Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Galaktyka Andromedy to największa i najjaśniejsza galaktyka nieba północnego, widoczna nawet gołym okiem jako niewielka mgiełka. Od stuleci przyciąga uwagę obserwatorów i odegrała wielką rolę w poznawaniu rozmiarów Wszechświata. Quiz sprawdza wiedzę o jej budowie, odległości i satelitach, o astronomach, którzy ją badali, oraz o przewidywanym zderzeniu z Drogą Mleczną. Nie zabrakło też pytań o Andromedę w fantastyce naukowej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie oznaczenie nosi Galaktyka Andromedy w katalogu Charles’a Messiera?
M31
W katalogu NGC figuruje pod numerem 224, a dawniej nazywano ją także Wielką Mgławicą w Andromedzie.
Q 02Do jakiej grupy galaktyk należą Galaktyka Andromedy i Droga Mleczna?
Grupa Lokalna
Oprócz kilku dużych galaktyk spiralnych do tej samej grupy zalicza się około 50 mniejszych galaktyk.
Q 03Który superbohater miał przybyć na Ziemię z planety leżącej w Galaktyce Andromedy?
Superman
W komiksie Marka Waida jego rodzinny Krypton okrąża gwiazdę M3 w tej właśnie galaktyce.
Q 04Za ile miliardów lat ma się rozpocząć zderzenie Galaktyki Andromedy z Drogą Mleczną?
4,5
Podobne zderzenia są we Wszechświecie pospolite, a ich przykładem mogą być galaktyki Czułki.
Q 05Jakie gwiazdy zmienne pozwoliły Edwinowi Hubble’owi obliczyć odległość do Galaktyki Andromedy?
cefeidy
Wynik znacznie przewyższał wcześniejsze szacunki Hebera Curtisa i dowiódł, że to osobna, bardzo odległa galaktyka.
Q 06Na ile szacuje się liczbę gwiazd w Galaktyce Andromedy?
bilion
Szacunek pochodzi z obserwacji w podczerwieni wykonanych w 2006 roku; Droga Mleczna liczy około 400 miliardów gwiazd.
Q 07Jak perski astronom Al Sufi określił w 964 roku Galaktykę Andromedy?
mała chmurka
Były to pierwsze udokumentowane obserwacje tej galaktyki; Charles Messier nie znał zapisków perskiego uczonego.
Q 08Jaka galaktyka powstanie ostatecznie ze zderzenia Andromedy z Drogą Mleczną?
eliptyczna
Po połączeniu jąder orbity gwiazd nie będą już leżeć w jednej płaszczyźnie, lecz rozłożą się losowo w przestrzeni.
Q 09Ku jakiej barwie przesunięte jest widmo Galaktyki Andromedy, jednej z niewielu takich galaktyk?
fioletowi
Takie przesunięcie wskazuje, że galaktyka zbliża się do nas, zamiast się oddalać.
Q 10Która galaktyka byłaby największym satelitą Galaktyki Andromedy, gdyby nim rzeczywiście była?
Galaktyka Trójkąta
Jej status satelity nie jest pewny; możliwe nawet, że to ona jako pierwsza zderzy się z Drogą Mleczną.
Q 11W którym roku pomiary Teleskopu Hubble’a wykluczyły minięcie się Andromedy z Drogą Mleczną?
2012
Wcześniej zderzenie nie było pewne, bo nie wiedziano, czy styczna składowa prędkości galaktyki jest dostatecznie mała.
Q 12W którym roku zaobserwowano w Galaktyce Andromedy wybuch supernowej S Andromedae?
1885
Dostrzeżono ją 20 sierpnia, a ówcześni astronomowie, nie znając odległości, sklasyfikowali ją jako zwykłą gwiazdę nową.
Q 13Z jaką prędkością zbliżają się do siebie Droga Mleczna i Galaktyka Andromedy?
100 km/s
Wartość tę uzyskuje się po odliczeniu ruchu Układu Słonecznego wewnątrz naszej Galaktyki; względem Słońca prędkość jest trzykrotnie większa.
Q 21Za co uznał Galaktykę Andromedy autor jej pierwszych fotografii z 1887 roku?
tworzący się system planetarny
Kierował się powszechnym wówczas poglądem, że to tylko mgławica wewnątrz Drogi Mlecznej, i zbagatelizował widoczną spiralę.
