Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Układ nerwowy steruje aktywnością całego organizmu: wykrywa zmiany w otoczeniu i wywołuje odpowiednią reakcję. Tworzą go komórki przesyłające sygnały elektrochemiczne. W quizie znajdziesz pytania o budowę komórki nerwowej, przekazywanie sygnału, odruchy oraz ewolucję od sieci nerwowej stułbi po mózgowie kręgowców. Nie zabrakło też budowy mózgowia, układu autonomicznego i nerwów czaszkowych. Pytania mają różny stopień trudności.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się podstawowa komórka układu nerwowego?
Neuron
Jak każda typowa komórka eukariotyczna zawiera jądro i inne organelle, a w przyrodzie występuje w rozmaitych kształtach.
Q 02U którego gatunku odnotowuje się największy rozwój ewolucyjny mózgowia i kory mózgowej?
Człowiek
Z rozwojem ewolucyjnym zmieniają się nie tylko rozmiary struktur mózgowia, ale też organizacja połączeń między nimi.
Q 03Które komórki pełnią w układzie nerwowym role pomocnicze, m.in. odżywiając neurony?
Glejowe
Niektórzy autorzy uważają, że razem z komórkami nerwowymi tworzą one jedną zwartą tkankę, a nie dwie osobne.
Q 04Jak nazywa się rozproszony układ łączący u kręgowców układ ośrodkowy z resztą organizmu?
Obwodowy
Część ośrodkowa jest skupiona i centralna: tworzą ją rdzeń kręgowy oraz mózgowie.
Q 05Które wypustki komórki nerwowej służą do odbierania sygnałów od innych komórek?
Dendryty
Pojedyncza taka wypustka może się rozgałęziać, a niektóre komórki nerwowe mają niezwykle rozbudowane drzewko tych odgałęzień.
Q 06Co jest podstawą zachowania prymitywnych organizmów?
Proste odruchy
U organizmów bardziej rozwiniętych te same mechanizmy sterują także narządami wewnętrznymi, np. motoryką żołądkowo-jelitową.
Q 07Która część tyłomózgowia wtórnego jest tworem podobnym do półkul mózgu?
Móżdżek
Ma własne półkule i własne struktury podkorowe, a u bardziej rozwiniętych gatunków potrafi wraz z półkulami mózgu zakrywać śródmózgowie.
Q 08Ile aksonów może odchodzić od ciała komórkowego komórki nerwowej?
Tylko jeden
Taka wypustka może się jednak rozgałęziać, dzięki czemu wysyłany sygnał dociera do więcej niż jednej komórki.
Q 09W czym, oprócz jamy czaszki, zamknięty jest ośrodkowy układ nerwowy kręgowców?
Kanał kręgowy
U ptaków, gadów, płazów i ssaków tworzy on wręcz oddzielny narząd o niezwykle skomplikowanej budowie.
Q 10Jak formalnie nazywa się impuls elektryczny, który komórka nerwowa wysyła wzdłuż aksonu?
Potencjał czynnościowy
Mniej formalnie mówi się o strzale albo odpaleniu komórki. Zjawisko polega na lokalnej wymianie jonów między jej wnętrzem a otoczeniem.
Q 11U jakich zwierząt, do których należy stułbia, występuje najprostszy układ nerwowy?
Jamochłony
Ma on postać sieci nerwowej: pojedynczych komórek połączonych wypustkami, z których jedne reagują na dotyk, a inne na substancje chemiczne.
Q 12Jak nazywają się stacje pośredniczące na drodze sygnału w rozwiniętych sieciach nerwowych?
Interneurony
Najprostszy obwód obywa się bez nich: komórka czuciowa przekazuje sygnał wprost komórce ruchowej.
Q 13Jaką budowę ma rdzeń kręgowy, którego każdy odcinek unerwia odpowiednią część ciała?
Segmentowa
To dziedzictwo prostszych zwierząt, u których każdy kolejny zwój unerwia czuciowo i ruchowo właściwy sobie fragment ciała.
Q 21Jak po prostu nazywa się przodomózgowie, czyli półkule wraz z międzymózgowiem?
Mózg
Całość złożoną z tej części, śródmózgowia i tyłomózgowia określa się szerszym terminem: mózgowie.
