over de handboeken DSM en ICD waarmee psychische aandoeningen worden vastgesteld. Van de Week van de mentale gezondheid tot de nieuwe diagnoses in de ICD-11: test wat je weet.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke twee gewoonten hebben nadelige effecten op de mentale gezondheid?
Alcoholgebruik en roken
Goed zijn juist een gezonde leefstijl, lichaamsbeweging, een goede nachtrust en voldoende ontspanning; sporten kan bovendien het zelfvertrouwen vergroten.
Q 02Welke twee mentale problemen kwamen vóór de coronapandemie in de EU het meest voor?
Angst en depressie
Daarna volgden alcohol- en drugsverslavingen, bipolaire stoornissen en schizofrenie.
Q 03Van welke organisatie is de ICD het internationale handboek?
Wereldgezondheidsorganisatie
Het handboek beschrijft niet alleen psychische aandoeningen, maar ook alle andere bekende ziekten.
Q 04Hoeveel Nederlanders krijgen in hun leven te maken met mentale problemen?
4 op de 10
Mensen met een goede mentale gezondheid blijven langer gezond en herstellen sneller als ze ziek worden.
Q 05Welke groep hoort tot de meest kwetsbare voor mentale problemen?
Mensen met precair werk
Ook jongeren en mensen die zowel drugs- als psychische problemen hebben, behoren tot de kwetsbaarste groepen.
Q 06Hoeveel jongeren hadden in mei 2024 last van mentale klachten?
1 op de 3
Hoge druk door schoolwerk, een verslechterde economische positie, studieschuld en dure huurwoningen spelen daarbij een rol.
Q 07Welke twee internationale standaarden beschrijven psychische aandoeningen?
DSM en ICD
Vóór die standaarden heerste er spraakverwarring: termen als 'depressie' en 'psychose' werden door auteurs verschillend opgevat.
Q 08Onder welke naam vallen sinds de DSM-5 alle vormen van autisme uit eerdere edities?
Autismespectrumstoornis
In dezelfde editie werden ook alle leerstoornissen onder één noemer gebracht.
Q 09Wat kan iemand zelf ervaren bij het helpen van een naaste met mentale problemen?
Stress en machteloosheid
Ook mensen die werken hebben vaker problemen met hun mentale gezondheid; kleine aanpassingen van de werkplek kunnen al helpen.
Q 10Welk deel van de jongeren voelde zich in 2023 enigszins tot sterk eenzaam?
Bijna de helft
De lockdowns tijdens de coronacrisis worden vaak als oorzaak genoemd, al vond een uitgebreide studie uit 2025 geen verschil vóór en tijdens de pandemie.
Q 11Op welke vier vlakken heeft mentale gezondheid betrekking op welzijn?
Cognitief, emotioneel, gedragsmatig en sociaal
Mentale gezondheid, ook psychische of geestelijke gezondheid genoemd, is een onderdeel van de algehele gezondheid.
Q 12Welke instituten definieerden mentale gezondheid voor Nederland na een Delphistudie?
Trimbos-instituut en RIVM
Volgens die definitie gaat het om hoe je je verhoudt tot jezelf en anderen, hoe je omgaat met dagelijkse uitdagingen en hoe de samenleving dat ervaart.
Q 13Hoe stond het in juni 2024 met de wereldwijde mentale gezondheid?
Q 21Welk percentage van de jongeren heeft wel eens suïcidale gedachten?
15 procent
Praten over dat het niet goed gaat blijft een beetje taboe; er heerst nog een gebrek aan openheid over het onderwerp.
Q 22Welke organisatie geeft de DSM uit?
American Psychiatric Association
Het handboek geeft per groep psychische afwijkingen een definitie, diagnostische criteria en een differentiële diagnose.
Q 23In welk van deze landen geldt de DSM als standaard in de psychiatrische diagnostiek?
Australië
Dat geldt ook voor Nederland, Nieuw-Zeeland en Noord-Amerika; in alle andere landen wordt de ICD gebruikt.
