Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Klęska żywiołowa to ekstremalne zjawisko naturalne, które zostawia po sobie zmieniony obraz powierzchni ziemi i ogromne straty. Najbardziej niszczycielskim kataklizmem ostatnich dekad było trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim z 26 grudnia 2004 roku i wywołane przez nie tsunami. Ten quiz sprawdza, co wiesz o mechanice tego wstrząsu – płytach tektonicznych, energii i wpływie na obrót Ziemi – oraz o jego skutkach w Indonezji, Indiach, na Sri Lance, w Tajlandii, na Malediwach i w odległej Somalii. Od pytań podstawowych po szczegóły dla prawdziwych znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Częścią jakiego sejsmicznie aktywnego obszaru jest rejon hipocentrum trzęsienia z 2004 roku?
Pacyficzny pierścień ognia
Niezwykła była rozległość obszaru generującego wstrząsy – nagromadzone naprężenia między zatrzymanymi płytami rozładowały się naraz.
Q 02Która organizacja uznała akcję ratunkową po tsunami z 2004 roku za najdroższą w swojej historii?
ONZ
Specjaliści obawiali się, że po kataklizmie wybuchnie epidemia, która pochłonie drugie tyle ofiar.
Q 03Wybuch którego wulkanu wywołał poprzednie tsunami na Oceanie Indyjskim, w 1883 roku?
Krakatau
Fale tsunami częściej zdarzają się na Pacyfiku, gdzie w latach 90. XX wieku uderzały m.in. w indonezyjskie wyspy Flores, Jawę i Sulawesi.
Q 04Ilu zabitych, według bilansu agencji AFP, pochłonęło tsunami z 2004 roku?
230 tys.
Kilka milionów osób straciło dach nad głową, a największe zniszczenia odnotowano w indonezyjskiej prowincji Aceh.
Q 05Pracownicy których słynnych bliźniaczych wieżowców odczuli wstrząsy z 26 grudnia 2004?
Petronas Towers
Malezja uniknęła większych strat, bo większość jej wybrzeża osłoniła wyspa Sumatra; najbardziej ucierpiały regiony północne.
Q 06Jaka część ofiar tsunami z 2004 roku była, według organizacji humanitarnych, dziećmi?
Jedna trzecia
Wśród ofiar były tysiące turystów z całego świata, którzy spędzali z dziećmi Boże Narodzenie na plażach Oceanu Indyjskiego.
Q 07Co stało się w Indonezji jednym z najbardziej poszukiwanych artykułów pierwszej potrzeby?
Worki na zwłoki
W obliczu zagrożenia cholerą i czerwonką ratownicy kopali masowe groby dla niezidentyfikowanych ciał.
Q 08Ilukrotny wzrost energii oznacza wzrost magnitudy trzęsienia ziemi o 1?
32-krotny
Wzrost magnitudy o 2 oznacza już 1000-krotnie większą energię wstrząsu.
Q 09Do jakiego obiektu w indyjskim Kalpakkam wdarła się woda, wymuszając jego wyłączenie?
Reaktor atomowy
Nie zanotowano większych uszkodzeń ani wycieku radioaktywnego.
Q 10Jaka część stolicy Malediwów, Malé, została zalana?
Dwie trzecie
Wiele nisko położonych atoli, w tym ośrodki turystyczne, zostało całkowicie zalanych, a czternaście wysp ewakuowano.
Q 11Ile kilometrów pod poziomem morza leżało hipocentrum trzęsienia ziemi z 26 grudnia 2004?
30 km
Hipocentrum znajdowało się na zachód od Sumatry, a fale sejsmiczne odczuto m.in. w Bangladeszu, Singapurze i na Malediwach.
Q 12Jaki łuk wulkaniczny tworzy magma powstająca z topniejącej płyty indyjskiej?
Sundajski
Płyta indyjska, zanurzając się pod płytą birmańską, topnieje pod wpływem rosnącej temperatury i ciśnienia.
Q 13Które miasto w Iranie zniszczyło trzęsienie ziemi dokładnie rok przed tsunami z 2004 roku?
Bam
Tamten wstrząs miał magnitudę 6,6 i zabił ok. 30 tys. ludzi, ale zbieżność dat uznaje się za przypadkową.
Q 21Ile osób trafiło do obozów dla uchodźców w Banda Aceh?
110 tys.
