Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Isaac Newton to jeden z najważniejszych uczonych w dziejach: fizyk, matematyk i astronom, który opisał zasady dynamiki oraz prawo powszechnego ciążenia. Ten quiz sprawdza wiedzę o jego życiu i odkryciach: od dzieciństwa w Woolsthorpe i studiów w Cambridge, przez doświadczenia ze światłem i „Principia”, po londyńskie lata na urzędach. Nie brakuje też mniej znanych wątków: badań biblijnych, zatargów z innymi uczonymi i śladów, jakie Newton zostawił w nazewnictwie oraz sztuce.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaką wielkość fizyczną mierzy się w niutonach, jednostce nazwanej na cześć Newtona?
Siła
Od nazwiska uczonego pochodzą też nazwy płynów: według właściwości mechanicznych dzieli się je na newtonowskie i nienewtonowskie.
Q 02Jaki owoc według legendy spadł Newtonowi na głowę i naprowadził go na trop grawitacji?
jabłko
Opowieść uznano później za zmyśloną: uczony miał ją ułożyć pod koniec życia, by pokazać, że potrafi czerpać inspirację z codziennych zdarzeń.
Q 03Czym Isaac Newton rozszczepił białe światło w widmo barw?
pryzmatem
Wykładał wtedy optykę i pokazał też, że kolorowe widmo da się z powrotem złożyć w białe światło.
Q 04Pierwsze logo której firmy przedstawiało Isaaca Newtona siedzącego pod drzewem?
Apple
Grafiki używano krótko w latach 70. XX wieku, a jej autorem jest współzałożyciel firmy Ronald Wayne.
Q 05Kto otworzył rewolucję naukową, którą ukoronowały badania Isaaca Newtona?
Kopernik
Prace Newtona przyczyniły się do powszechnego przyjęcia heliocentryzmu.
Q 06Z powodu czego w 1665 roku zamknięto uniwersytet w Cambridge, a studentów odesłano do domów?
wielkiej zarazy
Newton wrócił wtedy do Woolsthorpe, gdzie pracował nad rachunkiem różniczkowym i całkowym, a także nad optyką i grawitacją.
Q 07Jaki przyrząd optyczny Isaac Newton skonstruował jako pierwszy?
teleskop zwierciadlany
W 1671 roku o pokaz tego wynalazku poprosiło Royal Society, co zachęciło uczonego do ogłoszenia notatek o barwach.
Q 08Gdzie pochowano Isaaca Newtona?
Opactwo Westminsterskie
Uczony zmarł w Londynie; nigdy się nie ożenił ani nie miał dzieci, a na jego nagrobku stoi posąg.
Q 09Z czego, zdaniem Isaaca Newtona, składa się światło?
cząstek
Ten model dominował do początków XIX wieku, a w XX wieku pogląd częściowo wskrzesił Einstein, postulując fotony.
Q 10Z którym kolegium Uniwersytetu w Cambridge Isaac Newton był związany przez lata?
Trinity College
Wcześniej studiował tam jego wuj William Ayscough, a w kaplicy kolegium stoi dziś posąg uczonego.
Q 11W którym angielskim hrabstwie urodził się Isaac Newton?
Lincolnshire
Przyszedł na świat w przysiółku Woolsthorpe koło wsi Colsterworth, trzy miesiące po śmierci ojca, który także miał na imię Isaac.
Q 12Jaką londyńską instytucję Isaac Newton nadzorował od 1696 roku?
Mennica Królewska
Posadę zawdzięczał patronatowi Charlesa Montagu, ówczesnego lorda Skarbu, a w 1700 roku awansował na kuratora i pełnił ten urząd aż do śmierci.
Q 13Czyje prawa ruchu planet Isaac Newton uzasadnił matematycznie i rozszerzył?
Keplera
Dowiódł przy tym, że orbity, zwłaszcza komet, mogą być nie tylko eliptyczne, ale też hiperboliczne lub paraboliczne.
Q 21Który francuski pisarz nazwał pogrzeb Isaaca Newtona pełnym przepychu i godnym królów?
Voltaire
Ten sam autor swoją działalnością rozsławił newtonowski mechanicyzm wśród przedstawicieli francuskiego oświecenia.
Q 22Krytyka którego uczonego sprawiła, że urażony Newton wycofał się z publicznej debaty?
