Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Krew to płynna tkanka, która roznosi po organizmie tlen, hormony i składniki odżywcze, broni przed zakażeniami i sama potrafi zatamować krwawienie. W quizie znajdziesz pytania o osocze i krwinki, hemoglobinę, krzepnięcie, grupy krwi i choroby krwi, a także o historię transfuzji – od upustów krwi po krwiodawstwo w Polsce. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw z lekcji biologii po szczegóły dla dociekliwych.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się dziedzina medycyny zajmująca się krwią?
hematologia
Sama krew to płyn ustrojowy o łacińskiej nazwie sanguis; po starogrecku nazywano ją haima.
Q 02Ile litrów krwi ma w sobie dorosły człowiek o przeciętnej masie ciała?
5–6
To około 70–80 ml na kilogram masy ciała. Mężczyźni mają przeciętnie mniej więcej litr krwi więcej niż kobiety.
Q 03Które składniki komórkowe krwi odpowiadają za jej krzepnięcie?
trombocyty
U człowieka jest ich prawidłowo 150–350 tys. w milimetrze sześciennym krwi.
Q 04Członkowie którego wyznania odmawiają ze względów religijnych transfuzji krwi?
Świadkowie Jehowy
Dopuszczają jednak metody alternatywne, takie jak hemodylucja, hemodializa czy śródoperacyjne odzyskiwanie krwi.
Q 05Obecności którego pierwiastka krew kręgowców zawdzięcza czerwony kolor?
żelaza
Pierwiastek ten tworzy kompleks z grupą hemową hemoglobiny – białka, które przyłącza i transportuje tlen.
Q 06Gdzie w organizmie powstają wszystkie komórki krwi?
szpik kostny
Proces ten nazywa się hemopoezą i zaczyna się od pluripotentnych komórek macierzystych.
Q 07Jaką część krwi stanowi w przybliżeniu osocze?
55%
Składniki komórkowe to około 44% krwi. Osocze niesie też hormony, rozpuszczone gazy i substancje odżywcze.
Q 08Jaki odcień ma krew nasycona tlenem w porównaniu z krwią ubogą w tlen?
jaśniejszy i żywszy
Różnica wynika ze zmiany konformacji po przyłączeniu atomów tlenu, która zmienia właściwości absorpcyjne hemu.
Q 09Jaki kolor ma krew pająków i ośmiornic?
niebieski
Tlen przenosi u nich hemocyjanina, czyli związek miedzi, a nie hemoglobina jak u kręgowców.
Q 10W której chorobie powstaje zbyt wiele białych ciałek krwi w niedojrzałej formie?
białaczka
Niedojrzałe komórki trafiają do krwiobiegu, a ilość pozostałych komórek krwi się zmniejsza.
Q 11Która grupa krwi czyni człowieka uniwersalnym dawcą?
0 RhD ujemny
Krwinki tej grupy nie mają antygenów A ani B, a to przeciwciała biorcy skierowane przeciw antygenom dawcy wywołują powikłania.
Q 12Do której tkanki zalicza się krew?
łącznej
Jako jedyna tkanka, wraz z limfą, występuje w stanie płynnym.
Q 13Ile dni wynosi średni czas życia erytrocytu?
120
Zużyte czerwone krwinki rozpadają się w śledzionie i w wątrobie.
Q 14Której struktury nie posiadają czerwone krwinki człowieka?
Q 21Który hormon z nerek i wątroby przyspiesza dojrzewanie czerwonych krwinek?
erytropoetyna
Przy niedoborze tlenu, na przykład podczas pobytu na dużej wysokości, wydziela się go więcej i liczba czerwonych krwinek rośnie.
Q 22Jak nazywa się ogół procesów chroniących organizm przed wypływem krwi z naczyń?
hemostaza
Rozróżnia się jej postać pierwotną, w którą zaangażowane są płytki krwi, i wtórną, zachodzącą przy udziale czynników krzepnięcia.
Q 23Jak nazywa się zlepianie czerwonych krwinek po zmieszaniu różnych grup krwi?
aglutynacja
Dlatego przed każdą transfuzją ustala się grupę krwi dawcy i biorcy, aby uniknąć potencjalnie śmiertelnych powikłań.
jądra komórkowego
Ograniczona aktywność metaboliczna zmniejsza zużycie tlenu, który te komórki mają transportować. U innych kręgowców erytrocyty mogą mieć jądro.
Q 15Jak nazywa się osocze krwi pozbawione czynników krzepliwości?
surowica
Uzyskuje się ją przez odwirowanie krwi, która wcześniej skrzepła; żółte zabarwienie nadaje jej rozpuszczona bilirubina.
Q 16Jak nazywa się procentowa zawartość objętościowa erytrocytów we krwi?
hematokryt
U noworodków wynosi około 60%, a u małych dzieci około 30%; do okresu pokwitania rośnie do wartości właściwej dla dorosłych.
Q 17Czyje nazwisko nosi odczyn mierzący opadanie czerwonych krwinek w jednostce czasu?
Biernackiego
Badanie wykonuje się w obecności antykoagulantu, a jego wynik pozwala wnioskować o istnieniu stanu zapalnego.
Q 18Do której części serca trafia bogata w tlen krew płynąca żyłami płucnymi?
lewy przedsionek
Wcześniej, w płucach, uboga w tlen krew oddaje dwutlenek węgla i odbiera tlen, który przenika przez cienkie ściany pęcherzyków płucnych.
Q 19W jakim zakresie mieści się prawidłowe pH krwi?
7,35–7,45
Poniżej tego zakresu mówi się o kwasicy, a powyżej – o zasadowicy.
Q 20Jak nazywa się niedobór białych krwinek?
leukopenia
Nadmierną produkcję komórek krwi określa się z kolei jako cytozę lub filię.
Q 24Która część oka nie ma połączenia z naczyniami i odżywia się przez dyfuzję?
rogówka
Podobnie odżywiają się komórki chrząstek; taką tkankę nazywa się bradytroficzną.
Q 25Jak nazywają się nie w pełni dojrzałe erytrocyty krążące we krwi?
retikulocyty
Stanowią 0,5–1% czerwonych krwinek, a zwiększenie ich ilości we krwi obwodowej świadczy o wzmożonej erytropoezie.
Q 26Jaka część tlenu zawartego we krwi jest chemicznie związana z hemoglobiną?
98,5%
Pozostałe 1,5% jest fizycznie rozpuszczone w osoczu.
Q 27Która substancja odpowiada za żółty kolor moczu?
urobilina
Powstaje przy rozpadzie hemoglobiny, przetwarzanej w kilku krokach przez bilirubinę; pokrewna sterkobilina nadaje typowy kolor kałowi.
Q 28Czyje nazwisko noszą komórki wątroby, w których rozpadają się czerwone krwinki?
Kupffera
Drugim miejscem rozpadu czerwonych krwinek jest śledziona.
Q 29Który angielski położnik przeprowadził pierwszą pomyślną transfuzję krwi?
James Blundell
Próby podjął w 1818 roku; dawcą był mąż pacjentki, od którego krew pobierano specjalnie skonstruowaną strzykawką.
Q 30Przeciwciała której klasy przechodzą przez łożysko i mogą powikłać drugą ciążę kobiety Rh−?
IgG
Pojawiają się dopiero po pierwszym kontakcie z antygenem D; rozpad erytrocytów dziecka określa się jako erytroblastozę płodową.