Silne deszcze stały się udręką uchodźców, którzy myli się i pili wodę z tego samego źródła, a wiele dzieci zaraziło się pasożytami.
Q 22Ile osób zginęło w wyniku tsunami na Malediwach?
108
Fala dotarła na Malediwy w ciągu dwóch godzin od wstrząsu, a rannych zostało ponad 1300 osób.
Q 23Na ile stopni w skali Richtera początkowo oceniano siłę wstrząsu z 26 grudnia 2004?
6,8
Dla tak potężnych wstrząsów właściwsza jest magnituda momentu sejsmicznego, którą rewidowano z 8,1 przez 8,5 i 8,9 aż do 9,0.
Q 24O ile centymetrów przesunęła się oś Ziemi na biegunie wskutek wstrząsu z 2004 roku?
Q 14W którym indyjskim stanie doliczono się ponad 3200 zabitych?
Tamil Nadu
W Pondicherry zginęło 487 osób, a w Andhra Pradesh 89, przy 1 200 zaginionych.
Q 15W kierunku której cieśniny popłynęły fale po minięciu północnych krańców Sumatry?
Malakka
Dziesięciometrowe fale uderzyły potem w północno-wschodnie wybrzeża niedaleko miasta Bierun.
Q 16Z którego roku pochodzi polska Ustawa o stanie klęski żywiołowej?
2002
Do klęsk żywiołowych zalicza się nawet katastrofy kosmiczne – upadek meteorytu, eksplozję meteoru czy wybuch bliskiej supernowej.
Q 17O ile metrów podniosło się dno morskie płyty birmańskiej podczas wstrząsu w 2004 roku?
10 m
Ten ruch dna wytworzył fale uderzeniowe pędzące z prędkością 800 km/h, które przy wybrzeżach zamieniły się w zabójcze tsunami.
Q 18Przeciw jakiej chorobie UNICEF rozpoczął w Indiach szczepienia w obawie przed epidemią?
Odra
W stanie Kerala rozprowadzono 15 tys. dawek szczepionki, a w Tamil Nadu aż 100 tys.
Q 19O której godzinie czasu warszawskiego nastąpił główny wstrząs 26 grudnia 2004?
1:58
W Dżakarcie i Bangkoku było wtedy 7:58:53 czasu lokalnego, a według UTC – 00:58:53.
Q 20Jak długi odcinek uskoku tektonicznego osunął się podczas trzęsienia ziemi w 2004 roku?
1200 km
Uskok osunął się o 15 metrów do strefy subdukcji, w której płyta indyjska zanurza się pod płytą birmańską.
2,5 cm
To niewiele w porównaniu z naturalnymi ruchami osi obrotu Ziemi, które mogą sięgać 15 metrów.
Q 25Która wyspa, obok Simeulue, należy do najbiedniejszych w Indonezji?
Nias
Oficjalnie podano tam 122 zabitych, ale według rodzin korzystających z telefonów radiowych mogło zginąć od 600 do ponad 1000 osób.
Q 26W której chińskiej prowincji 26 grudnia 2004 doszło do innego, mniejszego trzęsienia ziemi?
Junnan
W tym wstrząsie zginęła 1 osoba, a 23 zostały ranne; istnieje hipoteza, że cała seria trzęsień miała charakter reakcji łańcuchowej.
Q 27O ile metrów przemieściły się północne krańce Sumatry wskutek trzęsienia ziemi w 2004 roku?
36 m
Niektóre wyspy na południowy zachód od Sumatry oddaliły się od niej nawet o 20 metrów, choć są to przewidywania wymagające potwierdzenia pomiarami GPS.
Q 28Gdzie przebywał na wakacjach premier Malezji Abdullah Ahmad Badawi w chwili kataklizmu?
Hiszpania
Po powrocie nakazał odwołać wszelkie noworoczne uroczystości i wezwał obywateli, by zamiast świętować, się modlili.
Q 29Na ile milionów dolarów oszacowano straty Malediwów po tsunami?
470
Zniszczeniu lub uszkodzeniu uległo ponad 8 tysięcy budynków, w tym szkoły i szpitale na 53 wyspach.
Q 30Ile wielorybów i delfinów wypłynęło pod koniec 2004 r. na plaże Australii i Nowej Zelandii?
169
Podejrzewano związek z kontrolowanymi eksplozjami sejsmicznymi w Australii, służącymi do poszukiwania złóż surowców.