Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Neptun to najdalsza planeta Układu Słonecznego i jedyna, której istnienie wykazano obliczeniami, zanim ktokolwiek rozpoznał ją na niebie. Ten lodowy olbrzym ma najsilniejsze wiatry wśród planet, słabe pierścienie i księżyc krążący „pod prąd”. Quiz sprawdza wiedzę o odkryciu planety, jej budowie i atmosferze, burzach, pierścieniach oraz księżycach. Są też pytania o przelot sondy z 1989 roku i o Neptuna w kulturze.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Którą z kolei planetą od Słońca jest Neptun?
Ósmą
Planeta krąży w odległości około 30 razy większej niż dystans Ziemia–Słońce, a pod względem średnicy zajmuje czwarte miejsce w Układzie Słonecznym.
Q 02Który grecki bóg jest odpowiednikiem rzymskiego Neptuna?
Posejdon
Wszystkie planety poza Ziemią noszą imiona postaci z mitologii greckiej i rzymskiej, więc nazwa pasuje do przyjętej nomenklatury.
Q 03Która sonda kosmiczna jako jedyna odwiedziła Neptuna?
Voyager 2
Przelot nastąpił 25 sierpnia 1989 roku; tego samego dnia sonda minęła też największy księżyc planety, Trytona.
Q 04Jak wykazano istnienie Neptuna, zanim ktokolwiek rozpoznał go na niebie?
Obliczeniami matematycznymi
Astronomów naprowadziły niespodziewane zmiany w ruchu orbitalnym Urana, które przypisano oddziaływaniu nieznanej planety.
Q 05Który gaz pochłania czerwone światło, nadając Neptunowi niebieskawy odcień?
Metan
Odcień Neptuna jest intensywniejszy niż Urana, bo w atmosferze tego drugiego unosi się grubsza warstwa zawiesiny aerozoli.
Q 06Jak nazywa się pierścień małych lodowych ciał rozciągający się za orbitą Neptuna?
Pas Kuipera
Grawitacja Neptuna dominuje w tym regionie tak, jak grawitacja Jowisza kształtuje pas planetoid; sięga on od 30 do około 55 au od Słońca.
Q 07Kryształy jakiego minerału mogą opadać ku rdzeniu Neptuna z głębokości około 7000 km?
Diament
Niektórzy naukowcy przewidują, że na Neptunie i Uranie występują deszcze, a nawet oceany tego minerału.
Q 08Jak wygląda Neptun oglądany przez teleskop lub silną lornetkę?
Mały niebieski dysk
Gołym okiem planety nie widać nigdy: jej jasność, od +7,7 do +8,0 magnitudo, jest na to zbyt mała.
Q 09Ile razy masywniejszy od Ziemi jest Neptun?
17
Neptun jest cięższy nawet od swojego „bliźniaka” Urana, choć ustępuje mu średnicą; pod względem masy zajmuje trzecie miejsce wśród planet.
Q 10Które ciało, zwykle dalsze, w latach 1979–1999 krążyło bliżej Słońca niż Neptun?
Pluton
Sprawiła to eliptyczna orbita o znacznym mimośrodzie. Od 2006 roku Neptun znów uchodzi za najdalszą planetę Układu Słonecznego.
Q 11Który gaz stanowi około 80% atmosfery Neptuna na dużych wysokościach?
Wodór
Drugi pod względem udziału składnik to hel, którego jest 19%; reszta to śladowe domieszki innych związków.
Q 12Czyje rysunki wskazują, że Neptuna zaobserwowano już w grudniu 1612 roku?
Galileusza
Uczony za każdym razem brał planetę za gwiazdę stałą, dlatego nie uchodzi za jej odkrywcę. Neptun był wtedy na niebie tuż obok Jowisza.
Q 13Czyje imiona noszą księżyce Neptuna?
Mniejszych bóstw morskich
Największy z nich, Tryton, zawdzięcza imię postaci z mitologii greckiej – synowi boga mórz.
Q 21Akcja którego horroru science fiction z 1997 roku toczy się na statku krążącym wokół Neptuna?
„Ukryty wymiar”
Oryginalny tytuł tej amerykańskiej produkcji to „Event Horizon”. Wokół przelotu obok Neptuna osnuto też film telewizyjny „Virtuality” z 2009 roku.
