Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Saturn to gazowy olbrzym i szósta planeta od Słońca, znana przede wszystkim z rozległych, jasnych pierścieni. Ludzie obserwowali go gołym okiem na długo przed wynalezieniem teleskopu. W quizie znajdziesz pytania o budowę i atmosferę planety, jej pierścienie i księżyce, a także o sondy, które do niej dotarły. Nie zabrakło też mitologii i kultury: rzymskiego boga, od którego planeta wzięła nazwę, oraz dawnych wierzeń związanych z Saturnem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Którą w kolejności planetą od Słońca jest Saturn?
szóstą
To gazowy olbrzym, który pod względem masy i wielkości ustępuje w Układzie Słonecznym tylko Jowiszowi.
Q 02Jaka substancja jest głównym składnikiem wyraźnych pierścieni Saturna?
lód
Pierścienie mają też inne planety-olbrzymy, ale żaden z tych systemów nie jest tak rozległy ani tak jasny.
Q 03Kto w 1610 roku jako pierwszy zauważył dziwne zjawisko wokół Saturna, czyli jego pierścienie?
Galileusz
Posługiwał się słabą lunetą, dlatego uznał, że widzi dwa duże ciała tuż obok planety.
Q 04Jak nazywało się doroczne święto obchodzone w starożytnym Rzymie ku czci boga Saturna?
Saturnalia
Obchodzono je od czasu wzniesienia Świątyni Saturna na wzgórzu kapitolińskim w 497 roku p.n.e.
Q 05Jaki kształt ma trwały wzór chmur wokół północnego wiru polarnego Saturna?
sześciokąt
Jeden bok tej struktury ma około 13 800 km długości, a po raz pierwszy dostrzeżono ją na zdjęciach z Voyagera.
Q 06Jaki gaz stanowi 96,3% zewnętrznych warstw atmosfery Saturna?
wodór
Na drugim miejscu jest hel z udziałem 3,25%; w atmosferze planety jest go mniej niż na Słońcu.
Q 07Czego bogiem był rzymski Saturn, od którego planeta wzięła nazwę?
rolnictwa i zasiewów
W dawnych czasach znano poza Ziemią pięć planet, a współczesne nazwy ich wszystkich pochodzą z mitologii rzymskiej.
Q 08Ile razy średnica Saturna jest większa od średnicy Ziemi?
9
Mimo takich rozmiarów gęstość planety, 700 kg/m³, to tylko jedna ósma średniej gęstości Ziemi.
Q 09Co, jako jedyny księżyc w Układzie Słonecznym, posiada Tytan?
gęstą atmosferę
Potwierdzono to w 1944 roku; sonda Voyager 1 przekonała się później, że ta powłoka nie przepuszcza światła widzialnego.
Q 10Jaką cechą Saturn wyróżnia się jako jedyna planeta Układu Słonecznego?
gęstość mniejsza od wody
Średnio to zaledwie 0,69 g/cm³, choć samo jądro planety jest znacznie gęstsze; wynik zaniża rozległa gazowa atmosfera.
Q 11Ile lat ziemskich trwa jeden pełny obieg Saturna wokół Słońca?
29,5
To 10 759 dni ziemskich; planeta porusza się po orbicie ze średnią prędkością 9,68 km/s.
Q 12Który grecki bóg jest odpowiednikiem rzymskiego Saturna?
Kronos
Grecy poświęcili mu najbardziej zewnętrzną znaną wówczas planetę, a Rzymianie zachowali patrona, zmieniając tylko imię.
Q 13Jak nazywa się burza pojawiająca się na Saturnie raz na jeden jego obieg wokół Słońca?
Wielka Biała Plama
Pojawia się na północnej półkuli w okolicach przesilenia letniego; obserwowano ją w latach 1876, 1903, 1933, 1960 i 1990.
Q 21Ile jednostek astronomicznych wynosi średnia odległość Saturna od Słońca?
