Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Lawina to najgwałtowniejsza postać ruchów masowych: ze stoku rusza śnieg, lód, grunt albo skały. W górach stanowi olbrzymie zagrożenie dla ludzi i infrastruktury. Quiz sprawdza, jakie są rodzaje lawin, co sprzyja ich powstawaniu i jak zabezpiecza się zagrożone stoki. Nie brakuje też pytań o ratownictwo: sondy, psy lawinowe i detektory noszone przez narciarzy i turystów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie specjalnie szkolone zwierzęta pomagają ratownikom szukać osób zasypanych lawiną?
psy
Ratownicy przeszukują też śnieg długimi, cienkimi tyczkami.
Q 02W ciągu ilu pierwszych minut szanse uratowania osoby zasypanej lawiną są największe?
15 minut
Coraz popularniejsze są nowoczesne systemy, które wspomagają szukanie zasypanych.
Q 03Jaką metodę ochrony przed lawinami uznaje się za najprostszą i najskuteczniejszą?
unikanie zagrożonych miejsc
Dotyczy to zarówno poruszania się po górach, jak i wyboru miejsca na budowę domu.
Q 04Jaką rolę wobec lawin pełni las porastający górski stok?
naturalnego hamulca
Zalesianie należy do metod, które ograniczają możliwość wystąpienia lawiny.
Q 05Jak nazywają się kilkumetrowe cienkie tyczki do przeszukiwania lawiniska?
sondy lawinowe
Ratownicy idą z nimi przez lawinisko tyralierą.
Q 06Jak nazywa się lawina powstająca przez osunięcie warstwy śniegu niezwiązanego z podłożem?
deska śnieżna
Może ją też wywołać oderwanie się masy śniegu zwisającej nad stokiem.
Q 07Która górska roślina znacznie ogranicza ruchomość pokrywy śnieżnej na stokach?
kosodrzewina
Stoki porośnięte roślinnością są mniej lawiniaste.
Q 08Co wskazuje detektor lawinowy przestawiony na odbiór sygnału?
odległość i kierunek
W terenie zagrożonym lawinami detektor powinien być włączony i nastawiony na nadawanie.
Q 09Jaka forma śniegu tworzona przez wiatr oznacza duże zagrożenie lawinowe?
nawis śnieżny
Wiatr kształtuje także lokalne warunki śniegowe na stoku.
Q 10Lawina jest najgwałtowniejszą postacią jakich zjawisk?
ruchów masowych
Ze stoku może ruszyć nie tylko śnieg, lecz także lód, grunt, materiał skalny albo ich mieszanina.
Q 11Jakie nachylenie stoku sprzyja powstawaniu lawin śnieżnych?
25–50°
Lawinom sprzyjają też stoki gładkie, porośnięte trawą, strome żleby, rynny, depresje i kotły.
Q 12Co łączą w jednym urządzeniu aktywne systemy do szukania osób zasypanych lawiną?
nadajnik i odbiornik
Dzięki temu osoby niezasypane mogą same zlokalizować towarzyszy pod śniegiem.
Q 13Która lawina śnieżna powstaje w czasie nagłych odwilży lub opadów deszczu?
gruntowa
Jej mokry śnieg głęboko eroduje podłoże i niszczy roślinność.
Jakie instalacje utrzymują czapę śniegową w miejscu jej pierwotnego zalegania?
Q 21Przed czym, oprócz lawin, galerie betonowe chronią drogi i linie kolejowe?
wodą spływającą po zboczu
Takie galerie to rozwiązanie drogie, ale dość powszechnie stosowane na świecie.
Q 22Jakie czujniki służą jako system wczesnego ostrzegania przed lawinami?
geofony
Taki monitoring zakłada, że lawina powstaje w pewnej stałej strefie stoku.
Q 23Jak nazywa się beton natryskowy, którym pokrywa się skarpy dla ich stabilizacji?
torkret
Stosuje się go razem z siatkami stalowymi i kotwieniem luźnego materiału.
bariery śnieżne
Na lato można je szybko zdemontować, by mniej raziły w krajobrazie.
Q 15Jak określa się zabezpieczenia przyjmujące na siebie siłę uderzenia lawiny?
pasywne
Niektóre z nich pozwalają też zmienić trajektorię lawiny.
Q 16Jak nazywa się śnieg ziarnisty z miejsc, gdzie tworzy się tak zwany wieczny śnieg?
firn
Spotyka się go wiosną i wczesnym latem.
Q 17Jak nazywa się ochronę stoku przed lawinami przez pokrycie go szatą roślinną i zalesianie?
stabilizacja biologiczna
Roślinność dobiera się odpowiednio do wysokości, na której ma rosnąć.
Q 18W którym roku zeszła lawina w Białym Jarze?
1968
W historii współczesnej zapisały się też lawiny w Tatrach z lat 1974 i 2003.
Q 19Jak nazywa się zlodowaciała warstwa na śniegu po naprzemiennym nagrzewaniu i zamarzaniu?
szreń
Tworzy się na powierzchni pokrywy śnieżnej i miewa różną grubość.
Q 20Jak nazywa się siły oddziaływania międzycząsteczkowego utrzymujące materiał na zboczu?
kohezja
Razem z siłami tarcia równoważą one ciężar materiału leżącego na stoku.
Q 24Co tworzy się w górnej granicy lasu, by skutecznie zatrzymywać lawiny?
bezleśne kliny
Lawina uderza wtedy w ścianę lasu pod kątem, więc ma mniejszą siłę i oszczędza drzewa.
Q 25Które bezobsługowe zabezpieczenia przed lawinami wymagają dość dużej ilości miejsca?
wały ziemne i tarasy
Z tego powodu rzadko chronią ciągi komunikacyjne, choć są bardzo odporne.
Q 26Który system pozwala ratownikom namierzyć „reflektory” umieszczone na ubraniu?
Recco
Do lokalizowania takich elementów ratownicy używają specjalnego urządzenia.
Q 27Z jaką właściwością skał wiąże się wpływ dużych dobowych wahań temperatury na lawiny?
rozszerzalnością cieplną
Lawinom sprzyjają również długotrwałe, silne mrozy.
Q 28Jak nazywa się lawina kamienna wywołana zaburzeniem równowagi stożka usypiskowego?
piargowa
Lawina kamienna to masa okruchów skalnych, kamieni i żwiru; może ją też wywołać obryw skalny.
Q 29Na jakiej częstotliwości detektor lawinowy emituje impulsy elektromagnetyczne?
457 kHz
Krótki impuls wysyła mniej więcej co sekundę.
Q 30Jak nazywa się pokrywanie zboczy siatkami stalowymi bez kotwienia ich w caliźnie?
kurtyny skalne
Zainicjowaną lawinę skalną lub lodową siatki w kontrolowany sposób sprowadzają do strefy deponowania.