Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Psychologie is de wetenschap van het innerlijk leven en het gedrag van mensen. Het vak ontstond in de tweede helft van de negentiende eeuw uit filosofie, fysiologie en psychiatrie, en groeide uit tot een discipline met takken als de klinische, sociale en ontwikkelingspsychologie. Deze quiz test je kennis van de geschiedenis van het vak: de eerste laboratoria in Leipzig en Groningen, de pioniers van de intelligentietest en de vakgebieden die je aan Nederlandse en Vlaamse universiteiten kunt studeren. Daarnaast duiken we in het leven van Carl Gustav Jung, van zijn jeugd in Zwitserland tot zijn breuk met Freud. Speel direct of print de vragen uit.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke Weense psychiater ontwikkelde oorspronkelijk de psychoanalyse?
Sigmund Freud
De psychoanalyse is een van de vele soorten psychotherapie; haar wetenschappelijke status is omstreden.
Q 02Wat betekent het Griekse woord 'psyche', waarvan het woord psychologie is afgeleid?
Levensadem of ziel
Het verouderde Nederlandse woord voor het vak is zielkunde; het innerlijk leven dat het bestudeert omvat kennen, voelen en streven.
Q 03Welke stroming reduceerde het object van de psychologie tot uiterlijk waarneembaar gedrag?
Behaviorisme
Men kwam van die beperking terug door de 'cognitieve revolutie' en door het grote maatschappelijke belang van de psychotherapie.
Q 04Hoe heet tegenwoordig wat vroeger kinderpsychologie werd genoemd?
Ontwikkelingspsychologie
Ook de psychologische gerontologie wordt tot dit vakgebied gerekend, dat de mens van de geboorte tot het levenseinde bestudeert.
Q 05Waar vond in 1889 het eerste internationale psychologiecongres plaats?
Parijs
Het afscheidsbanket werd gehouden op de eerste verdieping van de pas gebouwde Eiffeltoren; het tweede congres volgde in 1892 in Londen.
Q 06Hoe noemde Jung zijn eigen methode na de breuk met Freud?
Analytische psychologie
Jung zag seksualiteit vooral als symbool van de psychische totaliteit van de mens, terwijl Freud vasthield aan zijn theorie van verdrongen seksualiteit.
Q 07Welk beroep had Paul Jung, de vader van Carl Gustav Jung?
Dorpsdominee
Moeder Emilie kwam uit een rijke Zwitserse familie; als student veranderde Jung de spelling 'Karl' in 'Carl', naar zijn grootvader.
Q 08Wanneer begint de geschiedenis van de psychologie als zelfstandige discipline?
Tweede helft 19e eeuw
In Groot-Brittannië was de evolutieleer een belangrijke invloed, in Frankrijk de psychiatrie en in Duitsland de experimentele fysiologie.
Q 09Welke Nederlandse filosoof richtte zich als eerste vooral op psychologie, naar Duits voorbeeld?
Gerard Heymans
Heymans werd in 1890 hoogleraar filosofie in Groningen en richtte er in 1892 het eerste psychologisch laboratorium van Nederland in.
Q 10Welke oorlog gaf de toegepaste psychologie een explosieve groei door het keuren van soldaten?
Eerste Wereldoorlog
Hugo Münsterberg was begin 20e eeuw een belangrijke stem voor het onderscheiden van een apart toegepast veld.
Q 11Welk woord, dat Jung zelf aan de psychologie toevoegde, beschreef hem als kind?
Introvert
In zijn jeugd sneed hij een popje uit een liniaal en bewaarde het met een beschilderde steen in een kistje op zolder, een ritueel dat hem rust gaf.
Q 12Hoe noemde Galton de algemene intelligentie waarnaar hij statistisch onderzoek deed?
G-factor
Galtons ideeën werden verder ontwikkeld door James Cattell in de Verenigde Staten; Galton maakte ook het omstreden idee van eugenetica populair.
Q 13Wat betekent het Griekse 'klinè', waarnaar de klinische psychologie is genoemd?
Bed
Klinische psychologie wordt ingezet ter verlichting van psychische spanningen en depressies en ter bevordering van de geestelijke gezondheid.
Q 21Welke term gebruikte Jung in 1931 voor een psychologie die alleen naar gedrag kijkt?
