Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Renifery ciągną sanie św. Mikołaja, a gwiazda betlejemska zdobi wigilijny stół — ale oba symbole świąt mają też swoją naukową stronę. Renifer tundrowy to jedyny jeleniowaty, u którego poroże noszą obie płcie, a czerwone „kwiaty” poinsecji to w rzeczywistości przebarwione liście. W tym quizie sprawdzisz, kto poluje na renifery, jak długo trwa ich ciąża, skąd pochodzi wilczomlecz nadobny, dlaczego potrzebuje ciemności, by zakwitnąć, i czy naprawdę jest trujący.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czyje sanie według tradycji ciągną renifery?
Św. Mikołaja
Renifer nie jest w pełni udomowiony, ale Samojedzi, Lapończycy i Tunguzi używają go jako zwierzęcia jucznego, wierzchowego i pociągowego.
Q 02Do jakiej rodziny ssaków należy renifer tundrowy?
Jeleniowatych
Renifer, zwany też renem i karibu, zamieszkuje arktyczną tundrę i lasotundrę Eurazji oraz Ameryki Północnej.
Q 03W jakiej porze roku porosty nabierają szczególnego znaczenia w diecie reniferów?
Zimą
Gdy gruba i twarda pokrywa śniegu odcina dostęp do pokarmu, renifery potrafią zjadać porosty rosnące na drzewach.
Q 04Który drapieżnik jest najskuteczniejszym naturalnym łowcą dorosłych reniferów?
Wilk szary
Niektóre watahy, a także pojedyncze grizzly w Kanadzie, podążają za stadem reniferów i utrzymują się z niego przez cały rok.
Q 05Czym renifer wyróżnia się pod względem poroża?
Mają je obie płcie
U samic i młodych poroże jest nieco mniejsze, ale nadal okazałe.
Q 06Z jakich krajów pochodzi gwiazda betlejemska?
Meksyku i Gwatemali
W latach 20. XIX wieku roślinę odkryto dla nauki i przewieziono do Stanów Zjednoczonych, gdzie stała się popularną ozdobą.
Q 07Dokąd wędrują renifery, gdy gruba i twarda pokrywa śniegu uniemożliwia zdobycie pokarmu?
Zadrzewione obszary
Na drzewach rosną porosty, które renifery mogą wtedy zjadać zamiast pokarmu ukrytego pod śniegiem.
Q 08W jakich miesiącach zwykle rodzą się cielęta reniferów?
Maj i czerwiec
Po około 45 dniach życia młode żywią się już głównie pokarmem innym niż mleko matki, choć nadal je piją.
Q 09Które porosty są szczególnie ważnym pokarmem reniferów?
Chrobotki
Renifer jest roślinożerny: poza porostami zjada trawy, mchy, liście krzewów, byliny, a nawet niektóre grzyby.
Q 10Jaką pozycję gospodarczą wśród roślin doniczkowych zajmuje wilczomlecz nadobny?
Najważniejsza na świecie
Przełom nastąpił w połowie XX wieku, gdy wyhodowano odmiany znoszące warunki mieszkań strefy umiarkowanej.
Q 11Kiedy samce renifera zrzucają poroże?
Zaraz po rui
Kolor futra renifera zależy od podgatunku, regionu, płci i pory roku — od ciemnobrązowego po niemal biały.
Q 12Który drapieżnik porywa nowo narodzone cielęta reniferów oraz rodzące krowy?
Rosomak
Ten sam drapieżnik rzadziej atakuje osłabione dorosłe osobniki; zdrowe renifery zwykle potrafią mu uciec.
Q 13Które ptaki są najbardziej wydajnymi łowcami cieląt renifera na terenach wycieleń?
Orły przednie
Na spadek populacji reniferów wpływają nie tylko drapieżniki, ale i nadmierne polowania prowadzone przez ludzi.
Q 21Której witaminy mięso półdzikich norweskich reniferów zawiera więcej niż norweska wołowina?
