Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Ekologia to nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody — o tym, jak organizmy oddziałują ze środowiskiem i między sobą. Nazwę ukuł w 1866 roku Ernst Haeckel, a samodzielną dyscypliną stała się w XIX wieku. Quiz obejmuje historię i działy ekologii, słynne definicje tej nauki oraz obieg azotu w przyrodzie: bakterie azotowe, nitryfikację, denitryfikację, proces anammox i cykl azotowy w akwarium. Pytania ułożone są od łatwych do trudnych, każde z krótkim wyjaśnieniem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki procent ziemskiej atmosfery stanowi azot?
78%
Atmosfera jest zarazem pierwotnym źródłem tego pierwiastka dla organizmów żywych i miejscem, do którego on wraca.
Q 02Jak nazywa się czynniki środowiska niezwiązane z organizmami żywymi?
abiotyczne
Obok nich na organizmy oddziałują czynniki biotyczne, czyli wpływ innych istot żywych.
Q 03Co znaczy greckie słowo „oíkos”, od którego pochodzi nazwa ekologii?
dom
Drugi człon nazwy, „logos”, oznacza słowo lub naukę; ekologia bada oddziaływania organizmów ze środowiskiem i między sobą.
Q 04Co jest w zasadzie jedynym źródłem azotu w akwarium?
pokarm dla ryb
Drugim źródłem amoniaku w zbiorniku są gnijące szczątki na ściankach i dnie akwarium.
Q 05Dzięki jakim organizmom większość azotu z atmosfery trafia do świata ożywionego?
bakterie azotowe
Tylko niewielki procent azotu trafia do organizmów w formie jonów azotanowych powstałych w procesach geologicznych i atmosferycznych.
Q 06W co rośliny przekształcają wchłonięte jony azotanowe i amonowe?
aminokwasy
Rośliny nieżyjące w symbiozie z bakteriami pobierają jony obecne w wodzie i glebie wskutek procesów gnilnych.
Q 07W jaki barwnik wbudowana jest znaczna część azotu w roślinach?
chlorofil
Azot występuje też w aminokwasach budujących białka oraz w zasadach azotowych nukleotydów DNA i RNA.
Q 08Na czym polega „dojrzewanie akwarium”?
stopniowe dodawanie zwierząt
Kilka małych rybek wytwarza na tyle mało amoniaku, że cykl azotowy zdąży się ustabilizować, zanim dołączą kolejne.
Q 09Który dział ekologii zajmuje się dynamiką populacji lokalnych oraz ich zasięgiem?
populacyjna
Dział ten należy do ekologii gatunku, obok ekologii ewolucyjnej i geografii fizycznej kompleksowej.
Q 10Jakie bakterie przekształcają amoniak w jony azotanowe?
nitryfikacyjne
Proces polega na utlenianiu amoniaku najpierw do jonów azotynowych, a dopiero potem do azotanów.
Q 11Skąd pochodzi cały azot w związkach chemicznych budujących ciała zwierząt?
od roślin
Zwierzęta nie potrafią same przekształcać azotu z atmosfery w potrzebne im związki.
Q 12W którym wieku ekologia rozwinęła się jako samodzielna nauka?
XIX
Zjawiska, którymi się zajmuje, ludzie odkrywali już od starożytności.
Q 13Do jakiej postaci denitryfikacja przekształca nadmiar azotanów?
gazowy azot
Wraz z pokrewnym procesem utleniania jonów amonowych utrzymuje ona równowagę obiegu azotu i skład ziemskiej atmosfery.
Q 14Jak nazywa się dziedzina badająca ekologię wymarłych gatunków?
Q 21Kto w 1866 roku wprowadził termin „ekologia”?
Ernst Haeckel
Niemiecki biolog i ewolucjonista wywiódł nazwę od słowa „oecologia” i rozumiał przez nią badania relacji zwierząt ze światem organicznym i nieorganicznym.
Q 22Czym rośliny motylkowe dokarmiają bakterie żyjące w ich brodawkach korzeniowych?
węglowodanami
W zamian bakterie oddają roślinie amoniak lub glutaminę.
Q 23Dlaczego cykl azotowy w akwarium jest zawsze niepełny?
brak organizmów wiążących azot z atmosfery
Nowo uruchomione akwarium niemal nie ma flory bakteryjnej, więc stężenie amoniaku początkowo rośnie i hamuje wzrost roślin.
paleoekologia
Jest to jedna z dziedzin ekologii ewolucyjnej, zajmującej się historią życia gatunków i ich adaptacjami.
Q 15Które jony są dla organizmów akwariowych jeszcze bardziej zabójcze niż amoniak?
azotyny
Ryby wydalają do wody jony amonowe, które dodatkowo podnoszą jej pH.
Q 16Jak nazywa się nauka o ochronie środowiska, z którą potocznie bywa mylona ekologia?
sozologia
Potoczne użycie słowa „ekologia” sięga nawet filozofii ekologicznej, zwanej ekozofią, oraz działalności społecznej i artystycznej.
Q 17W jakim procesie przemysłowym otrzymuje się surowiec do produkcji nawozów azotowych?
Habera-Boscha
Proces przemysłowy jest sumarycznie identyczny z tym, który w przyrodzie prowadzą mikroorganizmy wiążące azot.
Q 18Który z tych rodzajów bakterii wiąże azot z atmosfery?
Rhizobium
Bakterie tego typu żyją samodzielnie lub w symbiozie z roślinami, zwłaszcza w brodawkach korzeniowych roślin motylkowych.
Q 19Jak inaczej nazywa się obieg azotu w przyrodzie?
cykl nitryfikacyjny
Ten cykl biogeochemiczny opisuje krążenie azotu i jego związków chemicznych w całej żywej powłoce Ziemi.
Q 20Z rozkładu jakiego produktu metabolizmu zwierząt powstaje wtórnie amoniak?
mocznika
Powstałe jony amonowe są od razu pożytkowane przez bakterie albo uwalniane do otoczenia.
Q 24Jak inaczej nazywa się ekologię zespołów wielogatunkowych?
synekologia
Drugim z dwóch głównych współczesnych działów jest ekologia gatunku; wprowadzając to pojęcie, zrezygnowano z dawnego podziału tej nauki.
Q 25Jaki enzym katalizuje u bakterii wiążących azot reakcję N2 z wodorem?
nitrogenaza
W wyniku tej reakcji powstaje amoniak, a także aminokwas glutamina.
Q 26Kto określił ekologię jako „supernaukę lub naukę jednoczącą”?
Eugene Odum
W tej samej definicji ekologia jest nauką o strukturze i funkcjonowaniu natury.
Q 27Kto nazwał ekologię „astronomią życia”?
Claude Lévi-Strauss
Porównanie odnosi się do tego, że tak jak astronomia ukazuje położenie ciał niebieskich, tak ekologia ukazuje rozmieszczenie organizmów na Ziemi.
Q 28Jaki gaz jest produktem fotodenitryfikacji?
podtlenek azotu
Ten rodzaj redukcji jonów azotanowych zachodzi w wodzie, w warunkach tlenowych i bez udziału mikroorganizmów.
Q 29Bakterie z jakiego rodzaju, obok Nitrosospira, przekształcają w akwarium jony amonowe?
Nitrosomonas
Powstające jony są łatwo absorbowane przez rośliny wodne, dla których stanowią naturalny nawóz.
Q 30Jak nazywa się niedawno odkryty proces bezpośredniego utleniania jonów amonowych do gazowego azotu?
anammox
Nazwa pochodzi od angielskiego „anaerobic ammonium oxidation”; proces prowadzą bakterie żyjące głównie w wodzie.