Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Kosmiczny Teleskop Hubble’a krąży po orbicie od 1990 roku i jest jednym z najważniejszych przyrządów w historii astronomii. Jego droga na orbitę była długa: od pomysłu z lat 20. XX wieku, przez walkę o fundusze w Kongresie, po wadliwe zwierciadło, które naprawili dopiero astronauci. Quiz obejmuje historię projektu, konstrukcję teleskopu, misje serwisowe, najważniejsze wyniki naukowe oraz życiorys astronoma, którego nazwisko nosi teleskop. Zagraj od razu albo wydrukuj pytania na wieczór quizowy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Katastrofa którego promu w 1986 roku odroczyła start Teleskopu Hubble’a o wiele lat?
Challenger
Części teleskopu przechowywano w specjalnych pomieszczeniach, co systematycznie podnosiło koszt programu.
Q 02Który prom kosmiczny wyniósł Teleskop Hubble’a na orbitę podczas misji STS-31?
Discovery
Start odbył się 24 kwietnia 1990 roku, a teleskop krąży po niskiej orbicie okołoziemskiej.
Q 03Kiedy wyniesiono na orbitę Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, następcę Hubble’a?
25 grudnia 2021
Webb jest często opisywany jako następca HST, choć Hubble ma pracować jeszcze co najmniej dekadę.
Q 04Do jakiej średnicy zmniejszono zwierciadło Hubble’a po cięciach budżetowych?
2,4 m
Zaniechano też wystrzelenia prototypu z 1,5-metrowym zwierciadłem, który miał przetestować systemy głównego projektu.
Q 05Do których lat ma działać Kosmiczny Teleskop Hubble’a?
2030–2040
W planach jest też teleskop Habitable Worlds Observatory, nawiązujący do wcześniejszych projektów LUVOIR i ATLAST.
Q 06Ile misji serwisowych do Teleskopu Hubble’a odbyło się dotychczas?
5
Hubble to jedyny teleskop, który był serwisowany przez astronautów w przestrzeni kosmicznej.
Q 07Jakim gazem usunięto kurz z głównego zwierciadła Hubble’a przed startem?
Azotem
Po wznowieniu lotów wahadłowców w 1988 roku start teleskopu zaplanowano na rok 1990.
Q 08Która firma optyczna zaprojektowała i wyprodukowała zespół optyczny (OTA) Teleskopu Hubble’a?
Perkin-Elmer
Zlecenie wydało Centrum Lotów Kosmicznych imienia George’a C. Marshalla, odpowiedzialne za projekt i konstrukcję teleskopu.
Q 09Do jakiego programu NASA należy Teleskop Hubble’a obok teleskopów Comptona i Chandra?
Great Observatories
Czwartym członkiem tej rodziny teleskopów jest Spitzer, a sam Hubble to wspólne przedsięwzięcie NASA i ESA.
Q 10Jak prowizorycznie nazwano w 1968 roku planowany przez NASA 3-metrowy teleskop kosmiczny?
Wielki Teleskop Kosmiczny
Datę startu szacowano wtedy na rok 1979, a plany wzmocniły nacisk na załogowe misje remontowe.
Q 11Która firma skonstruowała statek kosmiczny mieszczący Teleskop Hubble’a?
Lockheed
Za kontrolę nad instrumentami badawczymi i naziemne centrum dowodzenia odpowiadało Centrum Lotów Kosmicznych imienia Goddarda.
Q 12Który astronom napisał referat „Zalety pozaziemskiego obserwatorium astronomicznego”?
Lyman Spitzer
Autor poświęcił większość kariery na realizację projektu kosmicznego teleskopu; od jego referatu liczy się historia HST.
Q 13W którym roku katastrofa promu Columbia zawiesiła piątą misję serwisową Hubble’a?
2003
Misję zawieszono ze względów bezpieczeństwa, bo prom nie mógł schronić się na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Q 21Ilu satelitów TDRSS jednocześnie używa Hubble do łączności z Ziemią?
Trzech
Satelity systemu śledzenia i transmisji danych krążą po orbicie geostacjonarnej, a pozostałe służą jako rezerwa.
Q 22Która stacja naziemna odbiera dane z Hubble’a przekazane przez satelity TDRSS?