Q 22Odległością do której gwiazdy posłużył się William Herschel, szacując dystans do Andromedy?
Syriusza
W 1785 roku uznał, że mgławica leży dwa tysiące razy dalej niż ta gwiazda, czyli około 19 tysięcy lat świetlnych od nas.
Q 23Kto wykonał w 1887 roku pierwsze fotografie Galaktyki Andromedy?
Isaac Roberts
Q 14Jak nazwano hipotezę, że mgławice spiralne są w istocie niezależnymi galaktykami?
wyspowy wszechświat
Wysunął ją Heber Curtis, gdy gwiazdy nowe w Andromedzie okazały się średnio o 10 wielkości gwiazdowych słabsze od tych z Drogi Mlecznej.
Q 15Z kim Heber Curtis odbył w 1920 roku słynną Wielką Debatę o rozmiarach Wszechświata?
Harlow Shapley
Jego oponent uważał, że nasza galaktyka jest jedyna i stanowi cały Wszechświat, a mgławice spiralne są jej częścią.
Q 16Ile gromad kulistych zawiera w przybliżeniu Galaktyka Andromedy?
460
Niektóre z nich należą do najgęstszych znanych gromad tego rodzaju.
Q 17Kto w 1943 roku podzielił gwiazdy Galaktyki Andromedy na dwie populacje?
Walter Baade
Wyróżnił młode gwiazdy wirujące w dysku oraz stare, czerwone w centralnym zgrubieniu; nazewnictwo to przyjęto także dla innych galaktyk.
Q 18Kto w 1612 roku jako pierwszy opisał Galaktykę Andromedy na podstawie obserwacji teleskopem?
Simon Marius
Opis powstał 15 grudnia; Charles Messier uznał później jego autora za odkrywcę tej galaktyki.
Q 19Kto w 1864 roku zauważył, że widmo Galaktyki Andromedy przypomina widma gwiazd?
William Huggins
Ten pionier spektroskopii dostrzegł, że widmo galaktyki różni się od widm mgławic gazowych.
Q 20Kto w 1912 roku zmierzył metodą spektroskopii prędkość radialną Galaktyki Andromedy?
Vesto Slipher
Pracował w Obserwatorium Lowella, a uzyskany przez niego wynik był największą zmierzoną wówczas prędkością.
Dzięki wyjątkowo długiej ekspozycji zdjęcia po raz pierwszy pozwoliły ujrzeć spiralną strukturę galaktyki.
Q 24Co w 2005 roku znalazł w Galaktyce Andromedy zespół Ignasiego Ribasa?
układ zaćmieniowy dwóch gwiazd
Obiekt tworzą jasne, gorące, błękitne gwiazdy typu O oraz B, a jego badanie pozwoliło dokładniej wyznaczyć odległość do galaktyki.
Q 25Jak nazywa się największa gromada kulista Galaktyki Andromedy?
Mayall II
Zwana też Globular One, zawiera kilka milionów gwiazd i uchodzi za pozostałość po wchłoniętej galaktyce karłowatej.
Q 26Co według znanego porównania przypominają obszary H II w ramionach Galaktyki Andromedy?
paciorki na sznurku
Odstępy między tymi obszarami są większe niż w ramionach spiralnych Drogi Mlecznej.
Q 27Jak nazywa się drugi, ciemniejszy typ cefeid, odkryty w 1953 roku?
W Virginis
Po tym odkryciu dystans do Galaktyki Andromedy, szacowany wcześniej na ponad milion lat świetlnych, został podwojony.
Q 28Teleskopy o jakiej nazwie posłużyły do pomiaru prędkości gwiazd w halo Galaktyki Andromedy?
Kecka
Scott Chapman i Rodrigo Ibata ogłosili w 2005 roku, że wiele gwiazd przypisywanych halo należy w rzeczywistości do dysku galaktyki.
Q 29Kto wykonał w latach 50. XX wieku pierwsze radiowe mapy Galaktyki Andromedy?
John Baldwin
Należał do zespołu Cambridge Radio Astronomy Group, a jądro galaktyki skatalogowano pod oznaczeniem 2C 56.
Q 30Jakim skrótem określa się klasę galaktyk aktywnych, do której zalicza się Andromedę?
LINER
Skrót oznacza obszar jądrowych linii emisyjnych o niskiej jonizacji; to najbardziej powszechna klasa galaktyk o aktywnych jądrach.