Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Chocolade en whisky hebben allebei een eeuwenlange geschiedenis vol uitvinders, wetten en rituelen. De Azteken dronken cacao met chilipeper, een Nederlander perste als eerste het vet uit de boon en Schotse stokers laten elk jaar een deel van hun whisky verdampen voor de engelen. Deze quiz test wat je weet over hoe chocolade en whisky worden gemaakt, welke regels bepalen wat chocolade mag heten, welke merken en plaatsen ertoe doen en welke verhalen erachter schuilgaan. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke chocoladeletter geeft men met sinterklaas vaak als het niet iemands voorletter is?
S
Chocolademuizen en chocoladekikkers, suikergoed met een laagje chocola in aluminiumfolie, horen eveneens bij de sinterklaastijd.
Q 02Voor welke letter staat het woord whiskey in het internationale spellingsalfabet?
W
Portretfotografen laten mensen ‘whisky’ zeggen: dat levert een mooiere glimlach op dan het overbekende cheese.
Q 03Welk chocolademerk richt zich sinds 2005 op chocolade die vrij is van slavenarbeid?
Tony's Chocolonely
Rond 2020 moest het bedrijf toegeven dat er toch nog illegale kinderarbeid voorkwam, ook in de eigen productieketen.
Q 04Wat betekent uisge beatha, de Gaelische oorsprong van het woord whisky?
levenswater
De korte vorm fuisce werd verengelst tot whisk(e)y; de Gaelische uitspraak klinkt ongeveer als iesjkje bjahe.
Q 05Wat is het hoogst bereikbare percentage cacao in een reep chocolade?
99%
Melkchocolade is toch het populairste type, al bevat pure chocolade een veel hogere concentratie cacao.
Q 06Hoelang moet whisky volgens de Schotse wet minimaal rijpen?
3 jaar
De Ierse wet eist precies één dag extra; tot die tijd heet het distillaat nog new make spirit.
Q 07Welk aandeel van de whiskymarkt nemen blended whisky's ongeveer voor hun rekening?
95%
Graanwhisky is snel en goedkoop te produceren, waardoor blends gemakkelijk aan de grote vraag kunnen voldoen.
Q 08In welke Schotse whiskyregio ligt de hoogste concentratie distilleerderijen?
Speyside
Campbeltown-malts komen van stokerijen op de Mull of Kintyre, in het zuidwesten van Schotland.
Q 09Welke chocoladesoort is sinds 2018 te koop, met een roze kleur die niet van kleurstoffen komt?
ruby
Witte chocolade wordt zonder cacaomassa gemaakt en kan met kleurstoffen gemakkelijk een andere kleur krijgen.
Q 10Wie slaagde er in 1828 in om het vet uit cacaobonen te persen?
Casparus van Houten
Het geperste vet, cacaoboter, maakte vaste repen mogelijk, terwijl de magerder cacao een lichtere drinkchocola opleverde die beter in de smaak viel.
Q 11Hoe vaak wordt Ierse whiskey doorgaans gedistilleerd?
drie keer
Connemara is de uitzondering: die whiskey wordt slechts tweemaal gestookt en met turf geëest, wat een Schots karakter geeft.
Q 12Bij welk Belgisch chocoladehuis werd in 1912 de praline uitgevonden?
Neuhaus
Wat Belgen pralines noemen, heten in Nederland bonbons; voor veel toeristen hoort ze kopen bij een bezoek aan België.
Q 13Wie vond de concheermachine uit, die in 1879 in Bern de chocoladekwaliteit sterk verbeterde?
Rodolphe Lindt
Concheren, het urenlang omroeren van hete chocolade, kon vroeger 72 uur duren; tegenwoordig is dat tot 12 uur of minder teruggebracht.
Q 21Door een drie meter dikke laag houtskool van welk hout wordt Jack Daniel's gefilterd?
esdoornhout
Volgens de letter van de wet is Jack Daniel's gewoon bourbon; de naam Tennessee Whiskey werd bedacht om zich van Kentucky te onderscheiden.
