Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Barwa to wrażenie, które powstaje w mózgu, gdy oko odbiera światło widzialne. Za jej odbiór odpowiadają komórki światłoczułe oka, a o naturze kolorów spierali się filozofowie, malarze i fizycy. W quizie znajdziesz pytania o pochodzenie polskich nazw kolorów, fizjologię widzenia, historię badań od starożytności po XIX wiek oraz o ślepotę barw i jej odmiany.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki zakres promieniowania elektromagnetycznego wywołuje w mózgu wrażenie barwy?
światło widzialne
Na odbiór barwy wpływają też inne barwy w polu widzenia oraz cechy samego obserwatora, takie jak zdrowie, nastrój czy doświadczenie.
Q 02Jak potocznie nazywa się ślepotę barw, czyli zaburzenie rozpoznawania barw?
daltonizm
U ludzi to niezdolność do spostrzegania różnic między niektórymi lub wszystkimi barwami, które inne osoby normalnie dostrzegają.
Q 03W której części oka znajdują się komórki światłoczułe umożliwiające postrzeganie barw?
siatkówka
Te komórki światłoczułe to pręciki i czopki; razem pozwalają odbierać zarówno jasność, jak i barwę.
Q 04Przez jaki przyrząd Isaac Newton przepuszczał światło, badając jego rozszczepianie?
pryzmat
Newton zbadał też proces odwrotny, używając drugiego takiego przyrządu. Jego odkrycie uznaje się za przełom w poznawaniu natury barwy.
Q 05Ile rodzajów czopków odpowiada w ludzkim oku za widzenie barw?
trzy
Każdy rodzaj jest najbardziej wrażliwy na inny zakres – barwy niebieskiej, zielonej lub czerwonej – a zakresy te zachodzą na siebie.
Q 06Jakie światło uzyskiwał Isaac Newton, ponownie łącząc rozdzielone wcześniej barwy?
białe
Newton jako pierwszy stwierdził, że barwy nie są cechą użytego przyrządu, lecz samego światła, które można rozdzielać i znów łączyć.
Q 07Jak nazywa się nauka badająca wywoływanie wrażeń barwnych i sposób ich odbioru?
teoria koloru
Łączy ona wybrane zagadnienia z trzech dziedzin: fizyki, biologii oraz psychologii.
Q 08Co w XIV wieku oznaczał w polszczyźnie przymiotnik „niebieski”?
przynależny do nieba
Dopiero później wyraz ten stał się osobnym określeniem barwy, charakterystycznej dla koloru nieba.
Q 09U około ilu procent mężczyzn występuje ślepota barw?
8%
Wśród kobiet wada ta jest znacznie rzadsza i dotyczy około 0,5%.
Q 10Od którego owada wzięła się polska nazwa koloru czerwonego?
czerwiec polski
Od średniowiecza uzyskiwano z niego koszenilę do barwienia tkanin, a słowo „czerw” oznaczało larwę tego owada.
Q 11W jaki sposób, w sprzężeniu z chromosomem X, dziedziczy się wrodzoną ślepotę barw?
recesywnie
Wada ta jest zazwyczaj uwarunkowana genetycznie, a kobieta może być nosicielką jej genu, nawet o tym nie wiedząc.
Q 12W którym mieście Hermann Grassmann uczył w gimnazjum matematyki i fizyki?
Szczecin
Grassmann, żyjący w latach 1809–1877, był polihistorem i badał mieszanie promieniowania różnych barw widmowych.
Q 13Który fizyk potwierdził trójchromatyczną teorię barw i napisał „Experiments on Colours”?
James Clerk Maxwell
Praca ta ukazała się w 1855 roku, a pięć lat później wyszła kolejna – „On the Theory of compound Colours”.
Q 21Jak nazywa się widzenie oparte na pręcikach, wrażliwych jedynie na stopień jasności?
skotopowe
Czopki reagują również na barwę i to z nimi wiąże się widzenie fotopowe.
Q 22Jaki odsetek czopków ludzkiego oka odpowiada za widzenie barwy czerwonej?
