Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Czosnek pospolity to warzywo, przyprawa i roślina lecznicza w jednym. Uprawiano go już pięć tysięcy lat temu, a dziś trafia do kuchni na całym świecie, od Prowansji po Koreę. Ten quiz sprawdza, co wiesz o jego budowie i uprawie, o związkach siarki, które odpowiadają za zapach i działanie lecznicze, a także o roli czosnku w historii, medycynie ludowej i przesądach. Pytania mają różny poziom trudności, od podstawowych po takie dla prawdziwych znawców ogrodu i kuchni.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Dużą zawartością jakiego pierwiastka wyróżnia się czosnek?
Siarki
Wśród składników mineralnych czosnku dużo jest także potasu, żelaza, magnezu i fosforu.
Q 02U jakich zwierząt domowych czosnek może wywołać nawet śmiertelne zatrucie?
Koty i psy
W określonych warunkach czosnek działa szkodliwie także na ludzi, dlatego bywa zaliczany do roślin trujących.
Q 03W jakiej epoce czosnek trafił na ziemie polskie, przywieziony przez Tatarów lub kupców?
Średniowiecze
Na polskiej wsi podawano go potem głównie przy chorobach układu oddechowego, często z mlekiem, niekiedy z miodem.
Q 04Jaką wysokość osiąga roślina czosnku pospolitego?
20–100 cm
Czosnek jest byliną, ale w uprawie traktuje się go jak roślinę dwuletnią lub jednoroczną.
Q 05Jakie zwierzęta karmiono czosnkiem „dla podniecenia odwagi” przed walkami?
Koguty
Wiara w bojowe działanie czosnku przetrwała do XX wieku: wojska amerykańskie wyliczyły w Korei wzrost sprawności o 11%.
Q 06Z jakiego regionu świata pochodzi czosnek pospolity?
Azja Środkowa
Jako roślina uprawna czosnek rozprzestrzenił się najpierw w Azji, a dopiero stamtąd trafił do Europy i północnej Afryki.
Q 07Ile lat temu czosnek został udomowiony i zaczął być uprawiany?
5 tysięcy
W starożytności uprawiali go m.in. Asyryjczycy, Egipcjanie, Grecy, Hebrajczycy i Arabowie.
Q 08Skąd pochodzi czosnek jednoząbkowy, który wykształca tylko jedną kulistą cebulkę?
Chiny
Jego pojedyncza cebulka ma średnicę 3–4,5 cm i coraz częściej pojawia się na polskim rynku.
Q 09Odmianą jakiej rośliny jest w istocie tzw. czosnek wielkogłówkowy?
Pora
Jego główki przypominają kształtem czosnek pospolity, ale są większe i mają mniej intensywny zapach.
Q 10Kogo dawniej w Polsce określano mianem „zjadacza czosnku”?
Nędzarza
Czosnek był przez wieki uniwersalnym lekiem i pokarmem warstw ubogich.
Q 11Jakie są kwiaty u uprawnych odmian czosnku pospolitego?
Płonne
Czosnek uprawny nie zawiązuje nasion, więc rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie, z ząbków lub cebulek powietrznych.
Q 12W której księdze biblijnej wymieniony jest czosnek?
Liczb
Talmud zalecał czosnek, bo „zadowala i rozgrzewa ciało, rozpromienia oblicze” i usuwa pasożyty jelit.
Q 13Naukowcom z jakiego kraju udało się w laboratorium doprowadzić czosnek do wytworzenia nasion?
Izrael
Udało się to dzięki manipulowaniu długością dnia i temperaturą, co otwiera drogę do większego zróżnicowania genetycznego czosnku.
Q 21Ile liści asymilujących ma dorosła roślina czosnku?
8–12
Oprócz liści asymilujących czosnek ma liście ochronne, czyli łuski otulające cebulę, oraz spichrzowe, tworzące ząbki.
Q 22Na jakie dwa typy dzielą się niestrzałkujące odmiany czosnku?
Górskie i nizinne
Typ górski ma rozłożysty pokrój i szerokie liście, nizinny jest wzniesiony, z wąskimi liśćmi o silnym nalocie woskowym.
Q 23Ile węglowodanów zawierają świeże ząbki czosnku?
32%
Wśród węglowodanów czosnku jest inulina, a wody w świeżych ząbkach jest około 60–65%.
Q 24Czym w istocie jest kulisty kwiatostan czosnku pospolitego?
Q 14Jaki enzym po roztarciu czosnku zamienia alliinę w allicynę?
Alliinaza
Allicyna to sulfotlenek dwusiarczku allilu, związek o charakterystycznym zapachu i bakteriobójczych właściwościach.
Q 15Jak ułożone są ząbki w główkach czosnków niestrzałkujących?
Spiralnie
Główki tych odmian są nieregularne i silnie okryte łuskami, dzięki czemu dobrze się przechowują.
Q 16W jakiej temperaturze rozwój wegetatywny czosnku jest najsilniejszy?
18–20 °C
Sama cebula zaczyna się rozwijać dopiero, gdy temperatura przekracza 20 °C, a dzień trwa ponad 12 godzin.
Q 17Ile odmian uprawnych czosnku pospolitego jest znanych na świecie?
600
W szerokim ujęciu gatunek dzieli się na cztery grupy odmian, a grupa Sativum bywa dzielona na kolejnych pięć podgrup.
Q 18Na jaką głębokość sięgają przeciętnie korzenie czosnku pospolitego?
20–30 cm
Czosnek ma tylko słabo rozwinięte korzenie przybyszowe wyrastające z piętki, a po zakończeniu wzrostu zamierają.
Q 19Jak działają ajoeny, metabolity powstające z allicyny w czosnku?
Przeciwzakrzepowo
Ajoeny hamują agregację płytek krwi i wydłużają czas krwawienia, dlatego czosnek może nasilać działanie warfaryny.
Q 20Które odmiany czosnku uprawiane w Polsce są odmianami jarymi?
‘Jarus’ i ‘Cyryl’
W polskim klimacie większe znaczenie komercyjne mają odmiany ozime, sadzone jesienią.
Pozornym baldachem
Składa się z nielicznych białych lub jasnoróżowych kwiatów na szypułkach długości do 1,5 cm.
Q 25Ile witaminy C zawiera maksymalnie 100 g świeżych, obranych ząbków czosnku?
31 mg
Witamina C jest witaminą występującą w czosnku w największej ilości, choć dostarcza on też nieco witamin z grupy B.
Q 26Ile leków czosnkowych skatalogował Pliniusz Starszy?
61
Hipokrates i Galen polecali czosnek przy schorzeniach układu pokarmowego i oddechowego oraz jako środek moczopędny.
Q 27Ile kanciastych cebulek powietrznych powstaje zwykle między kwiatami czosnku?
20–30
Cebulki powietrzne mają średnicę do 1 cm i służą do rozmnażania wegetatywnego, a czasem zastępują kwiaty w ogóle.
Q 28Ile chromosomów ma diploidalna forma czosnku pospolitego?
16
Znana jest też forma tetraploidalna, a zmienność czosnku bierze się z selekcji spontanicznych mutacji, nie z krzyżowania.
Q 29Do jakiego poziomu sięga maksymalnie zawartość olejku lotnego w cebulkach czosnku?
0,4%
Dolna granica to zaledwie 0,005%, a ilość olejku mocno zależy od warunków, w jakich rośnie roślina.
Q 30Która grupa odmian czosnku uważana jest za pierwotną i wyjściową dla pozostałych?
Longicuspis
Odmiany z tej grupy, uprawiane w środkowej części Azji, jako jedyne wytwarzają nasiona.