Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Sokrates nie zostawił po sobie ani jednego pisma, a mimo to należy do najważniejszych postaci filozofii zachodniej. Znamy go z relacji uczniów i z komedii, która wyśmiała go jeszcze za życia. Quiz prowadzi od ateńskich ulic i wypraw wojennych, przez metody prowadzenia rozmowy i poglądy na cnotę, aż po proces, mowy przed sądem i wyrok śmierci. Pytania mają różny poziom: od podstaw po szczegóły dla znawców starożytności.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaką truciznę, według tradycji literackiej, podano Sokratesowi do wypicia?
cykuta
Filozof wypił truciznę w obecności uczniów i przyjaciół, a scenę tę opisał później Platon w dialogu „Fedon”.
Q 02Co, obok deprawowania młodzieży, zarzucano Sokratesowi w Atenach?
bezbożność
Filozof był religijny, lecz prawdopodobnie nie wierzył w treść podań ludowych, co ogół brał za niedowiarstwo.
Q 03Jak nazywało się ateńskie forum handlowo-polityczne, na którym Sokrates spędzał dni?
agora
Zamiast regularnie pracować w wyuczonym rzemiośle, filozof prowadził tam dysputy z Ateńczykami i szybko zyskał krąg oddanych słuchaczy.
Q 04Która wyrocznia uznała Sokratesa za najmądrzejszego z ludzi?
delficka
Sokrates wyciągnął z tego wniosek o znikomości ludzkiej wiedzy: sam był tylko miłośnikiem mądrości i poszukiwaczem prawdy.
Q 05Jak miała na imię żona Sokratesa, matka jego trzech synów?
Ksantypa
Synowie nosili imiona Lamprokles, Sofronikos i Meneksenos. Późniejsze źródła wspominają o jeszcze jednej żonie, ale jej istnienie jest niepewne.
Q 06W którym roku p.n.e. zmarł w Atenach Sokrates?
399
Urodził się i zmarł w tym samym mieście. Obok Platona i Arystotelesa zalicza się go do najwybitniejszych filozofów starożytności.
Q 07Od których nauczycieli Sokrates różnił się tym, że nie brał pieniędzy za naukę?
sofistów
Sokrates podkreślał przed sądem, że nie prowadzi żadnych formalnych lekcji i nigdy nie był niczyim nauczycielem w sensie celowego przekazywania wiedzy.
Q 08Jak nazywano wewnętrzny głos ostrzegawczy, który towarzyszył Sokratesowi od młodości?
daimonion
Słowo to znaczy dosłownie „boski znak”. Głos ten bywa uważany za jeden z najwcześniejszych przykładów idei sumienia w filozofii zachodniej.
Q 09Która komedia jest prawdopodobnie jedynym utworem o Sokratesie napisanym za jego życia?
Chmury
Arystofanes pokazał w niej filozofa jako jednego z burzycieli ładu społecznego. To nie dzieło filozoficzne, lecz prześmiewcza krytyka.
Q 10Ile dni Sokrates miał spędzić w więzieniu po procesie, zanim go stracono?
30
W tym czasie pozostawiono mu dużą swobodę: licznie odwiedzali go uczniowie, z którymi nadal toczył dysputy.
Q 11Jakim greckim słowem określa się duszę, ku której Sokrates zwrócił filozofię?
psyche
Wcześniejsi filozofowie zajmowali się głównie przyrodą, czyli physis. Sokrates uznał człowieka z jego życiem wewnętrznym za jedyny kosmos, który warto badać.
Q 12Którą metodę Sokratesa, wydobywającą z rozmówcy ukrytą wiedzę, zwie się „położniczą”?
majeutyczna
Była to metoda pozytywna, stosowana tylko wobec niektórych osób. Sokrates nie pouczał, lecz był pomocnikiem, który sam także się uczył.
Q 13Jaki zawód wykonywała Fainarete, matka Sokratesa?
akuszerka
Ojciec filozofa, Sofroniskos, był kamieniarzem i rzeźbiarzem. Rodzina nie była skrajnie uboga, ale z pewnością nie należała do zamożnych.
Q 21W którym roku p.n.e. Arystofanes wystawił komedię ośmieszającą Sokratesa?
423
Sztuka przedstawia filozofa jako człowieka około czterdziestoletniego, podczas gdy u Platona jest on już u schyłku życia.
Q 22W którym gmachu Aten Sokrates zażądał dla siebie honorowego wiktu zamiast kary?
