Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Socjologia bada w systematyczny sposób funkcjonowanie i zmiany społeczeństwa: normy, procesy i struktury, które łączą i dzielą ludzi. Quiz sprawdza, kto nadał tej nauce nazwę, jak definiowali ją klasycy, gdzie powstały pierwsze wydziały i katedry oraz jakie funkcje pełni wiedza socjologiczna. Część pytań dotyczy W.E.B. Du Bois, amerykańskiego socjologa i działacza na rzecz równych praw.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która nauka zajmuje się jednostką jako indywiduum, leżącą poza polem badań socjologii?
psychologia
Socjologowie badają jednostki tylko o tyle, o ile pozostają one w pewnych wewnętrznych relacjach między sobą.
Q 02Którego uczonego uznaje się za twórcę socjologii rozumiejącej?
Max Weber
Na przełomie XIX i XX wieku pomógł przezwyciężyć pozytywistyczną wizję socjologii, która nakazywała naśladować metody nauk przyrodniczych.
Q 03Na której uczelni socjolog W.E.B. Du Bois obronił w 1895 roku pracę doktorską?
Harvard
Był pierwszym Afroamerykaninem z doktoratem tej uczelni, a jego rozprawa otworzyła serię tamtejszych studiów historycznych.
Q 04Pod jaką inną nazwą znana jest socjotechnika?
inżynieria społeczna
Adam Podgórecki nie rozstrzyga, czy to odrębna dyscyplina, czy tylko jedna z możliwych funkcji socjologii.
Q 05O czym nauką jest socjologia zdaniem Émile’a Durkheima i uczniów jego szkoły?
faktach społecznych
Za taki fakt uchodzi wszelki sposób działania zdolny wywierać na jednostkę przymus zewnętrzny, na przykład moralność, prawo czy moda.
Q 06Na uniwersytecie w którym mieście powstał w 1892 roku pierwszy wydział socjologii?
Chicago
Trzy lata później ustanowiono pierwszą europejską katedrę tej nauki – na Uniwersytecie w Bordeaux.
Q 07Którą organizację praw człowieka o wielorasowym charakterze współtworzył W.E.B. Du Bois?
NAACP
Jej celem było urzeczywistnienie 13., 14. i 15. poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych drogą pokojową, na przykład przez procesy sądowe.
Q 08Kto opisał socjologię jako spoglądanie na ludzkie czynności jak na fragmenty większych całości?
Zygmunt Bauman
Całościami są tu nieprzypadkowe grupy ludzi, powiązane siecią wzajemnych zależności.
Q 09Co wielu teoretyków uznaje, obok społeczeństwa przemysłowego, za główny przedmiot socjologii?
nowoczesność
Narodziny tej nauki wiążą się z gwałtownymi przemianami europejskich społeczeństw preindustrialnych pod koniec XIX wieku.
Q 10W którym mieście W.E.B. Du Bois prowadził od 1896 roku badania socjologiczne czarnych dzielnic?
Filadelfii
Badania prowadził dla Uniwersytetu Pensylwanii, próbując wyjaśnić, co sprzyjało przestępczości wśród czarnoskórych mieszkańców.
Q 11Z czyjej inicjatywy powstała Katedra Socjologii i Filozofii Kultury Uniwersytetu Poznańskiego?
Florian Znaniecki
Wtedy też socjologia zaistniała w Polsce jako samodzielny kierunek studiów; ten sam uczony jest autorem koncepcji współczynnika humanistycznego.
Q 12Jakie podejście do analizy zjawisk społecznych wyróżnia socjologię zdaniem części socjologów?
holistyczne
Precyzyjne granice między socjologią a ekonomią czy naukami politycznymi nie są łatwe do określenia.
Q 13Co W.E.B. Du Bois uznał w „The Souls of Black Folk” za kluczowy problem XX wieku?
linię koloru
Chodziło zarówno o podział świata na lepszy i gorszy, jak i o znaczenie koloru skóry w życiu codziennym.
Q 21Kto pisał o socjologii jako nauce o stale powtarzających się formach życia społecznego?
Georg Simmel
Takich zwięzłych definicji powstało wiele: brak jednej zintegrowanej teorii sprawia, że socjologia składa się z konkurujących ze sobą szkół myślenia.
