Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Malaria, po polsku zimnica, to tropikalna choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium i przenoszona przez komary. Co roku chorują na nią setki milionów ludzi. Quiz sprawdza wiedzę o cyklu rozwojowym zarodźca, objawach, rozpoznawaniu i leczeniu zimnicy, a także o lekooporności i wpływie choroby na ludzki genom. Nie brakuje pytań o historię: od odkryć noblistów po zwalczanie malarii w Polsce.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakimi objawami zwykle rozpoczyna się napad malarii?
dreszczami i wysoką gorączką
Gorączka może przekraczać 40 °C, a napad kończy się obfitymi potami i gwałtownym spadkiem temperatury ciała.
Q 02Co dosłownie oznacza średniowieczne włoskie „mala aria”, od którego pochodzi nazwa malarii?
złe powietrze
Polska nazwa choroby to zimnica, a dawniej mówiono też febra – od łacińskiego słowa oznaczającego gorączkę – i paludyzm.
Q 03Które komary z rodzaju Anopheles przenoszą malarię między ludźmi?
samice
Inne gatunki zarodźców z rodzaju Plasmodium zarażają zwierzęta, między innymi ptaki, gady, małpy i gryzonie.
Q 04O jakiej porze doby żerują komary przenoszące malarię?
od zmierzchu do świtu
Miejsca rozmnażania tych komarów znajdują się głównie w rejonach wiejskich.
Q 05W komórkach którego narządu przebiega pozakrwinkowa faza rozwoju zarodźca malarii?
wątroby
Faza ta trwa od jednego do trzech tygodni, a komórki, w których przebiega, to hepatocyty.
Q 06Rozpad których komórek krwi powoduje w malarii niedokrwistość hemolityczną i żółtaczkę?
erytrocytów
Objawy malarii wynikają z niszczenia tych komórek przez pierwotniaka i, w mniejszym stopniu, z uszkadzania hepatocytów.
Q 07Który zarodziec wywołuje u człowieka najcięższą postać malarii?
sierpowaty
Ciężkie zachorowania wywołuje też zarodziec małpi z Azji Południowo-Wschodniej, dawniej uważany za groźnego głównie dla małp.
Q 08Na częstość której genetycznej choroby krwi malaria wywarła najlepiej zbadany wpływ?
anemia sierpowata
Chorobę tę wywołuje mutacja w genie HBB, kodującym podjednostkę β hemoglobiny.
Q 09Którą metodą molekularną wybrane laboratoria określają gatunek zarodźca malarii?
PCR
W pojedynczych ośrodkach referencyjnych w ten sam sposób określa się także lekooporność pasożyta.
Q 10Pod jaką nazwą handlową sprzedaje się połączenie atowakwonu i proguanilu?
Malarone
Preparat dorównuje skutecznością meflochinie, a ma mniej działań niepożądanych.
Q 11Który francuski lekarz wojskowy pierwszy uznał pierwotniaka za przyczynę malarii?
Alphonse Laveran
Swoją hipotezę przedstawił w 1880 roku, a w 1907 otrzymał za wkład w medycynę Nagrodę Nobla.
Q 12Co ile godzin powracają napady gorączki w malarii zwanej czwartaczką?
72
Tę postać wywołuje zarodziec pasmowy; w łagodnej trzeciaczce, wywoływanej przez zarodźca ruchliwego lub owalnego, napady są częstsze.
Q 13Który lek stosowany w profilaktyce malarii zwiększa podatność na oparzenia słoneczne?
doksycyklina
Leku tego nie można podawać dzieciom, a podczas kuracji przeciwwskazane są alkohol i przyjmowanie preparatu z nabiałem.
Q 21Ile milionów osób zachorowało na malarię w 2016 roku według szacunków?
216
Było to o 5 milionów zachorowań więcej niż rok wcześniej.
Q 22Czyją metodą barwi się preparaty krwi w mikroskopowej diagnostyce malarii?