White Sands
Stamtąd dane trafiają liniami naziemnymi i satelitami telekomunikacyjnymi do Centrum Kontroli Kosmicznego Teleskopu.
Q 23Jaką warstwą ochronną pokryto aluminiową powłokę zwierciadła Hubble’a?
Fluorkiem magnezu
Warstwa refleksyjna ma 65 nm grubości, a ochronna 25 nm; prace nad zwierciadłem zakończono w 1981 roku.
Q 14Na jaką część pierwotnie zaakceptowanego budżetu teleskopu zgodził się ostatecznie senat USA?
Połowę
Narodowa Akademia Nauk opublikowała wcześniej raport podkreślający potrzebę budowy kosmicznego teleskopu.
Q 15Który niemiecki naukowiec w 1923 roku opisał pomysł wyniesienia teleskopu na orbitę rakietą?
Hermann Oberth
Pomysł znalazł się w jego rozprawie doktorskiej „Die Rakete zu den Planetenräumen”, czyli „Rakietą w przestrzeń międzyplanetarną”.
Q 16Jaki minimalny udział czasu obserwacji Hubble’a zagwarantowano europejskim astronomom?
15%
W zamian ESA sfinansowała oprzyrządowanie pierwszej generacji wraz z panelami słonecznymi.
Q 17Pod naciskiem którego prezydenta Kongres USA wstrzymał w 1974 roku finansowanie teleskopu?
Gerald Ford
Astronomowie odpowiedzieli spotkaniami z kongresmenami i kampaniami pisania listów na wielką skalę.
Q 18Z dokładnością do ilu nanometrów musiało być wypolerowane zwierciadło Hubble’a?
10 nm
To około 1/65 długości fali światła czerwonego; wymóg wynikał z obserwacji od ultrafioletu po podczerwień.
Q 19Które państwo wystrzeliło w 1962 roku orbitujący teleskop słoneczny w ramach programu Ariel?
Wielka Brytania
Cztery lata później NASA przeprowadziła pierwszą misję w ramach Orbitalnych Obserwatoriów Astronomicznych (OAO).
Q 20Który planowany teleskop kosmiczny ma dysponować zwierciadłem o tej samej średnicy co Hubble?
Roman
Ma on dołączyć do Teleskopu Jamesa Webba jako kolejne wielkie obserwatorium na orbicie.
Q 24Który prom czekał w gotowości do misji ratunkowej STS-400 podczas ostatniego remontu Hubble’a?
Endeavour
Prom ratunkowy stał w kompleksie startowym 39 na wypadek zagrożenia dla załogi misji remontowej.
Q 25W którym roku wykonano pierwsze zdjęcie Słońca w ultrafiolecie?
1946
Astronomia z przestrzeni kosmicznej zaczęła się na niewielką skalę podczas II wojny światowej, wraz z rozwojem techniki rakietowej.
Q 26Gdzie jest dziś wystawione zapasowe zwierciadło Hubble’a wykonane przez firmę Kodak?
Instytut Smithsona
NASA zażądała zapasowego zwierciadła wykonanego tradycyjnymi technikami polerowania na wypadek problemów z nową technologią.
Q 27Który administrator NASA w październiku 2006 roku zgodził się na piątą misję serwisową Hubble’a?
Mike Griffin
Misję planowano wówczas na 8 października 2008 roku, ale ostatecznie wystartowała w maju 2009 roku.
Q 28Po ilu dniach pracy zepsuła się bateria satelity OAO-1, kończąc jego misję?
Niespełna trzech
Kolejny satelita, OAO-2, obserwował gwiazdy i galaktyki w ultrafiolecie w latach 1968–1972, choć planowano mu rok pracy.
Q 29Jaką kwotę Kongres USA wyasygnował na teleskop kosmiczny na rok 1978?
36 mln dolarów
Wtedy ruszyło projektowanie teleskopu, a datę startu ustalono na rok 1983.
Q 30W którym obserwatorium pracuje zwierciadło firmy Itek, powstałe przy projekcie Hubble’a?
Magdalena Ridge
Zespół Kodak–Itek składał własną ofertę polerowania, która zakładała podwójne sprawdzenie gotowego zwierciadła.