9,5
To ponad 1 400 000 000 km; przez mimośród orbity dystans ten zmienia się o około 155 000 000 km.
Q 22W warstwie jakiej substancji płynie prąd wytwarzający pole magnetyczne Saturna?
metalicznego wodoru
Pole to jest nieco słabsze od ziemskiego i ma około jednej dwudziestej natężenia pola wokół Jowisza.
Q 23Jaką średnią grubość mają pierścienie Saturna?
20 m
Przy tak niewielkiej grubości rozciągają się od 6630 km do 120 700 km ponad równikiem planety.
Ile naturalnych satelitów Saturna znano w kwietniu 2026 roku?
Q 14Który księżyc jest jedynym w Układzie Słonecznym większym od Tytana?
Ganimedes
Krąży on wokół Jowisza, a drugi w tym zestawieniu Tytan jest większy od planety Merkury.
Q 15Który malarz jest autorem obrazu „Saturn pożerający własne dzieci”?
Francisco Goya
Mitologiczny Saturn uchodził też za legendarnego władcę Italii, który nauczył ludzi uprawy roli i winnej latorośli.
Q 16Czyje nazwisko nosi przerwa między pierścieniami A i B Saturna, odkryta w 1675 roku?
Cassiniego
Ten sam astronom odkrył też cztery księżyce planety: Japeta, Reę, Tetydę i Dione.
Q 17Kryształy jakiego związku tworzą górną warstwę chmur Saturna?
amoniaku
Niższą warstwę chmur tworzy prawdopodobnie kwaśny siarczek amonu albo woda.
Q 18Ile razy masa Saturna jest większa od masy Ziemi?
95
Dla porównania Jowisz ma masę 318 razy większą niż Ziemia, choć jego średnica przewyższa saturnową tylko o około 20%.
Q 19Która sonda kosmiczna jako pierwsza zbliżyła się do Saturna, we wrześniu 1979 roku?
Pioneer 11
Przeleciała 20 000 km nad górną warstwą chmur planety i odkryła cienki pierścień F.
Q 20Jak nazywa się położenie Saturna, przy którym planeta i pierścienie są najlepiej widoczne?
opozycja
Planeta świeci wtedy na niebie po przeciwnej stronie niż Słońce, a jej elongacja wynosi około 180°.
292
To najwięcej wśród wszystkich planet, przy czym oficjalne nazwy nadano tylko 63 z nich.
Q 25Który księżyc Saturna, krążący ruchem wstecznym, odkrył w 1899 roku William Henry Pickering?
Febe
Był pierwszym poznanym satelitą o takim kierunku ruchu, a na okrążenie planety potrzebuje ponad roku.
Q 26Z mitów nordyckich, celtyckich i których jeszcze pochodzą nazwy grup księżyców Saturna?
inuickich
Chodzi o księżyce nieregularne; większość regularnych nosi natomiast imiona tytanów z mitologii greckiej.
Q 27Jakim przymiotnikiem określa się księżyce kształtujące grawitacją wąski pierścień F Saturna?
pasterskie
Są to Prometeusz i Pandora; inne małe satelity, Pan i Daphnis, wycinają w pierścieniach przerwy.
Q 28Jaką temperaturę osiąga centrum Saturna?
11 700 °C
Gorące wnętrze kryje jądro, którego masę szacuje się na 9–22 mas Ziemi.
Q 29Mechanizm nazwany na cześć jakich uczonych wytwarza większość dodatkowej energii Saturna?
Kelvina-Helmholtza
Polega on na powolnym zapadaniu grawitacyjnym planety, choć sam może nie wystarczać do wyjaśnienia całego jej ciepła.
Q 30O ile stopni orbita Saturna jest nachylona względem płaszczyzny orbity Ziemi?
2,48°
Mimośród tej orbity wynosi 0,056, więc planeta raz jest bliżej Słońca (peryhelium), a raz dalej (aphelium).