Q 22Na którym europejskim uniwersytecie studiował w latach 1892–1894 W.E.B. Du Bois?
Berlińskim
Wcześniej uczył się na Fisk University w Nashville, jednej z uczelni przeznaczonych dla czarnych obywateli Stanów Zjednoczonych.
Q 23Która funkcja socjologii służy chwaleniu pewnych instytucji i koncepcji w celach pozanaukowych?
apologetyczna
Tak używano socjologii między innymi w III Rzeszy; w naukach społecznych można dobierać dogodną argumentację do z góry przyjętej tezy.
Q 14W którym afrykańskim mieście zmarł w 1963 roku socjolog W.E.B. Du Bois?
Akra
Urodził się w 1868 roku w Great Barrington w stanie Massachusetts, a zmarł w wigilię Marszu na Waszyngton.
Q 15W którym roku na Uniwersytecie Warszawskim powstała pierwsza w Polsce katedra socjologii?
1919
Katedra działała na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych, a kierował nią Leon Petrażycki.
Q 16Którą dziedzinę, obok socjobiologii, wymienia się jako pokrewną socjologii i od niej młodszą?
antropologia
Trudno też odróżnić socjologię od starszych dyscyplin, które często szukały odpowiedzi na podobne pytania.
Q 17Ile podstawowych funkcji socjologii wyróżnia Adam Podgórecki?
pięć
Podgórecki rozumie socjologię jako naukę o ogólnych prawach zbiorowego, skoordynowanego działania ludzkiego.
Q 18W którym roku W.E.B. Du Bois opublikował zbiór artykułów „The Souls of Black Folk”?
1903
Tytuł tłumaczy się jako „Dusze Czarnego Ludu”; autor był już wtedy związany z Atlanta University.
Q 19Jak nazywała się pierwsza organizacja praw człowieka współtworzona przez W.E.B. Du Bois?
Ruch Niagara
Jej założyciele żądali natychmiastowego zrównania praw, w opozycji do ewolucjonistycznej polityki Bookera T. Washingtona.
Q 20Przy zaprzysiężeniu którego afrykańskiego przywódcy był obecny w 1960 roku W.E.B. Du Bois?
Kwame Nkrumah
Rok później przyjaciel zaproponował mu pozostanie w Ghanie i pracę nad encyklopedią opisującą losy Afrykanów w Afryce i na świecie.
Q 24Który polski socjolog pisał, że socjologia poszukuje praw zjawisk zachodzących między ludźmi?
Jan Szczepański
W tym ujęciu socjologia bada też struktury, czyli wzajemne przyporządkowanie sobie ludzi w zbiorowościach.
Q 25Jako naukowe badanie czego zrodziła się socjologia według Piotra Sztompki?
historii
Jako samodzielna dyscyplina naukowa socjologia wyodrębniła się pod koniec XIX wieku.
Q 26Jak inaczej nazywa się diagnostykę społeczną, jedną z funkcji socjologii?
socjografia
Dąży ona do zebrania danych o rozmaitych dziedzinach życia społecznego w sposób systematyczny i intersubiektywnie sprawdzalny.
Q 27Kto określił socjologię krótko jako naukę o grupach społecznych?
Ludwik Gumplowicz
Grupa społeczna, ujęta w kategoriach stanu i zmiany, jest przedmiotem badań nauki o społeczeństwie.
Q 28W którym roku W.E.B. Du Bois założył w Nowym Jorku pismo „The Crisis”?
1910
Do Nowego Jorku przeniósł się z Atlanty, a tytuł pisma oznacza po polsku „Kryzys”.
Q 29Która funkcja socjologii bywa rozumiana na dwa sposoby: metodologiczny i oceniający?
demaskatorska
W sensie oceniającym chodzi o wskazywanie rzeczywistych motywacji, które są celowo lub nieświadomie ukrywane.
Q 30W którym roku dyscyplinę socjologia przemianowano w Polsce na „nauki socjologiczne”?
2018
Zmiana dotyczyła klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych; socjologia jest też oddzielnym kierunkiem studiów na wielu polskich uczelniach.