Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Albert Einstein urodził się w 1879 roku w Ulm, a zmarł w 1955 roku w Princeton. Twórca szczególnej i ogólnej teorii względności, laureat Nagrody Nobla za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego, obywatel czterech państw i przez pewien czas bezpaństwowiec. Quiz prowadzi przez całe jego życie: szkołę w Monachium, maturę w Szwajcarii, pracę w urzędzie patentowym, cudowny rok 1905, dwa małżeństwa i emigrację do USA. Są też pytania o poglądy Einsteina na mechanikę kwantową, religię i politykę oraz o jego ślady w kulturze – od Warhola po okładkę Beatlesów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakim powiedzeniem Einstein wyrażał niezgodę na losowość w mechanice kwantowej?
Bóg nie gra w kości
Mechanikę kwantową nazywał zarazem „najbardziej udaną teorią naszych czasów”; wierzył, że przyszła teoria wyeliminuje losowość.
Q 02W jakim mieście urodził się Albert Einstein?
W Ulm
Przyszedł na świat w piątek 14 marca 1879 roku o godzinie 11:30, w domu przy Bahnhofstrasse B nr 135 w Wirtembergii.
Q 03Na jakim instrumencie Einstein zaczął się uczyć grać w wieku sześciu lat?
Na skrzypcach
Do muzyki skłoniła go matka, która sama była muzykiem; grał do późnej starości, dopóki nie sprawiało mu to zbyt dużego trudu.
Q 04Jaki przedmiot pokazany przez ojca wywarł na pięcioletnim Einsteinie trwałe wrażenie?
Kompas
Mały Albert dość późno zaczął mówić; w tym samym czasie, około piątego roku życia, rozpoczął naukę w domu.
Q 05W jakiej instytucji Einstein pracował od 1902 roku jako ekspert techniczny?
W Szwajcarskim Urzędzie Patentowym
Zaczynał jako ekspert trzeciej klasy na okresie próbnym; etat na stałe dostał po trzech miesiącach, a w 1906 roku awansował na drugą klasę.
Q 06Za jakie osiągnięcie Einstein dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki?
Za prace nad efektem fotoelektrycznym
Według komitetu noblowskiego teoria względności nie była wystarczająco potwierdzona doświadczalnie – dlatego nagroda przyszła tak późno.
Q 07Obywatelstwa którego państwa Einstein zrzekł się w 1896 roku?
Niemiec
Zrobił to najprawdopodobniej, by uniknąć służby wojskowej albo na znak protestu przeciwko nastrojom militarnym; przez pięć lat był bezpaństwowcem.
Q 08Jakie stanowisko zaproponowano Einsteinowi w listopadzie 1952 roku?
Prezydenta Izraela
Odmówił; rok później został za to rektorem honorowym Uniwersytetu Hebrajskiego i otrzymał nagrodę Lord and Taylor Award.
Q 09Kim była dla Einsteina Elsa, jego druga żona?
Kuzynką
Opiekowała się nim podczas choroby w 1917 roku; latem tego roku zamieszkał obok niej, a ślub wzięli 2 lipca 1919 roku.
Q 10W którym roku Einstein przedstawił ogólną teorię względności?
1915
Teoria stwierdza równoważność grawitacji i przyspieszenia oraz przewiduje silniejsze niż u Newtona odchylenie światła przy gwieździe.
Q 11W którym roku Einstein został obywatelem Stanów Zjednoczonych?
1940
Przysięgę na konstytucję złożył 1 października, zachowując do śmierci także obywatelstwo szwajcarskie.
Q 12Za który rok Einstein otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki?
1921
Samą nagrodę wręczono dopiero w 1922 roku; w oficjalnych spisach noblistów figuruje zarówno jako Niemiec, jak i Szwajcar.
Q 13Do jakiego miasta przeniosła się rodzina Einsteinów w 1881 roku?
Do Monachium
Ojciec Alberta wraz z bratem Jacobem założył tam zakład produkujący instalacje gazowe i wodno-kanalizacyjne.
Jakie zjawisko, umożliwiające budowę laserów, przewidział Einstein w 1918 roku?
Q 21Którzy fizycy odwiedzili Einsteina w sierpniu 1939 roku w sprawie listu do Roosevelta?
Leó Szilárd i Eugene Wigner
List nie był bezpośrednią przyczyną projektu Manhattan: prezydent zlecił budowę bomby dopiero w październiku 1941 roku, dwa lata później.
