Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Planetoidy to skaliste i lodowe ciała krążące wokół Słońca, od kilkumetrowych okruchów po niemal tysiąckilometrową Ceres. Większość z ponad 1,4 mln znanych obiektów krąży w pasie głównym między Marsem a Jowiszem. Quiz sprawdza, co wiesz o grupach planetoid, od wulkanoidów po obiekty odłączone, o klasach spektralnych, skali Torino i misjach kosmicznych, które lądowały na planetoidach lub przywiozły z nich próbki. Osobna część poświęcona jest Ceres: od Policji Nieba i odkrycia Piazziego po obserwacje sondy Dawn.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z jakim obszarem Układu Słonecznego wiąże się obecnie pochodzenie komet?
Obłokiem Oorta
Planetoidy krążące poza Uranem i Neptunem zawierają w swoim składzie więcej lodu wodnego niż te bliższe Słońca.
Q 02Co, jak się dziś uważa, nie dopuściło do powstania planety między Marsem a Jowiszem?
grawitacja Jowisza
Pozostały mniejsze, mało masywne ciała, które wytrącane z orbit często zderzały się ze sobą, zmieniając trajektorie.
Q 03Który astronom już w XVII wieku zainteresował się luką między orbitami Marsa i Jowisza?
Jan Kepler
Szersze zainteresowanie tym zagadnieniem przyszło dopiero pod koniec XVIII wieku, a rozwiązanie obserwacyjne na początku kolejnego stulecia.
Q 04Której planecie towarzyszy najwięcej trojańczyków?
Jowiszowi
Do planetoid na orbicie tej planety należy np. (588) Achilles.
Q 05Która planetoida osiągnęła jak dotąd najwyższy stopień zagrożenia w skali Torino?
Apophis
Przez krótki okres w 2004 roku obiekt ten był sklasyfikowany na stopniu 4 tej skali.
Q 06W jakim sycylijskim mieście odkryto Ceres 1 stycznia 1801 roku?
Palermo
Ceres wypełniła lukę między orbitami Marsa i Jowisza; dziś klasyfikuje się ją jako planetę karłowatą.
Q 07W jaki obiekt uderzył impaktor misji DART 27 września 2022 roku?
Dimorphos
Cel był księżycem planetoidy Didymos; sonda wystartowała 24 listopada 2021 roku.
Q 08Jak nazywa się przejście planetoidy przed gwiazdą, kluczowe dla astrometrycznych pomiarów?
okultacja
Analiza takich zdarzeń pozwala precyzyjnie określić rozmiary i kształty planetoid oraz badać ich powierzchnię.
Q 09Z jakiej planetoidy sonda OSIRIS-REx pobrała próbki w 2020 roku?
Bennu
Próbki trafiły na Ziemię w 2023 roku, a sonda w misji rozszerzonej OSIRIS-APEX bada kolejną planetoidę.
Q 10Czym, według późniejszych obserwacji, okazał się obiekt 1I/ʻOumuamua?
kometą
Obiekt odkryto w październiku 2017 roku i początkowo uznano go za pierwszą planetoidę spoza Układu Słonecznego.
Q 11Ile stopni ma skala Torino, służąca do oceny zagrożenia uderzeniem planetoidy?
dziesięć
Obok niej stosuje się także skalę Palermo; najwyższy stopień odpowiada kolizjom zagrażającym istnieniu cywilizacji.
Q 12Z jakiej planetoidy sonda Hayabusa 2 pobrała próbki w 2019 roku?
Ryugu
Próbki dotarły na Ziemię w 2020 roku; sonda ma jeszcze minąć 2001 CC21 w 2026 roku i 1998 KY26 w 2031 roku.
Q 13Do masy jakiego ciała zbliżona jest cała masa materiału skalnego w pasie głównym?
Księżyca
Największa z planetoid, (1) Ceres, kształtem przypomina planety: jest w przybliżeniu elipsoidą obrotową.
Q 21W jakiej odległości od Słońca reguła Titiusa-Bodego przewidywała planetę między Marsem a Jowiszem?