Robert Hooke
Poszło o pomysły z dziedziny optyki, a obaj uczeni pozostali wrogami aż do śmierci krytyka.
Q 23Czyje nazwisko nosi katedra matematyki w Cambridge, którą Newton objął w 1669 roku?
Lucasa
Wybrano go na to stanowisko 29 października, a z obowiązków w Cambridge zrezygnował dopiero w 1701 roku.
Q 14Z rąk której królowej Isaac Newton otrzymał w 1705 roku tytuł szlachecki?
Anny
Od tej pory tytułowano go sir Isaac; dwa lata wcześniej został prezesem Royal Society.
Q 15Czego zażądał Isaac Newton w swoim jedynym udokumentowanym wystąpieniu w Parlamencie?
zamknięcia okna
Skarżył się na zimne powietrze w sali. W Parlamencie zasiadał w latach 1689–1690 i w 1701 z okręgu Uniwersytetu w Cambridge.
Q 16W którym roku ukazały się „Matematyczne zasady filozofii naturalnej” Isaaca Newtona?
1687
Dzieło, znane po prostu jako „Principia”, przyniosło autorowi międzynarodową sławę i krąg wielbicieli.
Q 17Kto zachęcał Isaaca Newtona do wydania „Principiów” i wsparł je finansowo?
Edmond Halley
W dziele tym Newton ogłosił trzy uniwersalne zasady dynamiki, które przetrwały niezmienione aż do czasów Alberta Einsteina.
Q 18Jakie zjawisko zachodzące w oceanach Isaac Newton jako pierwszy opisał matematycznie?
pływy morskie
Z tego samego modelu grawitacji wyprowadził przewidywanie, że Ziemia jest w przybliżeniu elipsoidą spłaszczoną na biegunach.
Q 19Jaką wadę ma według Newtona każdy refraktor, czyli teleskop soczewkowy?
aberracja chromatyczna
Wada polega na rozszczepieniu światła; później rozwiązano ten problem dzięki soczewkom achromatycznym ze szkieł o różnych własnościach dyspersyjnych.
Q 20Na który rok Isaac Newton obliczył na podstawie Biblii datę końca świata?
2060
Studiowaniu Biblii poświęcał więcej czasu niż naukom ścisłym, a obliczeniem chciał położyć kres pochopnym domysłom innych.
Q 24W którym roku Isaac Newton rozpoczął studia w Cambridge?
1661
Program opierał się wtedy na dziełach Arystotelesa, ale młody student wolał czytać współczesnych sobie uczonych, takich jak Kartezjusz.
Q 25Z którym astronomem królewskim Isaac Newton popadł w konflikt o obserwacje gwiazd?
John Flamsteed
Newton, wówczas prezes Royal Society, próbował przywłaszczyć sobie te obserwacje, które miały być podstawą nowego katalogu.
Q 26Z jakiego metalu były monety, których „obcinanie” ścigał Isaac Newton?
srebra
Przestępstwo polegało na zmniejszaniu rozmiarów monet, a Newton osobiście uczestniczył w przesłuchaniach oskarżonych o nie więźniów.
Q 27Który angielski artysta namalował w 1795 roku symboliczny portret zatytułowany „Newton”?
William Blake
Posągi uczonego stoją też m.in. w Muzeum Historii Naturalnej w Oksfordzie i w Bibliotece Kongresu w Waszyngtonie.
Q 28Który filozof dostał od Newtona w 1690 roku rękopis o zniekształceniach w Nowym Testamencie?
John Locke
Newton liczył, że adresat pomoże przetłumaczyć tekst na francuski i wydać go we Francji, bo druk w Anglii uważał za zbyt niebezpieczny.
Q 29Kim pod względem wyznania był potajemnie Isaac Newton?
unitarianinem
Nie wierzył w Trójcę Świętą; napisał o tym wiele prac, ale wszystkie ukazały się dopiero po jego śmierci.
Q 30Ile z 400 egzemplarzy katalogu gwiazd wydanego przez Newtona spalił okradziony astronom?
300
Dane do katalogu, ogłoszonego w 1712 roku, Newton wykradł wspólnie z innym uczonym, a pokrzywdzony wykupił egzemplarze, gdy się o tym dowiedział.