Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Dwa razy w roku przestawiamy zegary, ale mało kto wie, skąd wziął się ten zwyczaj. Od żartobliwego artykułu Benjamina Franklina, przez niemieckie wojenne dekrety z 1916 roku, po unijne dyrektywy – historia czasu letniego jest pełna zaskakujących zwrotów. Quiz sprawdza, co wiesz o początkach zmiany czasu, jej zasadach w Polsce i Unii Europejskiej oraz o argumentach za i przeciw przestawianiu zegarów. Są tu pytania dla każdego – od podstawowych po takie dla prawdziwych znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01O ile czas letni zazwyczaj wyprzedza czas strefowy?
60 minut
Zmianę czasu przeprowadza się dwa razy w roku, co komplikuje m.in. rozkłady jazdy pociągów i pracę systemów informatycznych.
Q 02Jakim skrótem oznacza się czas letni?
DST
Skrót pochodzi od angielskiego określenia Daylight Saving Time, czyli dosłownie „czas oszczędzania światła dziennego”.
Q 03Jaki argument najczęściej przywołuje się za wprowadzeniem czasu letniego?
Oszczędność energii elektrycznej
Opłacalność tego rozwiązania budzi spory, bo zużycie prądu zmienia się z roku na rok i zależy od pogody.
Q 04W którą niedzielę marca Polska przechodzi obecnie na czas letni?
Ostatnią
Czas letni obowiązuje w Polsce aż do końca października, zgodnie z regułami wspólnymi dla całej Unii Europejskiej.
Q 05Kto jako pierwszy, w 1784 roku, pisał o potrzebie stosowania czasu letniego?
Benjamin Franklin
Humorystyczny ton tego artykułu sprawił, że do zawartych w nim postulatów nikt się wówczas nie zastosował.
Q 06Który naród był pionierem we wprowadzeniu czasu letniego?
Niemcy
W 1917 roku wskazówki przesuwano już z godziny drugiej na trzecią, a zmiana przypadła na noc z niedzieli na poniedziałek.
Q 07Jakie przesunięcie względem UTC ma czas letni w Polsce?
UTC+2
Polski czas strefowy to UTC+1, czyli czas środkowoeuropejski (CET).
Q 08Ile miesięcy w roku trwa czas letni w Unii Europejskiej?
7
Zegary przestawia się w całej Unii jednocześnie, o 1:00 czasu uniwersalnego, niezależnie od strefy czasowej.
Q 09Jakim skrótem oznacza się środkowoeuropejski czas letni?
CEST
Pełna nazwa to Central European Summer Time; czas ten stosują kraje używające na co dzień czasu środkowoeuropejskiego.
Q 10Jak banki zwykle reagują na moment zmiany czasu?
Blokują dostęp do swoich usług
Przestawianie zegarów sprawia kłopoty systemom informatycznym, które muszą przeliczać czas zależnie od pory roku.
Q 11Która godzina jest w Polsce godziną początkową czasu letniego?
3:00
Zmiana następuje w nocy, a przy odwołaniu czasu letniego zegary cofa się z powrotem o godzinę.
Q 12Podczas której wojny na ziemiach późniejszej II RP po raz pierwszy wprowadzono czas letni?
I wojny światowej
Obowiązywał on w Niemczech, na terenach przez nie zajętych oraz na obszarach pod zarządem austro-węgierskim.
Q 13W którym roku Unia Europejska przeprowadziła internetową ankietę w sprawie zmiany czasu?
2018
Zdecydowana większość ankietowanych opowiedziała się za zaprzestaniem przestawiania zegarów.
Q 21Który Brytyjczyk opisał zmianę czasu w broszurze „Waste of Daylight” z 1907 roku?
William Willett
Mimo znacznego lobby w rządzie brytyjskim nie udało mu się przeforsować swojego pomysłu.
Q 22Gdzie dawniej ogłaszano w Polsce dni zmiany czasu?
Monitor Polski
W 1964 roku zmiana czasu na letni nastąpiła dopiero 31 maja, a na standardowy – 27 września.
