Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Starość to ostatni okres życia, a jej granica przesuwała się przez wieki wraz z rozwojem medycyny i poprawą warunków życia. Dziś coraz więcej osób świętuje setne urodziny. Quiz sprawdza, co wiesz o stulatkach i superstulatkach, pierwszych udokumentowanych rekordzistach długowieczności oraz o tym, jak starzeje się ciało i jak zmienia się życie intymne seniorów. Zagraj od razu albo wydrukuj pytania na spotkanie rodzinne lub zajęcia.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaką postawą zwykle obdarzano ludzi w podeszłym wieku w kulturach całego świata?
Dużym szacunkiem
Niekiedy sędziwy wiek otaczano wręcz czcią – starszych uznawano za bardziej doświadczonych i mądrzejszych.
Q 02Które schorzenie z zaburzeniami pamięci i osobowości odbiera seniorom samodzielność?
Choroba Alzheimera
Wydłużanie życia zwiększa w społeczeństwie odsetek osób niesamodzielnych, wymagających stałej opieki.
Q 03Ile lat przeżywają obecnie ludzie w rozwiniętych społeczeństwach?
70–90 lat
Statystycznie dłużej żyją kobiety, a rekordziści dożywają nawet 120 lat.
Q 04Kto jest najstarszym człowiekiem w historii o dostatecznie udokumentowanym wieku?
Jeanne Calment
W chwili śmierci miała 122 lata i 164 dni; rekordziści w rozwiniętych społeczeństwach dożywają dziś nawet 120 lat.
Q 05Który kraj zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem liczby stulatków?
Japonia
W 2012 roku mieszkało tam 51 376 osób po setnych urodzinach – niewiele mniej niż w kraju z pierwszego miejsca.
Q 06Po którym roku życia zaczyna się, w ujęciu medycznym, tzw. trzeci wiek?
60–65
W tym okresie dominuje zużycie narządów i zmniejszona regeneracja komórek.
Q 07Od ilu lat człowieka określa się mianem superstulatka?
110 lat
Tak sędziwy wiek osiąga tylko znikomy ułamek stulatków, a pierwszy niewątpliwy przypadek udokumentowano dopiero w 1899 roku.
Q 08Jaki wynalazek podnoszący poziom higieny przyczynił się do wydłużenia życia od XVIII wieku?
Kanalizacja
Obok higieny kluczowe okazały się szczepionki zapobiegające chorobom oraz ogólna poprawa warunków życia.
Q 09Który kraj ma najwięcej stulatków na świecie?
Stany Zjednoczone
W 2010 roku żyło tam 53 364 stulatków – o niespełna 2 tysiące więcej niż w kraju zajmującym drugie miejsce.
Q 10Rola którego zmysłu rośnie w życiu intymnym osób starszych kosztem bodźców wzrokowych?
Dotyku
W sztuce miłosnej osób starszych zmienia się cała hierarchia bodźców, które mają główne znaczenie.
Q 11W jakim wieku człowieka uznawano w starożytności za starego?
35–40 lat
Granica starości przesunęła się dopiero w XVIII–XX wieku wraz z rozwojem medycyny i poprawą warunków życia.
Q 12Który układ organizmu staje się w okresie starości mniej aktywny?
Nerwowy
W tym samym czasie ustaje intensywne odbudowywanie komórek, a organizm gorzej opiera się chorobom.
Q 13Jakiej narodowości był Lorenzo Malori, który jako pierwszy dożył 105 lat?
Włoch
Malori urodził się 27 sierpnia 1724, a zmarł 16 marca 1830 roku; kolejne progi, 106 i 107 lat, pokonała dopiero kobieta urodzona po drugiej stronie Atlantyku.
Q 21Ilu stulatków żyło w Japonii w 2009 roku?
40 tysięcy
Sześć lat wcześniej, w 2003 roku, było ich o połowę mniej – 20 tysięcy.
Q 22Ile osób, które ukończyły sto lat, żyło w Polsce w lipcu 2018 roku?
