Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Whisky begint als gegist graanbeslag en eindigt na jaren op eikenhout als een van de meest gewaardeerde sterke dranken ter wereld. Onderweg spelen turf, koperen ketels en gebruikte sherryvaten allemaal hun rol in de smaak. Deze quiz gaat over het productieproces, de verschillen tussen Schotse, Ierse, Amerikaanse en Nederlandse whisky, de regels voor bourbon en een paar opmerkelijke weetjes, van de duurste fles ter wereld tot het woord dat fotografen laten uitspreken.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Van welke warme drank is Ierse whiskey een vast onderdeel?
Irish coffee
Bekende Ierse blends zijn onder meer Jameson, Tullamore Dew en Paddy Old Irish Whiskey.
Q 02Wat betekent het Gaelische 'uisge beatha', waarvan de naam whisky is afgeleid?
Levenswater
De Ierse korte vorm fuisce werd in het Engels verbasterd tot whisk(e)y.
Q 03Uit welk gemout graan wordt malt whisky uitsluitend gestookt?
Gerst
Grain whisky mag daarentegen uit eender welke graansoort of combinatie van graansoorten worden gestookt.
Q 04Tot welk alcoholpercentage wordt de meeste whisky na het rijpen met water verdund?
40%
Een whisky op cask strength wordt niet verdund en houdt daardoor een sterkere smaak en een percentage van rond de 60%.
Q 05Hoe heet het deel van de whisky dat tijdens het rijpen uit het vat verdampt?
Angels' Share
Door die verdamping daalt het vloeistofniveau in de eiken vaten ieder jaar een beetje.
Q 06Hoeveel maïs moet het beslag van een straight bourbon minimaal bevatten?
51%
Voor straight rye geldt dezelfde ondergrens, maar dan voor rogge.
Q 07Hoe heet de stap waarbij graan wordt bevochtigd zodat de korrels ontkiemen?
Mouten
De gedroogde korrels worden daarna fijngemalen en met water vermengd, zodat het zetmeel langzaam in suikers verandert.
Q 08Hoe vaak wordt Ierse whiskey doorgaans gedistilleerd?
Drie keer
Als grondstoffen gebruiken de Ieren tarwe, haver en rogge, gestookt in zowel pot- als kolomketels.
Q 09Welke gebruikte vaten worden het vaakst ingezet om whisky te laten rijpen?
Bourbonvaten
Ook oude vaten van Franse wijn, andere whisky's en zelfs rum worden gebruikt; de restanten in het eikenhout kleuren de whisky.
Q 10Waaruit drink je volgens veel kenners bij voorkeur single malt?
Tulpvormig glas op een voetje
Zo'n glas is klein genoeg om de geur niet te snel te laten vervliegen; ook een cognacglas voldoet over het algemeen prima.
Q 11Hoeveel van zijn volume verliest een goede whisky gemiddeld per jaar door verdamping uit het vat?
3 procent
Vaten waar eerst sherry in zat worden vanbinnen gebrand, waardoor suikers karamelliseren en de whisky kleur en smaak krijgt.
Q 12Hoe noemt een whiskystoker de gegiste vloeistof die nog gedistilleerd moet worden?
Wash
Het alcoholpercentage ligt op dat moment nog maar iets hoger dan dat van bier, zo'n 7 tot 8 volumeprocent.
Q 13In welke Schotse regio ligt de hoogste concentratie whiskydistilleerderijen?
Speyside
De Highland-regio is zo groot dat hij verder wordt opgedeeld in noordelijke, westelijke en oostelijke Highlands en de eilanden.
Q 21Hoe heet de kleinere koperen potketel waarin whisky voor de tweede keer wordt gedistilleerd?
Spirit still
De eerste distillatie gebeurt in een grotere koperen potketel of in een roestvaststalen kolomketel.
Q 22Welke Ierse single malt heeft door turf en dubbele distillatie een zeer Schots karakter?
Connemara
Doordat de mout normaal gesproken niet met turf wordt geëest, heeft Ierse whiskey meestal geen rooksmaak.
Q 23Tot welk alcoholpercentage wordt het distillaat verdund voordat het in eikenhouten vaten gaat?
65%
Anders dan bij wijn stopt het rijpen zodra de whisky gebotteld is, zodat de drank lang houdbaar blijft zonder smaakverandering.
Q 14Welke smaak is typerend voor single malts uit het westen van het Schotse vasteland?
Zilt en jodiumachtig
Bij het eesten wordt de mout verhit met rookgassen van een vuur dat vaak deels met turf wordt gestookt, wat de smaak sterk bepaalt.
Q 15Hoeveel alcohol bevat het gegiste graanbeslag ongeveer voordat het gedistilleerd wordt?
7,5%
Gist zet de suikers in het graanbeslag om in alcohol; pas door het distilleren stijgt het percentage flink.
Q 16Welk deel van de whiskymarkt nemen de blends voor hun rekening?
95%
Graanwhisky is snel en goedkoop te produceren, waardoor stokers makkelijk aan de grote vraag kunnen voldoen.
Q 17Waar kwamen na de uitvinding van de kolomketel grote partijen goedkope whisky op de markt?
Schotland
De Ieren hielden juist vast aan het stoken in de potdistilleerketel.
Q 18Hoe heet in het Engels het drogen van de moutkorrels boven een open vuur of met hete lucht?
Kilning
De brandstof voor dat vuur kan al dan niet turf bevatten, en de rookgeur dringt diep in de korrels door.
Q 19Welk etiket krijgt whisky die op twee soorten vaten rijpte, bijvoorbeeld port en sherry?
Double wood
Zo'n whisky smaakt zoeter door de kleine hoeveelheid suiker die port en sherry in het hout achterlaten.
Q 20Welke oudere naam droeg een whisky samengesteld uit malts van verschillende stokerijen?
Vatted malt
Bekende voorbeelden van zulke blended malts zijn Johnnie Walker Green Label en Nikka Black Label.
Q 24Wie vond in 1830 de kolomdistilleerketel uit?
Aeneas Coffey
Coffey was een gewezen inspecteur-generaal van accijnzen in Dublin en maakte van het stoken van graanwhiskey een continuproces.
Q 25Boven welk kookpunt van alcohol wordt het gegiste beslag bij het distilleren verhit?
78,3 °C
De verdampte alcohol wordt gekoeld en opgevangen en heeft dan een hoger percentage dan het oorspronkelijke beslag.
Q 26Welke Welshe single malt wordt sinds kort weer gemaakt, na 100 jaar stilstand van de industrie?
Penderyn
Sinds 24 juli 2023 is Welsh whisky officieel een erkend geografisch product, met eigen eisen voor gerst, water en productie.
Q 27Hoeveel gevestigde distilleerderijen telde Wales toen Welsh whisky in 2023 werd erkend?
Zes
Welsh whisky moet voor 100% op een Welshe waterbron zijn gebaseerd, en elke stap van brouwen tot bottelen moet in Wales gebeuren.
Q 28Boven welke lijn liggen de hooglanden waar de Highland malts vandaan komen?
Dundee-Greenock
Lowland malts komen uit het gebied ten zuiden van diezelfde lijn.
Q 29Op welk Schots schiereiland liggen de stokerijen van de Campbeltown malts?
Kintyre
Islay malt komt van het gelijknamige eiland, een van de vier geografische groepen van Schotse malt whisky.
Q 30In welk jaar ging de Welsh Whisky Distillery Company failliet?
1910
Pas ruim een eeuw later kwam de Welshe whiskyproductie weer op gang.