Vergelijkbaar met vóór de coronapandemie
Een jaar eerder had een Eurobarometer-enquête nog een somber beeld geschetst van de emotionele en psychosociale problemen in Europa.
Q 14Wat is bij jongeren onder de dertig jaar de meest voorkomende doodsoorzaak?
Zelfdoding
Het aantal gevallen steeg van 243 in 2013 naar 300 in 2023.
Q 15Welke drie oorzaken worden genoemd voor de mentale problemen van Nederlandse jongeren?
Schoolwerk, de oorlog in Oekraïne en de klimaatcrisis
Daarbovenop zijn jongeren minder goed beschermd tegen verlies van werk en inkomen en steeds vaker aangewezen op dure huurwoningen in de private sector.
Q 16In welke week van het jaar vindt de 'Week van de mentale gezondheid' plaats?
Eerste week van juni
Nederland sloot zich in 2023 aan bij deze European Mental Health Week, bedoeld om bewustzijn te creëren en het land mentaal veerkrachtiger te maken.
Q 17Hoeveel vaker ervoeren jonge vrouwen en meisjes in 2023 mentale problemen dan jongens?
50% vaker
Tegelijk neemt ook het aantal jongens met problemen toe; het gaat om jongvolwassen vrouwen en meisjes in het voortgezet onderwijs.
Q 18Wat bleek uit een uitgebreide studie uit 2025 over jongeren vóór en tijdens de coronapandemie?
Er was geen verschil in hun mentale gezondheid
Dat staat haaks op de veelgehoorde opvatting dat juist de lockdowns de mentale klachten bij jongeren hebben veroorzaakt.
Q 19Wat is de actuele versie van de DSM, verschenen in maart 2022?
DSM-5-TR
De Nederlandse vertaling volgde in november 2022; het is een revisie van de vorige editie, die bijna tien jaar eerder verscheen.
Q 20Welk deel van de Europeanen meldde in de Eurobarometer van juni 2023 psychosociale problemen?
1 op de 2
Het ging om emotionele of psychosociale problemen in het voorafgaande jaar; in juni 2024 stond de wereldwijde mentale gezondheid er weer beter voor.
Q 24Welke twee stoornissen zijn nieuw in de DSM-5?
Gokverslaving en eetbuistoornis
In dezelfde editie kwamen alle leerstoornissen samen onder één noemer en verdween de rubricering van diagnoses langs verschillende assen.
Q 25Waar stond de afkorting NAO voor bij diagnoses die in de DSM-5 zijn vervallen?
Niet anderszins omschreven
De Engelse tegenhanger was 'not otherwise specified', afgekort NOS.
Q 26Sinds welk jaar bepaalt de DSM-5 in Nederland welke GGZ-zorg verzekerd is?
2017
De Nederlandse vertaling van die editie verscheen in april 2014, bijna een jaar na het Amerikaanse origineel.
Q 27Wie was de eerste directeur-generaal van de WHO?
Brock Chisholm
Hij benadrukte al in 1954 dat fysieke en mentale gezondheid nauw met elkaar verbonden zijn; lichamelijke klachten werken inderdaad negatief door op de geest.
Q 28Welk percentage van de meisjes wereldwijd had in 2023 psychosomatische klachten?
75 procent
Daarnaast had 48 procent concentratieproblemen en 46 procent emotionele problemen; slapeloosheid, hoofdpijn en buikpijn komen bij meisjes veel voor.
Q 29Sinds welke datum is de ICD-11 van de WHO formeel van kracht?
1 januari 2022
De WHO gaf zelf toe dat waarschijnlijk niet veel landen die datum zouden halen.
Q 30Welke stoornis is in de ICD-11 hernoemd naar ADHD?
Hyperkinetische stoornis
De ICD-11 onderscheidt bij ADHD drie subtypes: overwegend onoplettend, overwegend hyperactief-impulsief en het gecombineerde type.