Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Max Planck to niemiecki fizyk, którego praca nad promieniowaniem cieplnym z 1900 roku dała początek mechanice kwantowej. Pochodził z rodziny uczonych i długo wahał się między fizyką a sztuką. Quiz prowadzi przez jego dzieciństwo, studia w Monachium i Berlinie, karierę uniwersytecką oraz najważniejsze wyróżnienia. Są też pytania o postawę uczonego w czasie I wojny światowej i w III Rzeszy oraz o to, jak upamiętniono jego nazwisko.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazwano określone porcje, w których według koncepcji Plancka emitowana jest energia?
kwanty
Pomysł, że energia nie może być emitowana w dowolnych ilościach, dał początek całej nowej mechanice.
Q 02Promieniowanie jakiego obiektu badał Max Planck, gdy w 1900 wprowadził nową stałą fizyczną?
ciało doskonale czarne
Planck zmodyfikował przy tej okazji prawo Wiena, a nową stałą nazwano później jego nazwiskiem.
Q 03W którym mieście urodził się w 1858 roku fizyk Max Planck?
Kilonia
Zmarł 4 października 1947 w Getyndze, gdzie jego dziadek i pradziadek byli niegdyś profesorami.
Q 04W którym roku Max Planck został laureatem Nagrody Nobla?
1918
Od lat 20. XX wieku uchodził za największy autorytet w dziedzinie fizyki w Niemczech.
Q 05Które towarzystwo naukowe przemianowano po wojnie na Towarzystwo Maxa Plancka?
Towarzystwo Cesarza Wilhelma
Planck piastował wiele czołowych stanowisk w niemieckich towarzystwach naukowych, a temu przewodniczył w latach 30.
Q 06Od kogo Planck uzyskał w 1933 zapewnienie, że nauce nie zagrożą kolejne antysemickie środki?
Adolf Hitler
Zapewnienie padło po wprowadzeniu w kwietniu 1933 Prawa o przywróceniu zawodowej służby cywilnej.
Q 07Dlaczego Einstein wycofał się z sesji o teorii względności zorganizowanej przez Plancka w 1922?
grożono mu śmiercią
Sesja była częścią obchodów 100. rocznicy założenia Towarzystwa Niemieckich Przyrodników i Lekarzy, a Einstein miał być głównym prelegentem.
Q 08W jakim wieku Max Planck ukończył szkołę średnią?
16 lat
Do swego dawnego gimnazjum w Monachium wrócił na krótko po doktoracie, już jako nauczyciel matematyki i fizyki.
Q 09Do której akademii wybrano Maxa Plancka w 1894 roku?
Pruska Akademia Nauk
Wybór był wyrazem ugruntowanej już pozycji naukowej berlińskiego profesora.
Q 10Który monachijski profesor odradzał Planckowi fizykę, bo prawie wszystko już w niej odkryto?
Philipp von Jolly
Planck odparł, że nie pragnie odkrywać nowych rzeczy, a jedynie zrozumieć podstawy tego, co już opisano.
Q 11Ku pamięci którego chemika zaplanowano uroczystość, której Planck bronił w styczniu 1935?
Fritz Haber
Chemik zmarł na emigracji, wydalony za odmowę zwolnienia żydowskich pracowników Instytutu Chemii Fizycznej.
Q 12Jak Max Planck tłumaczył po I wojnie swój podpis pod Manifestem do cywilizowanego świata?
nie przeczytał tekstu
Mimo tych tłumaczeń nigdy nie odwołał swojego udziału w tej akcji propagandowej.
Q 13Jakiej dziedziny profesorami w Getyndze byli dziadek i pradziadek Maxa Plancka?
teologii
Planck pochodził z rodziny uczonych: jego stryj był sędzią i jednym z autorów niemieckiego kodeksu cywilnego.
Q 21W którym roku Max Planck oficjalnie przeszedł na emeryturę?
1926
Pozostał jednak czynnym naukowcem i prowadził serie wykładów w kraju i za granicą, także po 1933.