Q 22Uit welk land komt de whisky die sinds 24 juli 2023 als geografisch product wordt erkend?
Wales
De Welsh Whisky Distillery Company ging in 1910 failliet, waarna de productie er een eeuw stillag tot Penderyn de draad weer oppakte.
Q 23In welke Britse stad begon Joseph Fry in 1847 met de industriële productie van chocoladerepen?
Bristol
De Quaker-families Fry, Cadbury en Rowntree waren samen twee eeuwen lang actief in de chocolade-industrie.
Q 14Uit welk jaar dateert melkchocolade in reepvorm?
1875
De Zwitser Daniel Peter uit Vevey gebruikte goedkope waterkracht om het vochtgehalte van het melk-chocolademengsel te verlagen.
Q 15Welk minimumpercentage maïs moet het beslag van straight bourbon bevatten?
51%
Bevat de mashbill 80% of meer maïs, dan moet de drank Straight Corn Whiskey heten.
Q 16In welke Zeeuwse stad draaiden aan het eind van de 17e eeuw een tiental chocolademolens?
Middelburg
Samen met Vlissingen groeide de stad uit tot overslaghaven voor Zeeuwse chocoladekoekjes.
Q 17Naar welke stad werd cacao in 1585 voor het eerst op commerciële schaal vervoerd?
Sevilla
De lading vertrok uit Veracruz; Europeanen dronken de cacao toen nog, met suiker erbij en zonder de chilipeper van de Azteken.
Q 18Rond welk alcoholpercentage ligt het destillaat dat in whiskyvaten rijpt?
60%
Na de rijping wordt de meeste whisky met water verdund tot zo'n 40%, doorgaans het wettelijke minimum; cask strength slaat die stap over.
Q 19Hoeveel kilo chocolade at een Nederlander in 2017 gemiddeld per jaar?
5,1 kg
In Europa wonen veruit de meeste chocoladeconsumenten: het continent is goed voor 45% van de wereldomzet.
Q 20Hoeveel procent van zijn volume verliest een goede whisky gemiddeld per jaar door verdamping?
3 procent
Stokers noemen dat verdampte deel het aandeel van de engelen, de zogenaamde Angels' Share.
Q 24In welke Belgische plaats staat de grootste chocoladefabriek ter wereld, van Barry Callebaut?
Wieze
Het Nederlandse cacaomerk Bensdorp werd later overgenomen door ditzelfde Belgische concern, dat ook een netwerk van Chocolate Academy's runt.
Q 25Van welk merk was de fles die in oktober 2018 in Edinburgh voor £848.000 werd geveild?
Macallan
Het ging om een Valerio Adami 1926 van 60 jaar oud, de duurste fles whisky ter wereld; whisky was ook de eerste drank die als NFT werd aangeboden.
Q 26Wie vond in 1830 de kolomdistilleerketel uit, die het stoken van graanwhisky continu maakte?
Aeneas Coffey
De goedkope graanwhiskey veroverde daarna Schotland, terwijl zijn eigen Ierland vasthield aan de potdistilleerketel.
Q 27Hoe heette de chocoladedrank die in 1660 in Amsterdamse chocoladehuizen werd geschonken?
seculatie
Chocolade werd in Nederland bekend toen de hertog van Alva cacao uit Spanje meenam; daarna verschenen de koffie- en chocoladehuizen.
Q 28Welke Nederlandse single malt bracht de Us Heit Distillery in 2005 op de markt?
Fryske Hynder
Nederland stookt al eeuwen jenever, maar whisky pas sinds 2005; inmiddels zijn er meer dan 70 Nederlandse whiskymerken.
Q 29Met welke godin van de vruchtbaarheid verbonden de Azteken cacao?
Xochiquetzal
De Azteken konden zelf geen cacao verbouwen in hun bergachtige thuisland: onderworpen volkeren moesten cacao leveren als deel van hun belasting.
Q 30Hoeveel procent andere dranken mag aan Canadese whisky worden toegevoegd voor de smaak?
9,09%
Dat kan van alles zijn, van rum tot cognac; de meeste Canadese whisky's zijn blends op basis van maïs.