Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Elektryczność to zjawiska związane z ładunkiem elektrycznym: jego obecnością, ruchem i oddziaływaniem. Od niej zaczyna się prąd w przewodach, pole magnetyczne i fale rozchodzące się w przestrzeni. Quiz sprawdza podstawy fizyki, ale też historię najsłynniejszego elektrycznego wynalazku, czyli żarówki: jej pionierów, budowę, gazy w bańce i następców. Pytania mają różny poziom trudności, od szkolnych po takie dla prawdziwych pasjonatów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak zachowują się wobec siebie dwa ładunki elektryczne o takim samym znaku?
odpychają się
Ładunki o przeciwnych znakach zachowują się odwrotnie, a każdy z nich wytwarza wokół siebie pole siłowe.
Q 02Kształt jakiego owocu ma bańka typu A w standardowej żarówce?
gruszki
Do takiej bańki dołącza się zwykle trzonek E27, a najpopularniejsze bańki mają średnicę 55 lub 60 mm.
Q 03Co oznacza starogreckie słowo „elektron”, od którego pochodzi nazwa elektryczności?
bursztyn
Sama elektryczność to zespół zjawisk fizycznych związanych z obecnością, ruchem i oddziaływaniem materii mającej ładunek elektryczny.
Q 04Jak nazywa się nauka o zjawiskach wywołanych przez nieruchome ładunki elektryczne?
elektrostatyka
Bada ona takie ładunki zarówno wewnątrz ciał, na ich powierzchni, jak i w przestrzeni wolnej.
Q 05Jakie fale powstają wskutek szybko zmieniających się pól elektrycznych i magnetycznych?
elektromagnetyczne
Mogą się one rozchodzić w przestrzeni lub wzdłuż przewodów.
Q 06Około ilu procent pobieranej energii żarówka wykorzystuje na światło widzialne?
5%
Cała reszta energii jest tracona w postaci ciepła, stąd niska sprawność tego źródła światła.
Q 07Jak nazywa się zjawisko wytwarzania pola magnetycznego przez prąd elektryczny?
elektromagnetyzm
Takie zjawiska stanowią podstawę większości procesów w elektrotechnice.
Q 08Czyje równania opisują związek ładunków elektrycznych z polem elektromagnetycznym?
Maxwella
Elektryczność jest ściśle powiązana z magnetyzmem, a opisywane pole składa się z części elektrycznej i magnetycznej.
Q 09Który dział fizyki opisuje zjawiska związane z ruchem ładunków elektrycznych?
elektrodynamika
Ładunkami nieruchomymi zajmuje się osobna nauka; ruch ładunków zachodzi w przewodnikach, półprzewodnikach, próżni i gazach.
Q 10W którym roku Thomas Edison uzyskał patent na żarówkę?
1879
Rok wcześniej Hiram Stevens Maxim utworzył United States Electric Lighting Company i w USA ruszyła masowa produkcja żarówek.
Q 11Co tworzy na bańce żarówki wolfram odparowany z żarnika?
ciemny nalot
Taki osad pochłania część światła emitowanego przez żarnik, więc stara żarówka świeci słabiej.
Q 12Ruch jakich cząstek tworzy prąd elektryczny w elektrolitach?
jonów
W metalach prąd tworzy ruch elektronów, a w próżni mogą go przenosić wiązki katodowe i kanalowe.
Q 13Jaki gaz powszechnie wprowadza się do bańki żarówki, aby spowolnić parowanie wolframu?
argon
Stosuje się go z domieszką azotu; dzięki wolniejszemu parowaniu żarnik może pracować w wyższej temperaturze.
Jaki materiał pierwotnie służył do wyrobu włókna żarówki?
Q 21W jakiej postaci wykonuje się żarnik żarówki gazowanej, aby go skrócić i ograniczyć straty?
skrętki
Straty biorą się stąd, że część mocy doprowadzonej do żarnika jest odprowadzana przez gaz wypełniający bańkę.
Q 22Nadmiar czego jest warunkiem pojawienia się zauważalnych zjawisk elektrycznych?
rozdzielonych ładunków
Mogą to być ładunki dodatnie lub ujemne; w przewodnikach przemieszczają się one zawsze od bieguna o ich nadmiarze do bieguna o ładunku mniejszym.
Q 23Ile kelwinów wynosi w przybliżeniu temperatura barwowa światła żarówki?
2700
Światło o takiej temperaturze barwowej wydaje się bardziej żółte niż słoneczne.
grafit
Dziś włókno robi się z wolframu; rozgrzane przepływem prądu osiąga temperaturę 2500–3000 K.
Q 15Kto w 1878 roku opatentował w Wielkiej Brytanii pierwszą praktyczną żarówkę?
Joseph Wilson Swan
Ten sam wynalazca już w 1860 roku uzyskał brytyjski patent na świecące włókno węglowe w bańce, z której wypompowano powietrze.
Q 16Jaki średni czas pracy w godzinach przewidziano dla standardowej żarówki?
1000
Lampy pracujące z wyższą temperaturą żarnika dają światło bliższe dziennemu, ale ich trwałość jest znacznie mniejsza.
Q 17Co oznacza litera E w nazwie trzonka żarówki E27?
gwint Edisona
Liczba po literze podaje zewnętrzną średnicę gwintu w milimetrach, a litera A w oznaczeniu bańki – jej typ.
Q 18Jak nazywa się wywoływanie pola elektrycznego przez zmienne pole magnetyczne?
indukcja
Działa to także w drugą stronę: zmienne w czasie pole elektryczne może wywoływać pole magnetyczne.
Q 19Która nowoczesna teoria bada właściwości nośników ładunku w atomach?
mechanika kwantowa
Zajmuje się ona także oddziaływaniami między polami a materią.
Q 20Jakiego efektu nie powoduje żarówka, ponieważ świeci cały czas jednakowo?
stroboskopowego
Jej światło jest zbliżone do słonecznego i dobrze oddaje barwy oglądanych przedmiotów.
Q 24Który drogi gaz ogranicza straty ciepła w żarówce jeszcze skuteczniej niż krypton?
ksenon
Oba gazy mają mniejsze przewodnictwo cieplne niż zwykłe wypełnienie bańki, ale ich wysokie ceny ograniczają stosowanie.
Q 25Z jakiego metalu był drut, który Robert Grove żarzył w próżni w 1840 roku?
platyny
Była to jedna z pierwszych prób o minimalnej trwałości; dwa lata wcześniej Marcellin Jobard żarzył w próżni włókno węglowe.
Q 26W której miejscowości na Mazowszu w 1883 roku po raz pierwszy użyto oświetlenia elektrycznego?
Marki
Elektryczne światło rozbłysło tam w przędzalni spółki Briggs & Posselt.
Q 27Jakie jest widmo światła emitowanego przez żarówkę?
ciągłe
Ma ono niższą temperaturę barwową niż światło słoneczne, czyli jest od niego bardziej żółte.
Q 28Kto w 1890 roku zastosował w żarówce wolframowy żarnik?
Aleksandr Łodygin
Wolfram zastąpił wcześniejsze włókna węglowe i pozostał materiałem żarników do dziś.
Q 29Ile lumenów na wat wynosi zazwyczaj skuteczność świetlna tradycyjnej żarówki?
12
Zwykle mieści się ona w przedziale od 8 do 16, a niektóre żarówki nie osiągają nawet 6 lumenów na wat.
Q 30Do około ilu kelwinów można podnieść temperaturę żarnika w żarówce halogenowej?
3200
Dzięki temu żarówki halogenowe osiągają skuteczność świetlną do 18 lumenów na wat.