Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tęcza to wielobarwny łuk widziany naprzeciw słońca, zwykle tuż przed deszczem lub po nim. Za jej kolory odpowiadają załamanie i odbicie światła w kroplach wody. Quiz sprawdza wiedzę o fizyce tęczy, jej rzadkich odmianach i uczonych, którzy próbowali ją wyjaśnić, od starożytności po XX wiek. Są też pytania o mity, Biblię, sztukę i polskie ślady tęczy w kulturze.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Komu Bóg złożył w Starym Testamencie obietnicę, której symbolem jest tęcza?
Noemu
Obietnica głosiła, że Ziemi nie nawiedzi już więcej wielka powódź. Tęcza stała się też symbolem ruchu B'nei Noah w judaizmie.
Q 02Co według irlandzkich podań leprechaun chowa na końcu tęczy?
Garnek złota
To miejsce niedostępne dla człowieka: tęcza nie występuje w konkretnym punkcie, a jej pojawienie się zależy od pozycji obserwatora.
Q 03Który kolor znajduje się po wewnętrznej stronie łuku tęczy głównej?
Fioletowy
Światło czerwone widać pod kątem 42°, dlatego tworzy ono zewnętrzną krawędź łuku.
Q 04Kto wyreżyserował komedię „Miś”, której bohater zarządza klubem sportowym Tęcza?
Stanisław Bareja
Filmowy KS Tęcza Warszawa jest fikcyjny, ale prawdziwe kluby o tej nazwie mają wizerunek tęczy w herbach i emblematach.
Q 05Co dzieje się z tęczą, gdy obserwator idzie w jej kierunku?
Wcale się nie przybliża
Tęcza ma tylko kierunek, a nie położenie, więc zachowuje się jak obiekt położony nieskończenie daleko.
Q 06Jak w mitologii skandynawskiej nazywał się tęczowy most łączący świat bogów i ludzi?
Bifröst
Most łączył Ásgard, siedzibę bogów, z Midgardem, czyli światem ludzi.
Q 07Jaki kształt może mieć tęcza oglądana z samolotu?
Pełny okrąg
Z powierzchni ziemi widać mniej niż połowę koła, bo środek łuku leży wtedy zawsze pod horyzontem.
Q 08Na którym warszawskim placu stała w latach 2012–2015 instalacja „Tęcza” Julity Wójcik?
Zbawiciela
W polskiej sztuce współczesnej motyw tęczy wykorzystał także Maciej Świeszewski na jednym ze swoich obrazów.
Q 09Ile razy odbija się wewnątrz kropli światło tworzące tęczę wtórną?
Dwukrotnie
Tęcza wtórna ma większy promień i odwrotny układ kolorów, a przy tym jest znacznie słabsza od głównej.
Q 10Który starożytny uczony pozostawił najstarszy opis tęczy i próbę jej racjonalnego wyjaśnienia?
Arystoteles
Uznał tęczę za niezwykły rodzaj odbicia światła słonecznego od chmur i poprawnie wyjaśnił kształt łuku.
Q 11Która posłanka z mitologii greckiej wędrowała po tęczy między Ziemią a Niebem?
Iris
Grecy utożsamiali tęczę z drogą tej posłanki, a w mitologii chińskiej była ona szczeliną w niebie zamkniętą kamieniami.
Q 12Który gitarzysta Deep Purple założył w 1975 roku grupę rockową Rainbow?
Ritchie Blackmore
Tytuł „Rainbow” noszą też albumy Dolly Parton z 1987 roku i Mariah Carey z 1999 roku.
Q 13Dlaczego tęcza księżycowa wydaje się zwykle bezbarwna?
Oko nie widzi barw w słabym świetle
Wywołuje ją światło odbite od Księżyca, a obserwator dostrzega zazwyczaj tylko biały łuk.
Q 21Na czyją cześć nazwano ciemny pas nieba między tęczą główną a wtórną?
Aleksander z Afrodyzji
Uczony ten jako pierwszy opisał zjawisko. Do ciemnego pasa nie trafiają promienie przechodzące i odbite w kroplach.