64%
Za barwę zieloną odpowiada 32% czopków, a za niebieską tylko ok. 4%.
Q 23W którym roku ukazała się praca Johanna Wolfganga von Goethego poświęcona teorii barw?
1810
Goethe zajmował się problemami barw od 1791 roku i należał do przeciwników koncepcji Newtona.
Q 24Który rosyjski uczony jest uznawany za prekursora teorii trójchromatycznej?
Q 14Który niemiecki fizjolog poprawił i uzupełnił teorię barw Thomasa Younga?
Hermann von Helmholtz
Był także fizykiem i filozofem, a uzupełniona teoria nosi dziś nazwiska obu uczonych.
Q 15Które pojęcie opisuje udział achromatyczności w danej barwie?
nasycenie
Walor to z kolei porównanie do najbliższej wrażeniowo barwy prostej, a jasność – udział światła danej barwy w ogóle warunków oświetleniowych.
Q 16Co ma główny wpływ na wrażenie barwy wywoływane przez promieniowanie świetlne?
skład widmowy
W drugiej kolejności liczy się ilość energii świetlnej, a swój udział mają też inne barwy w polu widzenia i cechy osobnicze obserwatora.
Q 17Który starożytny uczony uważał oko za źródło „promieni wzrokowych” dotykających przedmiotów?
Euklides
Demokryt sądził odwrotnie: to obserwowane obiekty miały wysyłać do oka „atomy”, które wywołują obraz.
Q 18Podstawą jakiej współczesnej dziedziny są prawa Grassmanna?
kolorymetrii
Prawa te opisują addytywne mieszanie barw, a ich autor doszedł do nich, badając mieszanie promieniowania różnych barw widmowych.
Q 19Ile najwyżej podstawowych nazw kolorów występuje w pojedynczym języku?
12
Najmniej jest ich dwie. Podstawowa nazwa koloru to taka, która nie zawiera się w żadnej szerszej nazwie koloru.
Q 20W którym roku Isaac Newton przedstawił w Royal Society swoją nową teorię światła i barw?
1672
Koncepcja Newtona nie przyjęła się od razu: przez kolejne dziesięciolecia spotykała się ze sprzeciwami.
Michaił Łomonosow
Ten fizykochemik wygłosił swój traktat o pochodzeniu światła 1 lipca 1756 r.; twórcą samej teorii był angielski fizyk i fizjolog Thomas Young.
Q 25Poniżej jakiej wartości ΔE różnica między dwiema barwami jest niedostrzegalna?
1
Nieco większe odstępy też łatwo przeoczyć: tuż powyżej tego progu różnicę spostrzega tylko doświadczony obserwator.
Q 26W jakiej przestrzeni barwnej liczba ΔE wyraża odległość między dwiema barwami?
CIELab
Przestrzeń ta jest trójwymiarowa, więc każdej barwie odpowiada w niej punkt, a ΔE mierzy odstęp między dwoma takimi punktami.
Q 27Który fizjolog łączył każdą percepcję wzrokową z pobudzeniem trzech substancji fotochemicznych?
Ewald Hering
Według tego niemieckiego uczonego każda z substancji uczestniczy w powstawaniu wrażenia dwóch barw, zależnie od kierunku przemiany pod wpływem światła.
Q 28W którym roku Hermann Grassmann wydał pracę „Zur Theorie der Farbmischung”?
1853
Tytuł oznacza „o teorii mieszania barw”; praca przedstawiała wyniki pozwalające sformułować prawa addytywnego mieszania.
Q 29Który jezuita był prawdopodobnie pierwszym twórcą systemu opartego na trzech barwach?
François d’Aguilon
Ten belgijski uczony, żyjący w latach 1567–1617, oparł swój system na barwach czerwonej, niebieskiej i żółtej.
Q 30Który niemiecki matematyk i astronom wydał w 1758 roku rozprawę poświęconą barwom?
Tobias Mayer
Jego prace pomogły uwidocznić różnicę między syntezą subtraktywną a addytywną, czyli mieszaniem wiązek światła o różnych widmach.