Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Klonowanie to tworzenie organizmów o takiej samej informacji genetycznej jak dawca. Od pierwszych doświadczeń na żabach po narodziny owcy Dolly w szkockim Instytucie Roslin – ta dziedzina zmieniła biologię i rozpaliła spory etyczne. Quiz sprawdza wiedzę o technice transferu jądra, słynnych sklonowanych zwierzętach, klonowaniu genów i próbach odtworzenia wymarłych gatunków. Pytania mają różny poziom trudności – od podstaw po szczegóły dla znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na cześć której piosenkarki country nazwano słynną sklonowaną owcę z Instytutu Roslin?
Dolly Parton
Było to żartobliwe nawiązanie do pochodzenia komórek użytych do klonowania – pobrano je z wymienia.
Q 02Jakie zwierzę sklonowali południowokoreańscy naukowcy, tworząc samice Snuwolf i Snuwolffy?
wilk
O sukcesie donieśli w 2007 roku naukowcy z Seoul National University, a pochodzenie obu samic potwierdziły badania DNA.
Q 03W którym roku urodziła się owca Dolly?
1996
Przyszła na świat w lipcu i żyła niecałe siedem lat, cały czas w tym samym instytucie badawczym.
Q 04Do jakiej komórki, pozbawionej wcześniej jądra, przenosi się jądro przy klonowaniu zwierząt?
jajowej
Dawczyni takiej komórki pochodzi z reguły z tego samego gatunku – transfer jądra między różnymi gatunkami rzadko bywa skuteczny.
Q 05Jakim zwierzęciem był Snuppy, sklonowany w kwietniu 2005 roku?
psem
Trzy lata później sklonowano również labradory.
Q 06Jakie komórki uzyskane przez klonowanie mogą się różnicować we wszystkie typy komórek ciała?
macierzyste
Ich pozyskiwanie nie wiąże się z otrzymaniem całego organizmu, a komórki od dawców z chorobą dziedziczną mogą służyć jako model do badań.
Q 07Z jakiej części ciała dorosłej owcy pobrano komórki, z których sklonowano Dolly?
gruczoł mlekowy
Dowiodło to, że cały organizm można sklonować z w pełni zróżnicowanych komórek, zdolnych odzyskać pluripotencjalność.
Q 08Pod jakim szkockim miastem leży Instytut Roslin, w którym sklonowano owcę Dolly?
Edynburg
Owca spędziła w tym instytucie całe życie, nieustannie skupiając na sobie uwagę mediów.
Q 09W jakim typie rozmnażania powstają naturalne klony, np. kolonie bakterii czy odrośla roślin?
wegetatywnym
W biologii klonami nazywa się organizmy o identycznym lub prawie identycznym materiale genetycznym.
Q 10Na jakie schorzenie zaczęła cierpieć w 2001 roku pięcioletnia owca Dolly?
zapalenie stawu
Dolegliwość dotknęła lewą tylną nogę i ustąpiła po lekach przeciwzapalnych; u owiec zwykle nie pojawia się ona przed dziesiątym rokiem życia.
Q 11W którym roku uśpiono owcę Dolly z powodu postępującej choroby płuc?
2003
Stało się to 14 lutego, kilka dni po tym, jak owca zaczęła kaszleć, a badania potwierdziły rozwijający się guz.
Q 12Na jaką łacińską zasadę powołują się medyczne zastrzeżenia wobec klonowania ludzi?
primum non nocere
Niedoskonałości techniki i mutacje somatyczne w komórkach dawcy sprawiają, że ludzki klon najprawdopodobniej cierpiałby na zaburzenia genetyczne.
Q 13Projekt sklonowania jakiego wymarłego zwierzęcia ogłosiło Muzeum Australijskie?
wilka workowatego
Z projektu ostatecznie się wycofano; jego pierwszym etapem miało być uzyskanie biblioteki genowej.
Q 21Który badacz z powodzeniem sklonował żabę Xenopus laevis?
John B. Gurdon
Jego wynik kwestionowano przez wiele lat, zwłaszcza po nieudanych próbach klonowania ssaków, więc wielokrotnie udoskonalał eksperyment.