Q 23Jaką ustawę uchwalił Kongres USA w 1966 r., dopuszczając czas letni w czasie pokoju?
Uniform Time Act
Wcześniej czas letni obowiązywał w USA jedynie w okresie wojny, jako środek oszczędzania paliwa do produkcji prądu.
Q 14W którym roku Kongres USA wprowadził na czas wojny obowiązek stosowania czasu letniego?
1918
Celem była oszczędność paliwa służącego do produkcji prądu; przy okazji Kongres uporządkował podział USA na strefy czasowe.
Q 15W którym stanie USA zmiana czasu przynosi według badaczy więcej strat niż korzyści?
Indiana
Badania w USA wykazały, że czas letni obniża zużycie energii elektrycznej o 1% dziennie, ale nie wszędzie bilans jest dodatni.
Q 16Które dwa państwa Europy, poza leżącymi głównie w Azji, nie stosują czasu letniego?
Białoruś i Islandia
Czas letni stosuje obecnie 50 państw, w tym Izrael, Egipt, Nowa Zelandia i cztery stany Australii.
Q 17Czyim rozporządzeniem wprowadza się i odwołuje w Polsce czas letni?
Prezesa Rady Ministrów
Podstawą prawną jest art. 3 ustawy o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Q 18Co postulował autor humorystycznego artykułu z 1784 roku, uznawanego za pierwszy o czasie letnim?
Wcześniejsze wstawanie i kładzenie się spać
Pomysł faktycznego przestawiania zegarów zrealizowano dopiero ponad 130 lat później, w 1916 roku.
Q 19Co robią pociągi pasażerskie będące w trasie w chwili odwołania czasu letniego?
Wydłużają postój na stacji
Przy wprowadzaniu czasu letniego jest odwrotnie: wszystkie pociągi będące w trasie zostają opóźnione o dodatkową godzinę.
Q 20Którego dnia 1916 roku w Rzeszy po raz pierwszy przesunięto zegary o godzinę do przodu?
30 kwietnia
Zmiana objęła także sojusznicze Austro-Węgry oraz okupowane tereny Polski i Bałkanów.
Q 24Kto bywa podawany jako twórca czasu letniego, chcący „lepiej wykorzystać długie dni lata”?
George Vernon Hudson
Poważnie temat podjął dopiero pewien Brytyjczyk, który w 1907 roku wydał broszurę o marnowaniu światła dziennego.
Q 25W którym roku Komisja Europejska wezwała kraje UE do przepisów podtrzymujących zmiany czasu?
2021
Dwa lata wcześniej Parlament Europejski zatwierdził plan zniesienia zmiany czasu, który jednak utknął w dalszych pracach.
Q 26Do 1995 roku w którym miesiącu odwoływano w Polsce czas letni?
Wrzesień
Wprowadzano go natomiast, tak jak obecnie, pod koniec marca.
Q 27Czym badacze tłumaczą straty energii po zmianie czasu w Indianie?
Częstszym użyciem klimatyzatorów
Dla porównania w Nowej Zelandii zużycie energii w pierwszym tygodniu po zmianie czasu spadło o 5%.
Q 28W którym roku w okresie międzywojennym Polska jedyny raz zmieniała czas?
1919
Po II wojnie światowej czas letni stosowano w latach 1945–1949 i 1957–1964, a nieprzerwanie dopiero od 1977 roku.
Q 29W którym roku w Generalnym Gubernatorstwie po raz pierwszy wprowadzono czas letni?
1940
Zmiana nastąpiła 1 kwietnia o godzinie 2:00, a w okupowanej Polsce obowiązywały te same terminy, co w Rzeszy Niemieckiej.
Q 30Jaką literą oznacza się w Polsce powtórzoną godzinę 2:00 przy odwołaniu czasu letniego?
a
Po powtórzonej godzinie (od 2a:00 do 3a:00) następuje godzina 3:01 czasu środkowoeuropejskiego.