Giemsy
Tak zwana gruba kropla służy do wykrycia zarodźców, a cienki rozmaz do ustalenia ich gatunku.
Q 23Którym lekiem podawanym dożylnie rozpoczyna się leczenie ciężkiej malarii?
artesunatem
Po uzyskaniu poprawy leczenie kontynuuje się jedną z doustnych terapii skojarzonych.
Q 24W którym roku zsekwencjonowano genom komara Anopheles gambiae?
Q 14Na jakich lekach opierają się terapie skojarzone ACTs stosowane w malarii niepowikłanej?
artemizyninach
Przykładem takiej terapii jest artemeter z lumefantryną; pochodnych artemizyniny nie wolno stosować w monoterapii.
Q 15Które polskie miasto, obok Poznania, ma referencyjną klinikę medycyny tropikalnej?
Gdynia
Mniej skomplikowane przypadki zimnicy leczą też wybrane ośrodki chorób zakaźnych, między innymi w Warszawie, Krakowie i we Wrocławiu.
Q 16Jak nazywają się formy zarodźca, które komar wprowadza ze śliną do organizmu człowieka?
sporozoity
Formy te powstają w ciele komara w ciągu 8–35 dni od pobrania krwi osoby chorej na malarię.
Q 17Jak nazywają się „uśpione” formy zarodźca malarii opóźniające rozwój choroby nawet o 1–2 lata?
hypnozoity
Takie formy tworzą tylko P. vivax i P. ovale, dlatego u zarażonych nimi osób mogą występować późne nawroty malarii.
Q 18Jak nazywają się formy zarodźca uwalniane do krwi z pękających schizontów?
merozoity
Z pękających schizontów uwalnia się od 2 do 40 tysięcy takich form, które następnie atakują krwinki czerwone.
Q 19Jakie zaburzenia należą do najważniejszych działań niepożądanych meflochiny?
neuropsychiatryczne
W dużych badaniach klinicznych małe dawki tego leku nie dawały działań niepożądanych częściej niż chlorochina.
Q 20Poniżej jakiej temperatury powietrza larwy komarów przenoszących malarię się nie rozwijają?
10 °C
Nieco powyżej tej granicy larwy rozwijają się wolniej i są mniej żywotne.
2002
Odkrycie to zrodziło plany stworzenia genetycznie zmodyfikowanego komara opornego na zakażenie pierwotniakami.
Q 25Brak którego układu grupowego krwi chroni wielu Afrykanów przed zarodźcem ruchliwym?
Duffy
Układ ten jest potrzebny Plasmodium vivax do rozpoczęcia inwazji krwinek czerwonych.
Q 26Którym lekiem usuwa się uśpione postaci zarodźca po zarażeniu P. vivax lub P. ovale?
prymachiną
Pozostawione w tkankach postaci uśpione mogłyby wywołać nawrót choroby, niekiedy nawet po wielu latach.
Q 27W których krajach najpierw stwierdzono oporność zarodźca malarii na chlorochinę?
Kolumbia i Tajlandia
Było to pod koniec lat 50. XX wieku; później oporność stwierdzano w innych krajach Ameryki Południowej i południowo-wschodniej Azji.
Q 28Który aminokwas zastępuje glutaminian w łańcuchu β globiny przy mutacji sierpowatokrwinkowej?
walina
Zmiana ta czyni łańcuch hydrofobowym, przez co cząsteczki hemoglobiny polimeryzują i zniekształcają krwinki.
Q 29Mutacja którego genu odpowiada za oporność Plasmodium falciparum na chlorochinę?
pfcrt
Ta sama pojedyncza mutacja wywołuje też oporność na niektóre inne środki przeciwmalaryczne.
Q 30Który antygen HLA wiąże się z niskim ryzykiem zachorowania na malarię?
B53
Ta cząsteczka MHC klasy I prezentuje komórkom T antygeny wątrobowych postaci zarodźców.