Q 22Jak nazywa się przeniesienie pojedynczego fragmentu genomu z jednego wektora do drugiego?
subklonowanie
Samo klonowanie genów polega na łączeniu fragmentów materiału genetycznego z wektorem molekularnym i namnażaniu ich w innym organizmie.
Q 23Jakiej rasy owce dostarczyły komórek jajowych do sklonowania Dolly?
Scottish Blackface
Czarne pyski dziedziczą się u owiec dominująco, więc taka cecha u jagnięcia od razu zdradziłaby niepowodzenie eksperymentu.
Q 14Jakie struktury chromosomów owcy Dolly okazały się krótsze, niż oczekiwano w jej wieku?
telomery
Stąd wzięły się sugestie, że owca była „stara” już w chwili narodzin, jednak dodatkowe badania nie wykazały oznak przedwczesnego starzenia.
Q 15Co oznaczało greckie słowo, od którego pochodzi termin „klon”?
gałązka
W XIX-wiecznej angielszczyźnie słowem „clon” nazywano roślinę wyhodowaną z ukorzenionego pędu.
Q 16Które organella klonu pochodzą od dawczyni oocytu, a nie od dawcy jądra komórkowego?
mitochondria
Mają one własny materiał genetyczny, dlatego klon jest wierną kopią dawcy tylko pod względem DNA jądrowego.
Q 17Kto kierował grupą, która w 2004 roku ogłosiła rzekome sklonowanie człowieka?
Hwang Woo-suk
Doniesienie o otrzymaniu pluripotentnych komórek ze sklonowanych ludzkich blastocyst już rok później okazało się sfałszowane.
Q 18Jakim zwierzęciem była Cumulina, sklonowana w 1998 roku przez Wakayamę i Yanagimachiego?
myszą
Kolejne lata przyniosły klony następnych ssaków, m.in. muła, konia i jelenia szlachetnego.
Q 19Na ile przeprowadzonych prób przypadła jedna udana, której wynikiem była owca Dolly?
277
Udany eksperyment nosił oznaczenie 6LL3; niska wydajność metody stała się później jednym z argumentów krytyków.
Q 20Czym pobudzono do podziałów komórkę, z której rozwinęła się owca Dolly?
impulsem elektrycznym
Wcześniej jądro komórki somatycznej przeniesiono mikropipetą do oocytu pozbawionego własnego jądra.
Q 24W jakiej dyscyplinie jeździeckiej startował wałach Pieraz, sklonowany w 2005 roku?
rajdy długodystansowe
Klon, ogier nazwany Pieraz-Cryozootech-Stallion, doczekał się pierwszego potomstwa w 2008 roku.
Q 25Do jakich komórek odróżnicowuje się komórki dawcy przy klonowaniu roślin?
merystematycznych
U zwierząt stosuje się zwykle inną technikę: przeniesienie jądra komórki somatycznej do komórki rozrodczej pozbawionej własnego jądra.
Q 26Kto w 1938 roku zaproponował użycie transferu jądrowego do sklonowania organizmu?
Hans Spemann
Pomysł miał rozstrzygnąć spór, czy podczas różnicowania komórki tracą materiał genetyczny – gdyby tak było, klonowanie byłoby niemożliwe.
Q 27Ile zarodków uzyskano i wszczepiono matkom zastępczym w eksperymencie z owcą Dolly?
29
Jednej matce zastępczej wszczepiano często po dwa lub trzy zarodki.
Q 28Po ilu dniach rozwoju blastocystę, z której powstała Dolly, wszczepiono matce zastępczej?
6
Po 45 dniach stwierdzono prawidłowe zawiązanie się ciąży, a jej dalszy przebieg śledzono ultrasonograficznie.
Q 29Jak nazywa się wywoływana przez retrowirusa JSRV choroba owiec, którą wykryto u Dolly?
Jaagsiekte
To powszechna u owiec forma raka płuc, łatwo przenoszona przez kontakt bezpośredni; trzy lata wcześniej zabiła innego klona z tego samego stada.
Q 30Z jakich komórek Hochedlinger i Jaenisch sklonowali w 2002 roku myszy?
limfocytów T
Uzyskane osobniki zachowały rearanżacje genu receptora typowe dla komórek wyjściowych – to najsilniejszy dowód, że da się klonować z komórek zróżnicowanych.