Q 22W jakim mieście skremowano ciało Einsteina?
W Trenton
Kremacja odbyła się tego samego dnia, 18 kwietnia 1955 roku, a popioły rozsypano w nieznanym miejscu.
Q 23Kto w 1888 roku zaobserwował efekt fotoelektryczny, który Einstein wyjaśnił w 1905 roku?
Philip Lenard
Einstein przyjął, że światło oddziałuje z materią w postaci cząstek, nazwanych później fotonami; rozwijał w ten sposób koncepcję kwantów Plancka.
Emisję wymuszoną
Przewidywanie znalazło się w pracy o prawie promieniowania Plancka, napisanej jeszcze w czasie I wojny światowej.
Q 15Komu Einstein zapisał w testamencie wszystkie swoje listy, rękopisy i prawa autorskie?
Uniwersytetowi Hebrajskiemu
Testament spisał 18 marca 1950 roku, gdy lekarze zaobserwowali powiększanie się tętniaka; operacji odmówił.
Q 16Z jakiego powodu Einstein nie zdał w 1895 roku egzaminu wstępnego na politechnikę w Zurychu?
Słabe wyniki z przedmiotów humanistycznych
Do egzaminu potrzebował specjalnego pozwolenia, bo brakowało mu dwóch lat do minimalnego wieku kandydata.
Q 17Czyj raport z zaćmienia Słońca w 1919 roku potwierdził ogólną teorię względności?
Arthur Eddington
Dwie brytyjskie ekspedycje zmierzyły odchylenie światła gwiazdy przechodzącego obok Słońca; odkrycie nagłośniły media i Einstein stał się sławny.
Q 18W którym roku Einstein i Mileva Marić wzięli ślub cywilny?
1903
Ceremonia odbyła się 6 stycznia w Bernie, niecałe trzy miesiące po śmierci ojca Einsteina na chorobę serca.
Q 19Co Einstein nazwał „najszczęśliwszą myślą swojego życia”?
Zasadę równoważności
Sformułował ją w 1907 roku, gdy wciąż pracował w urzędzie patentowym; stała się przełomowym punktem na drodze do ogólnej teorii względności.
Q 20Czym handlował Hermann Einstein, ojciec Alberta?
Pierzynami
Później brat Jacob namówił go do wspólnego założenia zakładu produkującego instalacje gazowe i wodno-kanalizacyjne.
Q 24W której dzielnicy Warszawy leży ulica Alberta Einsteina, nazwana tak w 1961 roku?
Na Bemowie
Nazwę nadano 24 listopada 1961 roku; imię fizyka nosi też pierwiastek nr 99 oraz fotochemiczna jednostka mola fotonów.
Q 25Jaką kwotę Einstein miał zdeponować w banku na rzecz Milevy po rozwodzie w 1919 roku?
40 000 marek
Odsetki od depozytu miały być do dyspozycji byłej żony; Einstein zobowiązał się też płacić alimenty.
Q 26Jaki tytuł nosiła praca Einsteina wprowadzająca szczególną teorię względności?
Zur Elektrodynamik bewegter Körper
Nowa teoria pogodziła elektrodynamikę Maxwella z zasadą względności i wyjaśniła niezależność prędkości światła w próżni od obserwatora.
Q 27W jakiej belgijskiej miejscowości Einstein zamieszkał tymczasowo w 1933 roku?
Le Coq sur Mer
Odrzucił wtedy oferty pracy z Jerozolimy, Oksfordu, Lejdy, Madrytu i Paryża, a 7 października wypłynął do Ameryki.
Q 28Kto odebrał Nagrodę Nobla w imieniu przebywającego za granicą Einsteina?
Rudolf Nadolny
Einstein podróżował wtedy po Azji – odwiedził m.in. Kolombo, Singapur, Hongkong, Szanghaj, Kobe i Kioto.
Q 29Czyje doświadczenie z 1991 roku obaliło teorię lokalnych ukrytych zmiennych?
Zeilingera
Wcześniejsze, niedokładne próby sprawdzenia paradoksu EPR prowadzono jeszcze za życia Einsteina, ale nie były przekonujące.
Q 30Który uczony zgłaszał Einsteina do Nagrody Nobla aż sześć razy?
Warburg
Łącznie kandydaturę zgłaszało 40 naukowców, a licząc osobno powtórzone zgłoszenia, Einstein zebrał 62 nominacje.