Q 22Dyfuzję jakiego gazu przez rozgrzaną platynę badał doświadczalnie młody Max Planck?
wodoru
Były to jedyne eksperymenty w całej jego naukowej karierze; szybko przeszedł do fizyki teoretycznej.
Q 23Czyje prace studiował samodzielnie Max Planck, zanim wybrał naukę o cieple jako specjalność?
Clausius
Drugiej zasadzie mechanicznej teorii ciepła Planck poświęcił potem swoją rozprawę doktorską.
Q 24Który nauczyciel monachijskiego gimnazjum inspirował Plancka lekcjami matematyki i astronomii?
Q 14Jaką funkcję na Uniwersytecie Berlińskim pełnił Planck, gdy w 1914 sprowadził tam Einsteina?
rektor
Planck jako jeden z pierwszych docenił teorię względności; jej twórca trafił na berlińską uczelnię w marcu 1914.
Q 15Którym z kolei dzieckiem w rodzinie był Max Planck?
szóstym
Dwoje z jego rodzeństwa pochodziło z pierwszego małżeństwa ojca.
Q 16W którym roku Max Planck podjął studia na Uniwersytecie Monachijskim?
1874
Na tej samej uczelni spędził później pięć lat jako privatdozent, utrzymując się z publikacji naukowych.
Q 17Która monografia Plancka zyskała w 1887 wyróżnienie na uniwersytecie w Getyndze?
„Zasada zachowania energii”
Wcześniejsze prace Plancka z dziedziny termodynamiki i entropii nie wzbudziły początkowo zainteresowania świata naukowego.
Q 18Ile lat miał Max Planck, gdy przeprowadził przewód habilitacyjny?
22 lata
Rozprawa habilitacyjna z czerwca 1880 dotyczyła stanów równowagi ciał izotropowych w różnych temperaturach.
Q 19W którym roku Max Planck obronił doktorat?
1879
Kilka miesięcy wcześniej, w październiku 1878, zdał państwowy egzamin nauczycielski.
Q 20Z którym ze swoich berlińskich wykładowców fizyki zaprzyjaźnił się Max Planck?
Helmholtz
Berliński rok studiów skłonił go także do samodzielnej lektury, po której za specjalność obrał naukę o cieple.
Hermann Müller
Rodzina przeniosła się do Monachium w 1867, a chłopca zapisano do elitarnego Königliches Maximiliansgymnasium.
Q 25Kto w maju 1937 zastąpił Plancka na stanowisku przewodniczącego towarzystwa KWG?
Carl Bosch
Następca był prezesem IG Farben, a zmiana miała zacieśnić związki towarzystwa z niemieckim przemysłem.
Q 26U którego matematyka Max Planck studiował w Berlinie od 1877 roku?
Karl Weierstraß
W Berlinie spędził rok, słuchając też wykładów sławnych fizyków, w tym Gustawa Kirchhoffa.
Q 27Ilu innych uczonych i artystów podpisało wraz z Planckiem manifest z 4 października 1914?
92
Sygnatariusze bronili „honoru Niemiec” przed oskarżeniami o wywołanie wojny, o militaryzm i zbrodnie wojenne.
Q 28W którym roku Max Planck awansował na profesora zwyczajnego Uniwersytetu Berlińskiego?
1892
Na berlińską uczelnię powołano go rok po tym, jak jego monografię wyróżniono w Getyndze.
Q 29Czyj sprzeciw przekreślił kandydaturę Johannesa Starka do berlińskiej akademii nauk?
Max von Laue
Starka nominował Planck wraz z Friedrichem Paschenem, którego Stark zastąpił na czele Instytutu Fizyczno-Technicznego Rzeszy.
Q 30Który z tych laureatów Nagrody Nobla był doktorantem Maxa Plancka?
Walther Bothe
Planck był promotorem kilku późniejszych sław fizyki, w tym dwóch noblistów.