Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Meteorologia bada zjawiska i procesy zachodzące w atmosferze, a jej wyniki trafiają do nas codziennie w postaci prognozy pogody. W quizie sprawdzisz, co wiesz o skalach zjawisk atmosferycznych, pomiarach, numerycznych prognozach i skali huraganów Saffira-Simpsona. Nie zabrakło też historii: najstarszych pomiarów pogody na ziemiach polskich i uczelni, które dziś kształcą meteorologów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na której warstwie atmosfery meteorologia skupia się szczególnie?
troposfera
Nazwa nauki pochodzi z greki: metéōron to „unoszący się w powietrzu”, a lógos – „słowo, wiedza”.
Q 02Na czym najczęściej zawiesza się aparaturę do bezpośrednich pomiarów wysoko w atmosferze?
balony
Inne pomiary wykonuje się metodami teledetekcyjnymi, na przykład oceniając prędkość wiatru z ruchu chmur.
Q 03Która nauka zajmuje się badaniem atmosfery w dużych skalach czasowych?
Klimatologia
Na polskich kierunkach geograficznych wykłada się ją w klasycznym ujęciu, razem z metodami pomiarowymi.
Q 04Która nauka bada zjawiska związane zarazem z atmosferą i hydrosferą?
Hydrometeorologia
Przydaje się między innymi przy badaniu cyklonów tropikalnych lub zmian klimatycznych.
Q 05Pod wpływem czego pozostaje planetarna warstwa graniczna atmosfery?
powierzchni Ziemi
Warstwa ta występuje zarówno nad oceanami, jak i nad lądami, choć ma tam nieco inne charakterystyki.
Q 06Którą globalną oscylację, obok NAO, próbuje się przewidywać w dłuższych skalach czasowych?
El Niño
Prognozy dzieli się też według obszaru: na lokalne, mezoskalowe i globalne.
Q 07Jak nazywa się miejsce na stacji, gdzie stoją standaryzowane przyrządy do obserwacji pogody?
ogródek meteorologiczny
Dane o atmosferze zbierają też samoloty, rakiety, satelity i radary meteorologiczne.
Q 08Jak nazywają się specjalne osłony, w których wykonuje się naziemne pomiary meteorologiczne?
klatki
Instrumenty mierzą między innymi temperaturę, ciśnienie, wilgotność oraz kierunek i prędkość wiatru.
Q 09Które zjawisko lokalne bywa przykładem mezoskali niezależnej od warunków wielkoskalowych?
bryza morska
Do typowych zjawisk tej skali należą też burze, linie szkwałowe i zjawiska tworzone przez orografię.
Q 10Którego dnia obchodzony jest Dzień Meteorologii?
23 marca
Meteorologia należy do głównych dyscyplin nauk o atmosferze, obok fizyki atmosfery i chemii atmosfery.
Q 11W jakiej skali czasu meteorologia synoptyczna rozpatruje zjawiska pogody?
kilka dni
W skali przestrzennej mówi się z kolei o meteorologii mikro, mezo i dużej skali.
Q 12Od czego zależy częstotliwość przechodzenia systemów niżowych?
pora roku
To przykład tego, jak zjawiska synoptyczne zależą od wielkiej skali.
Q 13Kontrast między równikiem a jakimi obszarami determinuje ruchy powietrza w wielkiej skali?
biegunowymi
Chodzi między innymi o różnicę temperatury; ruchy tej skali mają rozmiar rzędu 6000 km.
Q 21Co projektuje się tak, by wykorzystać pionową strukturę prędkości wiatru w warstwie granicznej?
profile żagli
Z dynamiką tej samej warstwy związane są chmury typu stratocumulus, a wiatr działający w jej dolnej części tworzy fale.
Q 22Na której uczelni działa Zakład Fizyki Atmosfery prowadzący fizyczne studia meteorologiczne?
Uniwersytet Warszawski
Na tej ścieżce główny nacisk kładzie się na opis i numeryczne modelowanie procesów zachodzących w atmosferze.
Q 23Kto założył krakowskie Obserwatorium Astronomiczne, gdzie od 1792 r. mierzono pogodę?
Jan Śniadecki
Q 14Co wykorzystują pomiary satelitarne do oceny ilości pary wodnej w atmosferze?
fale elektromagnetyczne
W ten sam sposób ocenia się prędkość wiatru przy powierzchni oraz rozkład temperatury z wysokością.
Q 15Jak nazywa się prognozę pogody sporządzaną „na teraz”?
nowcasting
Dalej idą prognozy krótkoterminowe (0–3 dni), średnioterminowe (3–10 dni) i sezonowe.
Q 16Na wydziałach geograficznych oraz jakich jeszcze kształci się głównie meteorologów w Polsce?
fizycznych
Programy obu ścieżek istotnie się różnią ze względu na podstawy matematyczno-fizyczne.
Q 17Jakim przymiotnikiem określa się atmosferę leżącą ponad planetarną warstwą graniczną?
swobodna
Warstwę graniczną odróżniają od niej wymiana ciepła i tarcie o podłoże.
Q 18Która meteorologia opisuje przepływ powietrza w atmosferze na podstawie pierwszych zasad?
dynamiczna
Korzysta między innymi z zasad termodynamiki, praw mechaniki cieczy i opisu turbulencyjnej wymiany z podłożem.
Q 19Co oznacza słowo „synoptyczny” w nazwie meteorologii synoptycznej?
jednoczesny
Stacje wykonujące takie pomiary rozmieszcza się na lądzie w regularnych odstępach; mierzy się zarówno w powietrzu, jak i przy powierzchni.
Q 20Numeryczne rozwiązywanie jakich równań stanowi podstawę nowoczesnej prognozy pogody?
ruchu powietrza
Wiele starszych metod prognozowania polega na przybliżeniach tych dokładnych równań.
Pomiary prowadzono w tym obserwatorium do 1825 r.
Q 24Jak inaczej nazywa się pomiary aerologiczne wykonywane na stacjach synoptycznych?
sondaże meteorologiczne
Pozwalają obserwować prędkość i kierunek wielkoskalowego przepływu powietrza ponad warstwą graniczną.
Q 25Czyje nazwisko noszą wielkoskalowe fale obserwowane w atmosferze na wysokości 5–10 km?
Rossbiego
Liczba tych fal wokół Ziemi zmienia się w ciągu roku, a z przepływem, który tworzą, związane są mniejsze wyże i niże.
Q 26Co wyznacza zachodnią granicę stosowania skali Saffira-Simpsona na północnym Pacyfiku?
linia zmiany daty
Skalę stosuje się także do sztormów powstałych na Oceanie Atlantyckim; gdzie indziej używa się innych metod oceny.
Q 27W którym mieście Michael Christian Hanow prowadził zapisy pogody w latach 1739–1772?
Gdańsk
Hanow był profesorem tamtejszego Gimnazjum Akademickiego.
Q 28W którym roku rozpoczęły się najstarsze udokumentowane pomiary pogody na ziemiach polskich?
1654
W tym samym czasie Warszawa dołączyła do europejskiej sieci stacji pomiarowych.
Q 29Do jakiej sieci stacji pomiarowych włączono Warszawę w XVII wieku?
florentyńskiej
Do 1667 r. sieć ta obejmowała 11 stacji w Europie.
Q 30Kto opublikował w 1803 r. w Warszawie „Rozprawę o dostrzeżeniach meteorologicznych”?
Jacek Krusiński
Pracę tę uznaje się za pierwszy na ziemiach polskich aktualny zarys wiedzy z zakresu meteorologii.