Q 22Z jaką specjalną wypustką zakończenia aksonów tworzą statystycznie najwięcej synaps?
Kolec dendrytyczny
Synapsy mogą jednak powstawać niemal wszędzie, także na ciele komórkowym i na samym aksonie, choć zdarza się to rzadziej.
Q 23Od czego zależy, jaki efekt wywoła w komórce wykryty neuroprzekaźnik?
Rodzaj białka receptorowego
Efekt może np. zwiększać albo zmniejszać szansę na wygenerowanie kolejnego impulsu w komórce odbierającej sygnał.
Q 14Z którego mięśnia neurolodzy badają odruch kolanowy?
Czworogłowy uda
To odmiana odruchu miotatycznego, czyli odruchu na rozciąganie; podobnie bada się odruch skokowy i odruchy z mięśni ramion.
Q 15W którym miejscu komórka nerwowa generuje swój krótki impuls elektryczny?
Wzgórek aksonalny
To punkt, w którym jedyna wypustka wysyłająca sygnały do innych komórek odchodzi od ciała komórkowego.
Q 16Jakimi włóknami nazywa się aksony czuciowe doprowadzające informacje do rdzenia kręgowego?
Dośrodkowymi
Aksony ruchowe, które wyprowadzają informacje z rdzenia do mięśni, noszą nazwę przeciwną.
Q 17Która struktura międzymózgowia pełni u gatunków wyższych rolę stacji przekaźnikowej zmysłów?
Wzgórze
Większość aksonów wysłanych z siatkówki trafia właśnie tam, a dopiero lokalne neurony przesyłają sygnał dalej, do kory mózgowej.
Q 18Która struktura mózgowia pośredniczy między śródmózgowiem a rdzeniem przedłużonym?
Most
Należy do tyłomózgowia wtórnego i powstaje tylko u gatunków wyższych.
Q 19Jak nazywa się tworzenie przez jedną komórkę nerwową połączeń z większą liczbą komórek?
Dywergencja
Zjawisko odwrotne, gdy kilka komórek tworzy synapsy z jedną, pozwala na integrację informacji.
Q 20Jak inaczej, obok terminu soma, nazywa się ciało komórkowe neuronu?
Perykarion
W tej części komórki mieszczą się jądro komórkowe i inne organelle, a odchodzą od niej cienkie nitki, czyli wypustki.
Q 24Jak nazywa się układ, w którym dwa pnie nerwowe zbliżają się lub łączą w jeden wspólny pień?
Łańcuszek nerwowy
U prostszych zwierząt dwa równoległe pnie biegną osobno wzdłuż ciała, a każdy z nich jest łańcuchem zwojów.
Q 25Z czym, obok emocji, wiążą się nowe funkcje węchomózgowia u zwierząt wyższych?
Zapamiętywanie nowych informacji
Mimo tej zmiany struktury wywodzące się z płatów węchowych zachowują u ludzi pierwotną postać budowy wewnętrznej.
Q 26Jak brzmi łacińska nazwa rdzenia przedłużonego, zwanego też opuszką?
Medulla oblongata
Struktura ta wywodzi się z rdzeniomózgowia i płynnie przechodzi w ciągnący się dalej rdzeń kręgowy.
Q 27Jak nazywa się część układu autonomicznego określana też jako układ żołądkowo-jelitowy?
Enteryczna
Obok niej układ autonomiczny, zwany też wegetatywnym, obejmuje część współczulną i przywspółczulną.
Q 28Z nerwów rdzeniowych którego odcinka rdzenia wywodzi się XII nerw czaszkowy?
Szyjny
Do czaszki przemieścił się dopiero na drodze ewolucji, a u ludzi wciąż zachował kontakt z motoneuronami tego odcinka.
Q 29Z jakimi strukturami wiąże się grupa nerwów czaszkowych V, VII, IX, X i XI?
Łuki skrzelowe
Pod względem przeznaczenia wyróżnia się jeszcze dwie grupy: nerwy zmysłowe oraz nerwy mięśni gałki ocznej i języka.
Q 30Która kolumna istoty szarej przekazuje wrażenia wzrokowe, słuchowe i równowagi?
SSA
Skrót pochodzi od Special Somatic Afferent; nowsze podziały odrzucają rozróżnienie na nerwy specyficzne i niespecyficzne jako arbitralne.