Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Marnotrawstwo żywności to problem środowiskowy, etyczny, społeczny i gospodarczy: jedzenie nadające się do spożycia przepada albo trafia do kosza. Quiz sprawdza, co naprawdę oznaczają daty na opakowaniach, ile jedzenia marnuje się w Polsce i w Unii Europejskiej oraz jak wyrzucona żywność obciąża klimat, wodę i pola uprawne. Są też pytania o to, jak ograniczać straty: od codziennych zakupów po cele wyznaczone przez ONZ i Unię.
Wszystkie 27 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki gaz cieplarniany wydobywa się z gnijącej żywności?
metan
Bywa nawet 20-krotnie bardziej szkodliwy dla klimatu niż dwutlenek węgla.
Q 02Na czyją odpowiedzialność zjada się produkt po terminie podanym na opakowaniu?
konsumenta
Po upływie daty pogorszyć się mogą smak, kolor albo zapach jedzenia, choć bywa ono nadal dobre.
Q 03Gdzie najlepiej robić mniejsze, ale częstsze zakupy, by marnować mniej jedzenia?
u lokalnych sprzedawców
Liczy się też planowanie, kupowanie tylko potrzebnych produktów i sprawdzanie ich dat ważności.
Q 04Jaki zapis na opakowaniu kryje termin przydatności do spożycia?
należy spożyć do
Po tym zwrocie producent podaje dzień, miesiąc i rok.
Q 05Jak nazywa się alternatywne źródło energii, którym w recyklingu mogą stać się bioodpady?
biomasa
Właściwie oddzielone resztki mogą też posłużyć jako nawóz albo pokarm dla zwierząt.
Q 06Co oznacza na etykiecie zwrot „najlepiej spożyć przed”?
datę minimalnej trwałości
Zjedzenie takiego produktu po czasie wskazanym przez wytwórcę nie powinno stanowić zagrożenia dla zdrowia.
Q 07Z czym często wiąże się tworzenie nowych pól uprawnych?
wycinką lasów
Tracimy w ten sposób obszary, które produkują tlen i są miejscem życia wielu gatunków roślin i zwierząt.
Q 08Do potrzeb jakich gospodarstw brakuje niewielkich opakowań żywności?
jednoosobowych
Do marnowania prowadzą też nadmierne lub nietrafione zakupy i wyrzucanie produktów zużytych tylko częściowo.
Q 09Które miejsce wśród emitentów CO2 zajęłoby marnowanie żywności, gdyby było krajem?
trzecie
Wyprzedzałyby je w takim rankingu tylko Chiny i USA.
Q 10Co gwarantuje producent do daty wskazanej na opakowaniu produktu?
najwyższą jakość
Po przekroczeniu tej daty produkt może być nadal dobry, choć zmienić się mogą jego smak, kolor czy zapach.
Q 11Co obok monitorowania problemu jest podstawą działań instytucji zwalczających marnotrawstwo?
edukacja społeczeństwa
Stałe monitorowanie ma pomóc lepiej zrozumieć skalę i przyczyny zjawiska.
Q 12Która grupa produktów spożywczych jest marnotrawiona najczęściej?
zboża
Dalej są owoce i warzywa (19%) oraz korzenie i bulwy (17%).
Q 13Jaka cecha wyrzuconej żywności wzmacnia jej wpływ na środowisko?
wysoki stopień przetworzenia
Im dalej w łańcuchu dostaw znalazł się produkt, tym więcej emisji z przetwarzania, transportu i dystrybucji ma za sobą.
Q 21Jakim odpadem jest w Polsce zmarnowana żywność na etapie produkcji?
przemysłowym
W domach trafia do frakcji biologicznej odpadu komunalnego, a polskie prawo nie definiuje odpadu żywnościowego.
Q 22Jaką część wody zużywanej przez całe rolnictwo pochłania produkcja wyrzucanego jedzenia?
25%
Marnuje się też paliwo potrzebne do przewiezienia produktów, nawozy i ludzka praca.
Q 23Dyrekcja Generalna ds. czego odpowiada w Komisji Europejskiej za marnotrawstwo żywności?
Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności
Ciało to wyznaczyło też unijny cel ograniczenia marnowania jedzenia o 50%.
Q 14Co obok planowania, przetwarzania i dzielenia się wchodzi w skład zasady 4P?
posegregowanie
Chodzi o oddzielenie bioodpadów od innych śmieci.
Q 15Za jaką część globalnej emisji gazów cieplarnianych odpowiada według FAO marnowanie żywności?
8%
Chodzi o emisje wytwarzane przez człowieka; wraz z jedzeniem przepadają też woda, energia, paliwo, nawozy i ludzka praca.
Q 16Do czego według IPCC odnosi się przede wszystkim pojęcie marnotrawstwa żywności?
zachowań konsumenckich
Strata żywności to z kolei skutek nieefektywnego łańcucha dostaw, na przykład braku technologii czy dostępu do rynków.
Q 17Ile litrów wody marnuje się wraz z kilogramem wyrzuconych ziemniaków?
300
Kilogram wyrzuconej wołowiny to już od 5 do 10 tysięcy litrów wody zużytej przy jej produkcji.
Q 18Co stanowi tylko 5% zmarnowanej żywności, ale odpowiada za 20% związanych z nią emisji?
mięso
Ślad węglowy różnych produktów nie jest taki sam, więc każdy rodzaj wyrzuconego jedzenia inaczej obciąża środowisko.
Q 19Która organizacja opisuje marnotrawstwo żywności jako świadome działanie?
Federacja Polskich Banków Żywności
W jej ujęciu chodzi o niespożytkowanie jedzenia zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na każdym etapie łańcucha żywnościowego.
Q 20Jaki odsetek Polaków przyznał się w badaniu Millward Brown z 2011 do wyrzucania żywności?
24%
Jako częstą przyczynę badani podawali złe przechowywanie produktów i w efekcie ich zepsucie.
Q 24W którym roku ONZ przyjęła agendę zakładającą zmniejszenie marnowania żywności o połowę?
2015
Unia Europejska podejmuje kroki, by wypełnić zalecenia tej agendy.
Q 25Na ilu hektarach świata uprawia się jedzenie, które zostanie wyrzucone?
1,4 mld
To aż 30% światowej powierzchni upraw.
Q 26Z którego roku pochodzi polska ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia?
2006
Uchwalono ją 25 sierpnia; przewiduje dwa rodzaje oznakowania daty na opakowaniach produktów.
Q 27Ilu gigaton CO2 pozwoliłoby uniknąć zmniejszenie marnowania żywności o połowę do 2050?
26,2
Mniejsza presja na nowe pola uprawne dałaby dodatkowo aż 44,4 Gt redukcji.