2,8 au
Obszar o szerokości około 500 milionów kilometrów nie zawiera jednak takiego obiektu.
Q 22Planetoidy z jakiej grupy uważa się za potencjalnie największe zagrożenie dla Ziemi?
Atena
Uderzenie kilkukilometrowego ciała mogłoby doprowadzić do unicestwienia wielu gatunków zwierząt, a być może i ludzi.
Q 23Jak nazywają się hipotetyczne planetoidy, które miałyby krążyć wewnątrz orbity Merkurego?
wulkanoidy
Dotychczas nie zaobserwowano ani jednego takiego ciała.
Jaki odsetek znanych planetoid krąży w pasie głównym między Marsem a Jowiszem?
Q 14Na jakiej planetoidzie sonda NEAR Shoemaker wylądowała w 2001 roku?
Eros
Wcześniej, w 1997 roku, sonda badała planetoidę (253) Mathilde.
Q 15Jaka planetoida jest najprawdopodobniej źródłem odłamków tworzących bazaltowe planetoidy klasy V?
Westa
Planetoidy klasy V mają skład podobny do klasy S, ale z podwyższonym udziałem piroksenu.
Q 16Sonda Hayabusa w 2005 roku wylądowała na powierzchni jakiej planetoidy i zdołała ją opuścić?
Itokawa
Sonda stała się wcześniej sztucznym satelitą tej planetoidy; jej następczyni Hayabusa 2 przywiozła próbki z innego obiektu.
Q 17Ponad ile planetoid znano w styczniu 2026 roku?
1,4 mln
Ponad 870 tys. z nich ma numery, a ponad 25 tys. także nazwy własne; większość krąży w głównym pasie między Marsem a Jowiszem.
Q 18Która planetoida jest przedstawicielką obiektów odłączonych?
Sedna
Obiekty odłączone przypuszczalnie pochodzą z wewnętrznego Obłoku Oorta.
Q 19Ile planetoid z pasa głównego ma rozmiary powyżej 1000 km?
żadna
Najmniejsze planetoidy zaobserwowane podczas przelotów w pobliżu Ziemi miały rozmiary zaledwie kilku metrów.
Q 20Jak nazywa się grupa planetoid krążących przeważnie między orbitami Saturna i Neptuna?
centaury
Do tej grupy należy np. (2060) Chiron.
89%
Planetoidy pasa głównego często tworzą rodziny o podobnych parametrach orbit i właściwościach fizycznych.
Q 25Jak nazywa się księżyc planetoidy (243) Ida, sfotografowany przez sondę Galileo w 1993 roku?
Daktyl
Dwa lata wcześniej ta sama sonda minęła planetoidę (951) Gaspra.
Q 26Jak nazywa się grupa planetoid, których orbity leżą całkowicie wewnątrz orbity Ziemi?
Atiry
Jej przedstawicielką jest (163693) Atira; to jedna z grup planetoid bliskich Ziemi.
Q 27W jakim rezonansie orbitalnym z Neptunem poruszają się plutonki?
3:2
Należą do nich (134340) Pluton, (38083) Rhadamanthus i (38628) Huya; obiekty w rezonansie 2:1 to twotino.
Q 28Jaki minerał występuje w widmach rzadkich planetoid klasy E?
enstatyt
Najczęściej spotykane są planetoidy klasy C, bardzo ciemne, o powierzchni zdominowanej przez węgiel i jego związki.
Q 29Jak nazywa się planetoidy Pasa Kuipera, które nie wykazują żadnych rezonansów orbitalnych?
cubewano
Przykładami są (15760) Albion, (50000) Quaoar i (20000) Waruna.
Q 30Czyją teorię o rozpadzie dużych ciał w pasie planetoid wymienia się jako konkurencyjną?
Thomasa van Flandera
Ta sama teoria tłumaczy komety jako fragmenty lodowego księżyca jednej ze skalnych planet, zniszczonego około 3 mln lat temu.