4388
Wśród nich było 3345 kobiet i 1043 mężczyzn – kobiety stanowiły więc ponad 76% polskich stulatków.
Q 23W którym roku w Japonii rozpoczęto badania stulatków?
1963
Na początku badań żyły tam zaledwie 153 osoby po setnych urodzinach; pół wieku później liczono je już w dziesiątkach tysięcy.
Q 24W którym roku po raz pierwszy udokumentowano człowieka, który dożył 100 lat?
Q 14Ile lat dożywali ludzie w czasach prehistorycznych?
30–35 lat
Dolną wartość wyznacza neandertalczyk z Krapiny, górną – szkielety z Sima de los Huesos w hiszpańskiej Atapuerce.
Q 15Ile lat, u mężczyzn, wynosiła pod koniec XX wieku przeciętna długość życia w USA?
75 lat
Na początku XX wieku przeciętna długość życia wynosiła tam niecałe 50 lat; kobiety zyskały jeszcze więcej niż mężczyźni.
Q 16Jakiemu procesowi ulegają w starości odwodnione i mniej elastyczne tkanki?
Atrofii
W tym wieku ustaje także intensywne odbudowywanie komórek, a organizm staje się mniej odporny.
Q 17Jakiej narodowości był Geert Adriaans Boomgaard, pierwszy niewątpliwy 110-latek?
Holender
Boomgaard urodził się 21 września 1788, a zmarł 3 lutego 1899 roku, przeżywszy swój rekordowy próg o 135 dni.
Q 18Ilu stulatków żyje obecnie, według szacunków, na całym świecie?
455 tys.
Prognozy mówią, że do 2050 roku liczba osób po setnych urodzinach na świecie może przekroczyć nawet milion.
Q 19Jaki odsetek 80-latków, według badań Starr i Weiner, myśli o seksie i za nim tęskni?
93%
Wśród 60- i 70-latków odsetek ten jest jeszcze wyższy i sięga 97%.
Q 20Skąd pochodziła Marie-Rosalie Lizotte, pierwsza kobieta, która dożyła 108 lat?
Nowa Francja
Zmarła 5 marca 1847 roku w wieku 108 lat i 70 dni, nie pobijając rekordu długowieczności Belga Pierre’a Darcourta.
1782
Ten pierwszy udokumentowany rekordzista był Norwegiem osiadłym w Danii i zmarł w 1785 roku w wieku 102 lat i 334 dni.
Q 25Do którego roku liczba stulatków w Japonii przekroczyła 10 tysięcy?
1998
Gdy rozpoczynano tam badania stulatków, żyły ich zaledwie 153; dziś liczy się ich w dziesiątkach tysięcy.
Q 26Jaki wiek jako pierwszy w historii osiągnął Anglik Ferdinand Ashmall?
103 lata
Ashmall urodził się 9 stycznia 1695, a zmarł 5 lutego 1798 roku, ponad dekadę po śmierci pierwszego udokumentowanego stulatka.
Q 27Do ilu może wzrosnąć liczba stulatków w Japonii do 2050 roku?
272 tysięcy
Na całym świecie liczba osób po setnych urodzinach ma do tego czasu przekroczyć milion.
Q 28W którym roku Belgijka Anne D’Evergroote ponad wszelką wątpliwość dożyła 108 lat?
1892
Urodzona 18 października 1783 roku D’Evergroote dożyła 108 lat i 148 dni; wcześniejsze przypadki kobiet budziły wątpliwości.
Q 29Kto jako pierwszy w historii dożył 107 lat?
Marie-Louise Plante
Urodziła się 10 marca 1725, a zmarła 14 czerwca 1832 roku; pochodziła z francuskiej kolonii w Ameryce Północnej.
Q 30W którym roku zmarł Belg Pierre Darcourt, pierwszy człowiek, który osiągnął wiek 108 lat?
1837
Darcourt urodził się 23 stycznia 1729 roku; dziesięć lat po jego śmierci ten sam wiek osiągnęła pierwsza kobieta.