Q 22Kto opisał powstawanie tęczy wielokrotnej, zauważając, że światło zachowuje się jak fala?
Thomas Young
Pierwsze wyjaśnienie zaproponował w 1804 roku. Korpuskularna teoria Newtona nie potrafiła wytłumaczyć tych dodatkowych łuków.
Q 23Co uważa się za przyczynę powstawania tęczy bliźniaczej?
Krople o dwóch różnych wielkościach
Q 14Ile kolorów ma tęczowa flaga LGBT, która wcześniej liczyła ich osiem?
6
Flaga powstała w 1978 roku, a w latach 90. została przyjęta jako symbol międzynarodowej społeczności LGBT.
Q 15Jak brzmi nazwa tęczy w języku śląskim?
Dynga
Nazwa pochodzi od dawnego rdzenia duga, tak jak czeska duha i serbska duga.
Q 16Jak nazywa się zależność współczynnika załamania światła od długości fali?
Dyspersja
To ona sprawia, że światło białe rozkłada się w kroplach wody na barwy.
Q 17Który uczony ogłosił w 1637 roku esej „Meteory”, którego ósmą część poświęcił tęczy?
René Descartes
Eksperymentował z dużymi szklanymi kulami wypełnionymi wodą i poprawnie obliczył kąty łuku pierwotnego i wtórnego.
Q 18Na czym można zobaczyć tęczę tworzoną przez drobne szklane kulki?
Znaki drogowe
Kulki zatopione w warstwie odblaskowej dają łuk o innym kącie niż krople wody, zależnym od współczynnika załamania światła w szkle.
Q 19W scenach jakiego wydarzenia tęcza pojawia się w dziełach Memlinga i Boscha?
Sąd Ostateczny
Tęcza oznacza tam tron, na którym Jezus zasiada w czasie paruzji; motyw pochodzi z tekstu Apokalipsy.
Q 20Co oznaczało prasłowiańskie słowo, od którego pochodzi polska nazwa tęczy?
Chmura
Spośród języków słowiańskich tylko w polskim słowo o tym rdzeniu oznacza barwny łuk na niebie; po słoweńsku i chorwacku to grad.
Większe krople spadają szybciej i są spłaszczane przez opływające je powietrze, dlatego łuk rozdziela się w górnej części na dwa.
Q 24W którym mieście wydawano w latach 1927–1939 czasopismo kulturalno-społeczne „Tęcza”?
Poznań
Pismo ukazywało się nakładem Wydawnictwa Tęczy. Nazwę Tęcza noszą też kluby sportowe, na przykład w Kielcach i Kraśniku.
Q 25Ile głównych barw wskazał początkowo Newton w rozszczepionym świetle słonecznym?
5
Dalej napisał, że jest też pomarańcz i indygo, a między nimi nieokreślona różnorodność barw pośrednich.
Q 26W którym roku wykonano pierwsze zdjęcia tęczy trzeciego i czwartego rzędu?
2011
Obie leżą po stronie Słońca, w jego blasku, a trzecia jest około 4 razy słabsza od tęczy pierwotnej.
Q 27Poniżej jakiej wielkości kropel wody znaczącą rolę w tęczy zaczyna odgrywać dyfrakcja światła?
50 μm
Kolory mieszają się wtedy w jasny łuk zwany białą tęczą, wyraźnie widoczny, gdy tęcza powstaje na mgle.
Q 28Na czyich równaniach Gustav Mie oparł w 1908 roku teorię rozpraszania światła na kroplach?
Maxwella
Teoria ogranicza się do cząstek kulistych, dlatego nie można w niej uwzględnić spłaszczenia spadających kropel.
Q 29W ilu procentach, w przybliżeniu, światło tęczy pierwotnej jest spolaryzowane liniowo?
95%
Światło tęczy wtórnej jest spolaryzowane nieco słabiej, w około 90%.
Q 30Ile tęcz rozpoznał w 1868 roku Félix Billet w świetle rozproszonym w strumieniu wody?
19
Billet obserwował światło monochromatyczne. W laboratoriach badano też tęcze w innych cieczach, na przykład w syropie klonowym.