B12
Reniferowe mięso ma też więcej żelaza, cynku i selenu niż norweska baranina, jagnięcina, wieprzowina i drób.
Q 22Ile krwi tygodniowo może tracić dorosły renifer przez ukąszenia owadów w tundrze?
1 litr
Największą plagą są komary, meszki i gzy, które potrafią wywołać stres hamujący karmienie i wycielenia.
Q 23Pod jaką nazwą Karol Linneusz opisał renifera w 1758 roku?
Cervus tarandus
Jako miejsce typowe Linneusz podał góry północnej Europy i Azji, co później zidentyfikowano jako Laponię w Szwecji.
Q 14Jaką strategię stosują karibu, by powstrzymać nękające je owady?
Gromadzenie się w dużych stadach
Zwierzęta szukają też wietrznych miejsc: szczytów wzgórz, skalistych urwisk, brzegów jezior czy połaci śniegu.
Q 15W jakich miesiącach trwa ruja reniferów?
Październik–listopad
U reniferów występuje poligynia: jeden samiec zapładnia kilka samic — w Kanadzie od mniej niż 5 do ponad 20.
Q 16Jaką wysokość w kłębie osiąga renifer tundrowy?
120 cm
Renifery mają gęste owłosienie z długą grzywą na szyi, a sierść dobrze chroni je przed mrozem.
Q 17Jaki status ochronny IUCN ma renifer tundrowy od 2015 roku?
Narażony (VU)
Wcześniej gatunek uchodził za niezagrożony; zmianę wymusił znaczny spadek liczebności globalnej populacji.
Q 18Ile maksymalnie może ważyć renifer tundrowy?
318 kg
Najlżejsze osobniki ważą zaledwie 55 kg, a długość ciała renifera wynosi 150–230 cm.
Q 19Jaki odsetek młodych w stadzie reniferów rodzi się w ciągu 5–15 dni?
90%
Synchroniczne porody to obrona przed drapieżnikami; mimo to śmiertelność cieląt w pierwszym roku sięga 14–77%.
Q 20Gdzie w 2020 roku po raz pierwszy sfilmowano atak niedźwiedzia polarnego na renifera?
Svalbard
Niedźwiedź wepchnął renifera do oceanu, dogonił go i zabił, a następnego dnia z powodzeniem powtórzył tę technikę.
Q 24W jakim wieku renifery osiągają dojrzałość płciową?
16–17 miesięcy
Rozród zaczyna się jednak później: samice kopulują pierwszy raz w wieku 28–41 miesięcy, a samce rozmnażają się skutecznie w wieku 4–5 lat.
Q 25Ile dni trwa ciąża u renifera?
203–240 dni
Długość ciąży jest wysoce zmienna, a samice z północnych części zasięgu cielą się później niż te z południa.
Q 26W żołądku jakiego rekina znaleziono kiedyś całe ciało renifera?
Grenlandzkiego
Renifery są dobrymi pływakami, a ten gatunek rekina żyje na dalekim północnym Atlantyku.
Q 27O ile spadła globalna populacja reniferów w okresie badanym przez IUCN?
40%
Spośród północnoamerykańskich podgatunków najmniej liczny jest renifer mały, R. tarandus pearyi.
Q 28W którym roku C. H. Smith utworzył rodzaj Rangifer, którego jedynym przedstawicielem jest renifer?
1827
W obrębie gatunku wyróżniono kilkanaście podgatunków, m.in. renifera kanadyjskiego, fińskiego i europejskiego.
Q 29Ile osobników liczyła w 2004 roku populacja renifera małego (R. tarandus pearyi)?
2000
To najmniej liczny z północnoamerykańskich podgatunków renifera tundrowego.
Q 30Jaki odsetek odchodów niedźwiedzi polarnych na Svalbardzie zawiera szczątki reniferów?
27,3%
Wynik sugeruje, że renifery mogą stanowić istotną część diety niedźwiedzi polarnych w tym rejonie Arktyki.