Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het kerstdiner zoals we dat in Nederland en Vlaanderen kennen, komt uit Groot-Brittannië. Daar groeide het vanaf de tijd van Elizabeth I uit tot een uitgebreid feestmaal, eerst vol zoetigheid en later met rosbief, gans en kalkoen. Deze quiz gaat over de geschiedenis van het kerstdiner, van marsepeinen pronkstukken tot het Nederlandse gourmetten, en over eggnog, de winterse eierpunch met een lange stamboom. Weet jij wanneer de kalkoen betaalbaar werd voor de gewone man, en welke drank de Engelse aristocratie al in de 18e eeuw dronk?
Alle 24 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Op welke datum valt eerste kerstdag?
25 december
Het kerstdiner kan ook op kerstavond of op tweede kerstdag worden gehouden.
Q 02Uit welke gangen bestaat een kerstdiner meestal?
Voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht
Vaak worden feestelijke menu's met wat luxueuzere producten geserveerd aan een versierde tafel.
Q 03Welke manier van eten is in Nederland gebruikelijk tijdens de kerstdagen?
Gourmetten
De gewoonte is waarschijnlijk overgewaaid uit Nederlands-Indië, waar men al langer kleine gerechten in kleine pannetjes kookte.
Q 04Hoe heet de variant van het kerstdiner die 's middags met kleine hapjes wordt gegeten?
De kerstlunch
Het gaat vaak om een uitgebreide maaltijd die met Kerstmis in de middag wordt genuttigd.
Q 05Op basis van welke ingrediënten wordt eggnog gemaakt?
Melk, cognac en eigeel
De mixdrank geldt als bijzonder geschikt voor koude winteravonden.
Q 06Waar hebben de kerstdiners van Nederland en Vlaanderen hun oorsprong?
Groot-Brittannië
Die gebruiken werden pas begin 20e eeuw in de Lage Landen overgenomen, inclusief de kalkoen op tafel.
Q 07Welke bijgerechten vulden in de 19e eeuw het hoofdgerecht van het Britse kerstdiner aan?
Groenten en aardappels
Het hoofdgerecht zelf was een vleesgerecht, bijvoorbeeld gans.
Q 08Welk ingrediënt van 16e-eeuwse kerstdiners was destijds een duur product?
Suiker
Mensen geloofden bovendien dat het medicinale eigenschappen had.
Q 09Hoe werden zoetwaren in de eeuwen na de 16e bij het kerstdiner geserveerd?
Voornamelijk als dessert
In de 16e eeuw was zoetigheid nog de hoofdmoot van het hele kerstmaal geweest.
Q 10Welke drank gebruikte men vaak in eggnog in plaats van de dure cognac?
Rum
In de chocoladevariant maakt de cognac zelfs standaard plaats voor de bruine soort van die drank.
Q 11Voor welke groep werden grote, uitgebreide kerstdiners in de 16e eeuw steeds gebruikelijker?
Hogere klasse
De kalkoen zou eeuwen later dezelfde weg afleggen: eerst exclusief, daarna betaalbaar voor iedereen.
Q 12Waarom was kalkoen aanvankelijk alleen weggelegd voor de rijken?
Omdat hij vrij duur was
Tegen het einde van de 19e eeuw kon ook de 'gewone man' zich de vogel veroorloven.
Q 13Waarom was kalkoen zeer geschikt als hoofdgerecht voor een gemiddeld Brits gezin?
Vanwege zijn afmeting
Q 21Wanneer werd kalkoen aan het Britse kerstdiner toegevoegd?
Rond de overgang van de 19e naar de 20e eeuw
Door zijn formaat was een kalkoen precies groot genoeg voor een gemiddeld Brits gezin.
Q 22Wat was vaak het pronkstuk van een 16e-eeuws kerstdiner?
Groot stuk marsepein
Het pronkstuk werd opgesierd met suikerfiguren, vruchten en noten.
Q 23Uit welke periode stammen de oudste Britse invloeden op het kerstdiner?
Einde van de 16e eeuw
In die tijd draaiden kerstdiners vooral om zoetigheid, want suiker gold als een kostbaar en zelfs geneeskrachtig product.
Begin 20e eeuw namen ook Nederland en Vlaanderen de gewoonte over om met Kerstmis kalkoen te serveren.
Q 14In welke periode begonnen Britse kerstdiners te lijken op de diners van vandaag?
Victoriaanse tijd
Tussen 1837 en 1901 kwam er een vleesgerecht met bijgerechten op tafel, zoals we dat nu nog kennen.
Q 15Welke feestmalen gaven welgestelde Britten in de 16e eeuw voor familie, vrienden en kennissen?
Kerstbanketten
Zulke uitgebreide feestmalen kwamen in zwang onder de regering van Elizabeth I.
Q 16Wanneer namen Nederland en Vlaanderen de Britse kerstdinergebruiken over?
Begin 20e eeuw
Sindsdien is het ook hier traditie om met Kerstmis kalkoen te serveren.
Q 17Door wie werd het eggnogrecept waarschijnlijk al in de 18e eeuw gebruikt?
Engelse aristocratie
Nog vóór 1800 stak de drank de oceaan over naar de Verenigde Staten.
Q 18Welk vlees vormde in de 19e eeuw doorgaans het hoofdgerecht van een Brits kerstdiner?
Rosbief of gans
Pas rond 1900 kwam daar de kalkoen bij, die aanvankelijk te duur was voor de meeste gezinnen.
Q 19Wanneer werd eggnog geïntroduceerd in de Verenigde Staten?
Vóór 1800
In de Verenigde Staten ontstond de Kentucky-variant, die in veel huishoudens wordt gemaakt.
Q 20Wat werd op de kerstdiners van de 16e eeuw vooral geserveerd?
Zoete etenswaren
Pas in de eeuwen daarna verhuisde het zoet naar het einde van de maaltijd.
Q 24Uit welk drankje van warme melk met alcohol en kruiden zou eggnog zijn ontwikkeld?
Posset
Dat drankje werd al rond 1460 vermeld in een Engels handboek over tafelmanieren.