Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Układ krwionośny to serce i sieć naczyń, którymi krew nieustannie krąży po całym ciele. Tętnice, żyły i naczynia włosowate tworzą dwa krwiobiegi: duży i mały. W quizie sprawdzisz, co wiesz o drodze krwi przez serce, o krążeniu płodowym i układzie wrotnym, a także o odkryciu krążenia krwi. Nie zabraknie też ciekawostek o sercach zwierząt: od ryb i gadów po ptaki i ssaki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Do którego narządu krew ssaka trafia, aby ulec natlenieniu?
płuc
Stamtąd krew wraca do lewego przedsionka, przechodzi do lewej komory i rusza do pozostałych narządów.
Q 02W którą stronę zawsze płynie krew w żyłach człowieka?
do serca
Wykazało to doświadczenie z opaską uciskową na ramieniu: gdy żyły nabrzmiały, badacz naciskał je i sprawdzał kierunek przepływu.
Q 03Co w żyłach człowieka zapobiega cofaniu się krwi?
zastawki
Są potrzebne, bo ciśnienie wytwarzane przez pracę serca nie wystarcza, by przepchnąć krew przez cały krwiobieg, zwłaszcza gdy musi ona płynąć w górę.
Q 04Jakim typem układu jest układ krwionośny człowieka, w którym krew krąży w naczyniach?
zamkniętym
U stawonogów bywa inaczej: krew płynie z serca do tętnic, a z nich wylewa się do jamy ciała zwanej hemocelem.
Q 05Jak nazywają się naczynia, które zaopatrują w niezbędne substancje samo serce?
wieńcowe
Krew, która odżywiła mięsień sercowy, wpada na koniec do prawego przedsionka przez zatokę o tej samej nazwie.
Q 06Jakie struktury oplata sieć naczyń włosowatych, w której zachodzi wymiana gazowa?
pęcherzyki płucne
Krew dociera tam odtlenowana z prawej komory serca, a wraca już utlenowana do lewego przedsionka.
Q 07Z którym układem układ krwionośny tworzy razem układ krążenia?
limfatycznym
Łacińska nazwa układu krążenia to sistema circulatorium, a samego układu krwionośnego człowieka – sistema sanguiferum hominis.
Q 08Kto odkrył krążenie krwi?
William Harvey
Badacz doszedł do swoich wniosków metodą eksperymentalną i ustalił to, co wiadomo o obiegu krwi także obecnie.
Q 09Z jakiej tkanki zbudowane jest serce?
mięśniowej poprzecznie prążkowanej
To jej szczególna odmiana, określana jako typ sercowy.
Q 10Jak nazywa się worek, który zazwyczaj otacza serce?
osierdzie
Jego łacińska nazwa to pericardium. U jednopłytkowców, które mają serce parzyste, każdy zespół przedsionków i komory ma własny taki worek.
Q 11Do którego narządu krew płodu wraca tętnicami pępkowymi?
łożyska
Tam krew zostaje natlenowana i uzupełniona w produkty metabolizmu, a jednocześnie oddaje zbędne substancje przemiany materii.
Q 12Która żyła płodu zbiera krew z kończyn górnych, szyi i głowy?
główna górna
Jej krew miesza się w prawym przedsionku z krwią dopływającą z dolnej części ciała oraz z unaczynienia samego serca.
Q 13Które żyły jako jedyne w ciele dorosłego człowieka prowadzą krew utlenowaną?
płucne
Podobny wyjątek istnieje tylko w krwiobiegu płodowym, gdzie żyły także transportują tlen do organizmu płodu.
Q 21Który rząd gadów wyróżnia się całkowitą przegrodą w sercu?
krokodyle
U pozostałych gadów przegroda ta jest tylko częściowa, więc ten rząd stanowi wśród nich wyjątek.
Q 22Jak określa się serca pobudzane do pracy przez własny rozrusznik?
miogenne
Rozrusznikiem jest wyspecjalizowany mięsień, na przykład węzeł zatokowo-przedsionkowy, po łacinie nodus sinuatrialis.
Q 23Czyim nazwiskiem nazywany jest przewód tętniczy, który zarasta po urodzeniu dziecka?
Botalla
Przez ten przewód płynie krew słabiej natlenowana, dlatego tułów i kończyny dolne płodu są słabiej rozwinięte od kończyn górnych i głowy.
Q 14Jak brzmi łacińska nazwa serca?
cor
Po grecku narząd ten nazywa się kardia. Mają go nie tylko strunowce, lecz także stawonogi, mięczaki i ramienionogi.
Q 15Do jakiego naczynia prawa komora serca człowieka tłoczy odtlenowaną krew?
pnia płucnego
Naczynie to rozgałęzia się na dwie tętnice, lewą i prawą, które prowadzą krew tam, gdzie zachodzi wymiana gazowa.
Q 16Kiedy w sercu ssaka przestaje być drożny otwór łączący przedsionki płodu?
przy pierwszym oddechu
Moment ten pokrywa się z narodzinami, kiedy pracę służącą wymianie gazowej zaczynają wykonywać własne narządy oddechowe młodego ssaka.
Q 17Jak nazywa się zastawka między prawym przedsionkiem a prawą komorą serca?
trójdzielna
Tą drogą płynie krew uboga w tlen, która wróciła z całego ciała dwiema największymi żyłami.
Q 18Przez jaki otwór większość krwi płodu przechodzi z prawego do lewego przedsionka?
owalny
Z lewego przedsionka krew dostaje się do lewej komory, a jej skurcz wyrzuca ją tętnicą główną na krwiobieg wielki.
Q 19Ile żył pępkowych doprowadza krew do płodu?
jedna
Po przejściu przez pierścień pępkowy naczynie to łączy się z lewą odnogą żyły wrotnej.
Q 20W którym roku ukazała się praca, która wyjaśniła rolę serca w krążeniu krwi?
1628
Wcześniej nie rozumiano, że to właśnie ten narząd działa jak pompa wymuszająca nieustanny obieg krwi w naczyniach.
Q 24Jak nazywa się najprymitywniejszy typ serca kręgowców, występujący u ryb?
skrzelowe
Taki sam narząd mają bezżuchwowce. Obsługuje on tylko jeden obieg krwi.
Q 25Która gromada kręgowców zachowała z dwóch łuków aorty gadów tylko prawy?
ptaki
U drugiej gromady wywodzącej się od gadów jest odwrotnie: zachował się wyłącznie łuk lewy.
Q 26Do której żyły uchodzi żyła krezkowa dolna w układzie żyły wrotnej?
śledzionowej
Układ wrotny przekazuje dalej substancje pobrane przez układ pokarmowy: od składników odżywczych po toksyny.
Q 27Która grupa strunowców jako jedyna nie ma serca?
bezczaszkowce
U pozostałych narząd ten leży po brzusznej stronie ciała, pośrodku klatki piersiowej lub z odchyleniem w lewo – u bydła sięgającym ponad 70%.
Q 28Którego elementu serca płazów nie ma w sercu gadów?
stożka tętniczego
Poza tą różnicą serce gadów jest w budowie zbliżone do serca płazów.
Q 29Między płatami którego narządu ukryty jest wierzchołek serca ptaka?
wątroby
Podstawę serca osłaniają z kolei worki powietrzne: szyjne i piersiowe.
Q 30U którego ptaka serce stanowi aż 17‰ masy ciała?
kobuza
Im ruchliwszy gatunek, tym cięższe serce: u ważącej 200 g sroki to 9,34‰, a u pustułki 11,9‰ masy ciała.