Q 22Które miasto gościło w 2006 roku zjazd astronomów, po którym planet zostało osiem?
Praga
Decyzję podjęło Zgromadzenie Ogólne Międzynarodowej Unii Astronomicznej; dzięki niej Neptun odzyskał miano najdalszej planety.
Q 23W którym roku Neptun zakończył pierwszy pełny obieg wokół Słońca od chwili odkrycia?
2011
Stało się to 12 lipca, ale planeta nie była wtedy widoczna dokładnie w miejscu odkrycia, bo Ziemia znajdowała się w innym punkcie swojej orbity.
Q 14Który naród rywalizował z Francuzami o pierwszeństwo i tytuł odkrywcy Neptuna?
Anglicy
Ostatecznie uznano, że na miano odkrywców zasłużyli wspólnie obaj autorzy obliczeń, choć po 1998 roku historycy zaczęli tę ocenę podważać.
Q 15Ile lat trwa jeden pełny obieg Neptuna wokół Słońca?
164,79
Średnia odległość planety od Słońca to 4,495 miliarda km, czyli około 30 jednostek astronomicznych.
Q 16Jakie urządzenia marki Neptun produkowały w PRL gdańskie zakłady „Unimor”?
Telewizory
W latach 80. XX wieku na podzespołach modelu Neptun 150 powstawał tam również monitor komputerowy Neptun 156.
Q 17Czym ruch Trytona różni się od ruchu innych dużych księżyców w Układzie Słonecznym?
Odbywa się w kierunku wstecznym
Taka orbita wskazuje, że Tryton nie powstał przy Neptunie, lecz prawdopodobnie był kiedyś samodzielną planetą karłowatą.
Q 18Jaką rekordową prędkość osiągają wiatry na Neptunie?
2100 km/h
To najsilniejsze wiatry w Układzie Słonecznym; większość z nich wieje w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu planety.
Q 19Które miasto było siedzibą obserwatorium, w którym w 1846 roku dostrzeżono Neptuna?
Berlin
Planetę wypatrzono zaledwie 1° od pozycji wyliczonej przez Urbaina Le Verriera, w dniu, w którym do obserwatorium dotarł jego list.
Q 20Co może utworzyć Tryton, gdy za miliardy lat rozpadnie się w pobliżu Neptuna?
System pierścieni
Ma to nastąpić przypuszczalnie za 1,4 do 3,6 miliarda lat; inny możliwy finał to zderzenie księżyca z planetą.
Q 24Do której grupy należy pierwiastek chemiczny neptun, odkryty w 1940 roku?
Aktynowców
Pierwiastek odkryli w USA Edwin McMillan i Philip Abelson, a nazwę zawdzięcza planecie.
Q 25Który księżyc Neptuna ma jedną z najbardziej wydłużonych orbit w Układzie Słonecznym?
Nereida
W najdalszym punkcie orbity księżyc ten znajduje się siedem razy dalej od Neptuna niż w punkcie najbliższym.
Q 26Kto odkrył Trytona niespełna trzy tygodnie po odkryciu Neptuna?
William Lassell
Tryton skupia około 99,5% masy krążącej wokół Neptuna i jest na tyle duży, że przybrał kształt elipsoidy.
Q 27Jak języki chiński, japoński i koreański tłumaczą nazwę planety Neptun?
Gwiezdny król morza
Większość innych współczesnych języków używa po prostu wariantu nazwy „Neptun”, nawet tam, gdzie kultura grecko-rzymska nie odegrała roli.
Q 28Jak nazwano białą chmurę widoczną na Neptunie na południe od Wielkiej Ciemnej Plamy?
Scooter
Nazwa wzięła się stąd, że kilka miesięcy przed przelotem sondy w 1989 r. chmura poruszała się szybciej niż sąsiednia wielka burza.
Q 29Czyje nazwisko nosi główny pierścień Neptuna oddalony o 63 000 km od centrum planety?
Adamsa
Pozostałe dwa główne pierścienie leżą bliżej planety: 53 000 km i 42 000 km od jej centrum. Wszystkie trzy są wąskie.
Q 30Grawitacja którego księżyca Neptuna ma odpowiadać za powstanie łuków w jego pierścieniu?
Galatei
Istnienie łuków długo trudno było wytłumaczyć, bo prawa ruchu orbitalnego przewidują, że pył dość szybko rozłoży się w jednolity pierścień.