Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Rak piersi, w medycynie nazywany rakiem sutka, to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet na świecie. Wiedza o nim pomaga rozumieć badania przesiewowe i wcześnie reagować na niepokojące objawy. Quiz sprawdza, co wiesz o czynnikach ryzyka, objawach, diagnostyce i metodach leczenia, od operacji po terapie celowane. Są też pytania o historię: od starożytnych lekarzy po chirurgów XIX wieku.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które badanie jest podstawowym badaniem przesiewowym w rozpoznawaniu raka piersi?
Mammografia
W połączeniu z palpacyjnym badaniem sutka jego skuteczność diagnostyczna sięga 80–97%.
Q 02W jakiej postaci zwykle wykrywa się raka sutka?
Niebolesne zgrubienie
Badania przesiewowe pozwalają dziś wykryć zmianę, zanim stanie się dostępna badaniu palpacyjnemu.
Q 03Skórkę jakiego owocu przypomina skóra piersi, gdy rak zajmie drogi chłonne?
Pomarańczy
Objaw ten jest wyrazem miejscowego zastoju chłonki, do którego prowadzi zajęcie dróg chłonnych przez nowotwór.
Q 04Z jakiej tkanki wywodzi się rak sutka, najczęstszy nowotwór złośliwy gruczołu sutkowego?
Nabłonkowej
Na świecie jest to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet.
Q 05Jaki odsetek wszystkich raków sutka występuje u kobiet?
99%
U panów choroba jest rzadka i zwykle późno rozpoznawana; w Polsce w 2004 roku nowotwory piersi wykryto u 106 z nich.
Q 06Co jest przede wszystkim celem leczenia paliatywnego raka piersi?
Poprawa jakości życia
Takie leczenie prowadzi się, gdy stopień zaawansowania nowotworu wynosi IV; wydłużenie życia jest celem dopiero w drugiej kolejności.
Q 07Które badanie pozwala ostatecznie zdiagnozować raka piersi?
Biopsja
Przed chemioterapią przedoperacyjną pobiera się dostatecznie dużą próbkę komórek guza, bo po leczeniu jego obraz histologiczny może się zatrzeć.
Q 08Jaka forma rehabilitacji jest najważniejsza w raku piersi?
Fizjoterapia
Kończynę górną po stronie operowanej trzeba masować, ćwiczyć i układać, a większość zabiegów pacjentki wykonują codziennie same.
Q 09Który starożytny lekarz błędnie wskazywał histerię jako przyczynę raka piersi?
Hipokrates
Histerię rozumiano wtedy jako wędrowanie suchej i zbyt lekkiej macicy po jamie otrzewnej.
Q 10W którym genie mutację ma około połowa kobiet z dziedzicznym rakiem piersi?
BRCA1
Geny tej rodziny są duże, zawierają wiele eksonów i odgrywają kluczową rolę w mechanizmach naprawy DNA.
Q 11Do jakich narządów najczęściej trafiają przerzuty odległe raka piersi?
Kości
Chodzi o miejsca dobrze ukrwione: nasady, żebra i kręgosłup; najczęściej są to przerzuty blastyczne lub osteolityczne.
Q 12Co przed menopauzą chroni przed rakiem sutka, a po menopauzie zwiększa ryzyko zachorowania?
Nadwaga
Ochronę tłumaczy się cyklami bezowulacyjnymi, a późniejszy wzrost ryzyka produkcją estrogenów w tkance tłuszczowej.
Q 13Jakie leczenie adiuwantowe obniża ryzyko nawrotów lokalnych raka piersi do około 5%?
Radioterapia
Bez niego ryzyko nawrotu lokalnego w ciągu dekady przekracza 10%; zależy ono m.in. od rozmiaru guza i zajęcia węzłów chłonnych.
Q 21Menarche przed którym rokiem życia nieznacznie zwiększa ryzyko raka sutka?
12
Podobnie działa późne klimakterium, po 55. roku życia; zależność wiąże się prawdopodobnie z przedłużonym działaniem estrogenów na tkanki.
Q 22Jakie badanie powinny mieć wykonywane osoby leczone hormonoterapią raka piersi?
Densytometryczne
Leki blokujące wydzielanie estrogenów wpływają na układ kostny, więc trzeba kontrolować, czy nie ubywa masy kostnej.
