Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Frisdrank is een jong woord voor een oude drank: al in de zeventiende eeuw dronk men in Italië gesuikerde limoenades, en in de achttiende eeuw leerden chemici koolzuur aan water toe te voegen. Deze quiz volgt het spoor van Schweppe, de soda fountain en de Amerikaanse soda pops tot aan Pepsi, de Cola-oorlog en de reclames met Michael Jackson. Ook de keerzijde komt aan bod: wat doen suiker en zuur met je gebit, je botten en je gezondheid?
Alle 24 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke aandoening van het gebit wordt vooral door de zuren in frisdrank veroorzaakt?
Tanderosie
Specialisten raden af om direct na het drinken te poetsen, omdat het zuur het tandoppervlak tijdelijk zachter maakt.
Q 02Door verlies van welk mineraal kan veel frisdrank tot botontkalking leiden?
Calcium
Andere mogelijke gevolgen van veel suikerhoudende frisdrank zijn overgewicht, leververvetting en hart- en vaatziekten.
Q 03Welk geneesmiddel tegen malaria zat oorspronkelijk in tonic?
Kinine
Daardoor was het drankje vooral populair bij de Britten in India.
Q 04In welke zone van de voedingsdriehoek valt frisdrank?
Rode zone
Light- en no sugar-varianten gebruiken kunstmatige zoetstoffen en bevatten vaak verwaarloosbaar weinig calorieën.
Q 05Hoeveel frisdrank dronk een Nederlander in 2006 gemiddeld?
98 liter
Dat was 1 procent meer dan in het jaar 2000.
Q 06Waarom zit er in moderne tonic nog steeds een kleine hoeveelheid malariamiddel?
Smaak
De hoeveelheid is tegenwoordig te gering om nog enig geneeskundig effect te hebben.
Q 07In welk jaar werd Coca-Cola uitgevonden?
1886
Twaalf jaar later bracht apotheker Caleb Bradham de grote concurrent Pepsi Cola op de markt.
Q 08In welk jaar werd het aluminium blikje voor frisdrank geïntroduceerd?
1957
Daarvoor was frisdrank alleen in glas verkrijgbaar; de petfles volgde pas zestien jaar later.
Q 09In welke stad kreeg de Compagnie de Limonadiers in 1676 het alleenrecht op limonadeverkoop?
Parijs
Koolzuur kwam pas bijna een eeuw later in beeld, toen chemici het gas leerden toevoegen aan water.
Q 10Welke frisdrank vond Charles Aderton in 1885 uit?
Dr Pepper
Het was de eerste van een reeks Amerikaanse soda pops; een jaar later volgde Coca-Cola en in 1898 Pepsi Cola.
Q 11In welk land werden in de zeventiende eeuw al gesuikerde 'limoenades' gedronken?
Italië
De drankjes heetten naar hun vrucht: naast limoenade bestonden orangeade van sinaasappelen en grenadine van granaatappelen.
Q 12In welk jaar werd het woord frisdrank bedacht?
1956
Een jaar later kwam het aluminium blikje op de markt, de eerste frisdrankverpakking die niet van glas was.
Q 13Welke Nederlandse wet rekent ook sportdranken en energiedranken tot de frisdranken?
Warenwet
In die ruime definitie vallen ook limonades zonder koolzuur onder de frisdranken.
In welk land werd het drankje ginger ale bedacht?
Q 21In welke plaats was van 1984 tot 2015 het Nationaal Likeur & Frisdrankenmuseum gevestigd?
Hilvarenbeek
Het museum droeg de naam Isidorus Jonkers.
Q 22Hoe heette het eerste Amerikaanse koolzuurdrankje met vruchtensmaak uit 1807?
Neophyte Julep
In apotheken ontstonden daarna barretjes waar bezoekers zo'n drankje konden nuttigen.
Q 23Welke Zweed probeerde rond 1770 de genezende werking van bronwater na te bootsen?
Tobern Bergman
Hij voegde behalve koolzuur ook mineralen aan water toe om natuurlijk bronwater te imiteren.
Ierland
In 1851 werd het de eerste frisdrank die onder een eigen soortnaam bekend werd.
Q 15Porties frisdrank boven welke inhoud wilde New York in 2013 in de horeca verbieden?
454 ml
De verordening moest het publiek tegen te veel calorieën beschermen, maar de rechter verklaarde haar ongeldig.
Q 16Hoe heette Pepsi-Cola oorspronkelijk?
Brad Drink
De naam verwees naar de achternaam van de maker, apotheker Caleb Bradham uit New Bern.
Q 17In welk land begon Jacob Schweppe in 1790 een mineraalwaterfabriek?
Zwitserland
Nicholas Paul ontwierp voor het water een rond flesje dat niet rechtop kon staan, zodat de kurk niet uitdroogde.
Q 18Omstreeks welk jaar werd de verkoop van sodawater in flesjes populair in de VS?
1842
Tot dan toe dronk men sodawater vooral aan de soda fountain, een mineraalwatertap die in 1819 werd gepatenteerd.
Q 19Welke Schotse chemicus ontdekte in het begin van de jaren 1750 koolzuurgas?
Joseph Black
Zo'n twintig jaar later bedacht de Engelse scheikundige Joseph Priestley een methode om het gas aan water toe te voegen.
Q 20In welk jaar patenteerde Jacob Schweppe zijn methode om water van koolzuur te voorzien?
1783
Zeven jaar later begon hij met drie compagnons een mineraalwaterfabriek, waaronder de Nederlander Henri Albert Gosse.
Q 24Wie namen in 1834 het bedrijf van Jacob Schweppe over?
John Kemp-Welch en William Evill
De nieuwe eigenaren voegden koolzuurgas toe aan water met limonadesmaak en werden kort daarna hofleverancier van koningin Victoria.