Psychologie ohne Seele
Het essay heette 'Das Grundproblem der gegenwärtigen Psychologie'; Jung verzette zich tegen het primaat van het fysieke.
Q 22Wie beargumenteerde dat mentale processen in theorie wiskundig benaderd konden worden?
Herbart
Kant meende juist dat een empirische psychologie niet op het niveau van andere wetenschappen kon staan, omdat mentale processen niet te kwantificeren zijn.
Q 23In welk tijdschrift publiceerde Wundt het onderzoek uit zijn Leipzigse laboratorium?
Philosophische Studien
Q 14Welke Nederlandse fysioloog mat met reactietijden de snelheid van mentale processen?
Donders
Fysiologie gaf de experimentele psychologie een bruikbare methode om mentale processen te kwantificeren.
Q 15Hoe noemde Fechner zijn onderzoek naar verschillen in de intensiteit van prikkels?
Psychofysica
Fechner bouwde voort op het werk van Weber en formuleerde de Fechner-Weberwet; Helmholtz probeerde de snelheid van zenuwsignalen te meten.
Q 16Wie bedacht het intelligentiequotiënt als maat voor de met Binets test gemeten intelligentie?
William Stern
Binet, een Franse pionier van de intelligentietest, richtte zich anders dan Galton op hogere mentale functies.
Q 17In welke Zwitserse plaats werd Carl Gustav Jung in 1875 geboren?
Kesswil
Hij was het vierde kind van dominee Paul Achilles Jung en Emilie Preiswerk, maar het eerste dat de vroege kindertijd overleefde.
Q 18Door het werk van welke filosoof werd psychologie als studie van de geest populair?
Christian Wolff
De term psychologie stamt uit de 16e eeuw en stond toen voor de menselijke ziel volgens de middeleeuws-christelijke filosofie.
Q 19In welk jaar werd Wundt professor filosofie aan de Universiteit van Leipzig?
1875
Vier jaar later richtte hij er een psychologisch laboratorium op dat veel belangstelling uit binnen- en buitenland trok.
Q 20Welke ziekte vermoedde Jungs vader toen de twaalfjarige telkens het bewustzijn verloor?
Epilepsie
Jung dwong zichzelf daarop tot Latijnse grammatica en overwon het flauwvallen; 'Hieruit heb ik geleerd wat een neurose is', zei hij later.
Studenten namen hun ervaring uit Leipzig mee naar huis, wat een proces van internationale institutionalisering op gang bracht.
Q 24Welke psychiater richtte in Heidelberg een psychologisch laboratorium op?
Kraepelin
In Göttingen werd het laboratorium opgericht door Georg Elias Müller.
Q 25Wie werd in 1922 in Utrecht de eerste hoogleraar psychologie van Nederland?
Roels
In de jaren 1920 konden studenten voor het eerst examen doen in psychologie; daarvoor werd het vak beoefend door psychiaters, artsen en pedagogen.
Q 26In welk jaar werd zielkunde in Nederland een verplicht onderdeel van de studie filosofie?
1876
Er was een tijdlang sprake van de Groninger School, zo groot was de invloed van het eerste Nederlandse laboratorium op de academische psychologie.
Q 27Welke Amsterdamse hoogleraar voerde de benaming 'functieleer' in?
Duijker
Het terrein heette eerst experimentele psychologie en onderzoekt functies als gehoor, zien, geheugen, emoties en aandacht.
Q 28Welke wijsgerig antropoloog zette vraagtekens bij de mens als 'object' van wetenschap?
Theo de Boer
In 'Grondslagen van een kritische psychologie' pleit hij ervoor de mens eerst als rationeel wezen te zien en de natuurwetenschappelijke benadering aan te vullen.
Q 29In welk jaar werd de Gesellschaft für Experimentelle Psychologie opgericht?
1904
De leden kwamen uit allerlei disciplines en maar weinigen noemden zich echt psycholoog; pas in de Tweede Wereldoorlog kwam er een universitair examen.
Q 30Welke Poolse filosoof opperde in 1881 het idee voor een internationaal psychologiecongres?
Julian Ochorowicz
Hij wilde de psychologie scheiden van de wijsbegeerte; de deelnemers kwamen uit 20 landen, onder wie William James en Théodule Ribot.