Prytanejon
W tym świętym gmachu palił się wieczny ogień Hestii, a na koszt miasta jadali tam najbardziej zasłużeni mężowie i zwycięzcy igrzysk olimpijskich.
Q 23Który filozof uznał, że krytyka demokracji u Sokratesa miała charakter demokratyczny?
Karl Popper
Jego zdaniem była to krytyka, bez której ustrój demokratyczny nie może się obejść, zupełnie inna niż Platońska, którą nazwał totalitarną.
Q 14Który historyk i świadek epoki napisał własną „Obronę Sokratesa”, inną niż Platońska?
Ksenofont
Różnice między obiema wersjami skłaniały niektórych badaczy do podważania autentyczności słów filozofa u Platona, ale pogląd ten nie wydaje się uzasadniony.
Q 15Który mało znany poeta wniósł formalne oskarżenie przeciwko Sokratesowi?
Meletos
Poparli go przywódca demokratów Anytos i retor Lykon. Skarga trafiła do archonta basileusa, urzędnika zajmującego się sprawami religii.
Q 16Jak nazywa się pogląd Sokratesa, że do cnotliwego życia prowadzi poznanie dobra?
intelektualizm etyczny
Skoro cnota jest wiedzą, można się jej nauczyć. Kto wie, co jest dobre, ten zdaniem Sokratesa automatycznie postępuje dobrze.
Q 17Z ilu losowo wybranych obywateli składał się prawdopodobnie sąd nad Sokratesem?
500
Po mowach stron sędziowie głosowali tajnie nad winą za pomocą specjalnie oznaczonych kamyków, muszelek lub tabliczek.
Q 18Ilu sędziów prawdopodobnie uznało Sokratesa za winnego w pierwszym głosowaniu?
280
Za uniewinnieniem głosowało 220 sędziów. Po takim werdykcie oskarżony mógł sam zaproponować dla siebie wymiar kary.
Q 19Pod jaką miejscowością Sokrates uratował w bitwie życie Alkibiadesowi?
Potidają
Bitwę stoczono w 432 p.n.e., tuż przed wybuchem wojny peloponeskiej. Sokrates opuszczał rodzinne miasto tylko po to, by wziąć udział w wyprawach wojennych.
Q 20Który przyjaciel Sokratesa usłyszał od wyroczni, że filozof jest najmądrzejszym z ludzi?
Chajrefont
Sokrates sam czuł się ignorantem. Uznał potem, że przewyższa innych tylko tym, iż zdaje sobie sprawę ze swojej niewiedzy.
Q 24W którym roku p.n.e. władzę w Atenach objęło Trzydziestu Tyranów?
404
Tyrani wezwali Sokratesa i czterech innych obywateli do tolosu, by wykonali rozkaz aresztowania. Filozof jako jedyny odmówił, narażając się na represje.
Q 25Czyjego aresztowania odmówił Sokrates, dowodząc szacunku dla prawa?
Leona z Salaminy
Rozkaz wydali przedstawiciele tyranów rządzących wówczas miastem. Mimo służby dla polis wielu Ateńczyków widziało później w filozofie zagrożenie dla demokracji.
Q 26Czyje twierdzenia, że słońce to kamień, a księżyc to ziemia, przypisywano Sokratesowi?
Anaksagorasa
Sokrates odpowiadał, że to poglądy powszechnie znane: młodzi ludzie mogli je poznać z lektur i przedstawień tragedii Eurypidesa.
Q 27Kim z zawodu był Anytos, główny autor oskarżenia przeciw Sokratesowi?
garbarzem
Anytos miał do filozofa osobiste urazy: jego syn zaniedbywał pracę w ojcowskim warsztacie, bo wolał przebywać z Sokratesem.
Q 28Która roślina, sądząc po objawach, najprawdopodobniej naprawdę otruła Sokratesa?
szczwół plamisty
Pomyłka ma stare korzenie: w starożytności tę roślinę i szalej jadowity określano tym samym łacińskim słowem cicuta.
Q 29Jak po grecku nazywał się ateński sąd ludowy, który rozpatrywał sprawę Sokratesa?
dikasterion
Procedura była ściśle określona: najpierw przemawiali oskarżyciele, potem oskarżony, a o winie rozstrzygała większość absolutna.
Q 30W którym dziele Arystoteles nazwał Sokratesa twórcą rozumowania indukcyjnego i definicji?
Metafizyka
Na tej opinii opierano dawniej pogląd, że Sokrates stworzył logikę. Dziś uważa się go za błędny: filozof używał indukcji w praktyce, ale nie ujmował jej teoretycznie.