Q 23Która zmiana w sutku powoduje znaczny, pięciokrotny wzrost ryzyka raka?
Atypowy rozrost przewodowy
Włóknienie, torbiele czy łagodne rozrosty nie zwiększają ryzyka progresji nowotworu albo zwiększają je minimalnie.
Q 14Jaki lek stosuje się zazwyczaj w monoterapii przez 5 lat w hormonoterapii raka piersi?
Tamoksyfen
Gdy jest przeciwwskazany lub nieskuteczny, sięga się po leki z grupy inhibitorów aromatazy.
Q 15Opóźnienie czego może tłumaczyć spadek ryzyka raka piersi u osób dużo ćwiczących?
Pierwszej miesiączki
Wczesne rozpoczęcie miesiączkowania wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka, prawdopodobnie przez przedłużone działanie estrogenów na tkanki.
Q 16Które przeciwciało monoklonalne wiąże się swoiście z receptorem HER2 i go unieczynnia?
Trastuzumab
Lek podaje się dożylnie, sam lub z chemioterapią; działa tylko u pacjentek, których komórki nowotworowe wykazują zwiększoną ekspresję tego receptora.
Q 17Od którego roku życia ryzyko wystąpienia raka piersi zaczyna wzrastać z wiekiem?
30
Po klimakterium ryzyko utrzymuje się na mniej więcej stałym poziomie.
Q 18Nadmiar czego wskazywał Galen jako przyczynę raka piersi?
Czarnej żółci
Proponował wycięcie nowotworu i pozostawienie otwartej rany, aby nadmiar tej substancji mógł wypłynąć.
Q 19Jak nazywa się zaciągnięcie brodawki sutkowej, które bywa wczesnym objawem raka sutka?
Pępek rakowy
W miarę rozrostu guza dochodzą kolejne objawy, takie jak zaczerwienienie skóry, asymetria piersi czy jednostronny wyciek z brodawki.
Q 20Ile lat po odstawieniu nowszych środków antykoncepcyjnych znika wzrost ryzyka raka sutka?
10
Dowody na to, że doustne środki antykoncepcyjne zwiększają zapadalność, są sprzeczne, a sam wzrost ryzyka wydaje się bardzo mały.
Q 24Kto w 1866 roku przedstawił pierwszą dokumentację rodzinnego występowania raka piersi?
Paul Broca
Dopiero postęp genetyki w latach 90. XX wieku pozwolił udowodnić genetyczną etiologię przynajmniej części nowotworów złośliwych piersi.
Q 25Który lek stosowany w chemioterapii raka piersi jest szczególnie toksyczny dla nerek?
Cisplatyna
Chemioterapia może też uszkadzać serce, układ nerwowy i szpik kostny, dlatego przed każdym cyklem pacjenta dokładnie bada lekarz.
Q 26Dla którego leku Agencja Żywności i Leków odwołała zgodę na leczenie raka piersi?
Bewacyzumab
Badania z 2011 roku wykazały, że niedotlenienie komórek wywoływane przez leki hamujące tworzenie naczyń zwiększa liczbę komórek macierzystych raka.
Q 27Jaki odsetek 5-letnich przeżyć Polek z rakiem piersi podało badanie EUROCARE-3?
63%
Dane dotyczą rozpoznań z lat 1990–1994; w niektórych krajach europejskich odsetki te przekraczały wtedy 80%.
Q 28Jaki marker proliferacji komórek ma niską ekspresję w podtypie luminalnym A raka piersi?
Ki-67
W podtypie luminalnym B ekspresja tego markera jest wyższa, a sam podział stosuje się głównie w kontekście badań klinicznych.
Q 29Jaki promieniotwórczy pierwiastek podaje się przeciwbólowo chorym na uogólnionego raka piersi?
Stront
Ból łagodzi się też lekami niesteroidowymi przeciwzapalnymi, opiatami oraz blokadami nerwów.
Q 30Który analog gonadoliberyny najczęściej wyłącza czynność jajników w leczeniu raka piersi?
Goserelina
Leczenie hormonalne ma znacznie mniej działań niepożądanych niż chemioterapia i bywa stosowane także u pacjentek w podeszłym wieku.