Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Czekolada zaczynała jako gorzki, pienisty napój Majów i Azteków, zanim Krzysztof Kolumb przywiózł ziarna kakaowca do Europy, a holenderscy i szwajcarscy wynalazcy zamienili je w proszek, tabliczkę i gładką masę, jaką znamy dziś. Ten quiz sprawdza, co wiesz o historii i produkcji czekolady: od fermentacji nasion w pryzmach, przez konszowanie i chłodzenie w tunelach, po unijną definicję tego, co w ogóle wolno nazywać czekoladą. Pytania dotyczą też składu: alkaloidów, kalorii, cholesterolu i tego, dlaczego pies nie powinien dostać nawet kostki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki składnik wyróżnia czekoladę mleczną spośród innych rodzajów czekolady?
Mleko
Podstawą każdej czekolady jest miazga kakaowa, tłuszcz kakaowy lub inny tłuszcz roślinny oraz środek słodzący.
Q 02Z czym miesza się ciemny, aromatyczny proszek kakaowy, aby otrzymać czekoladę w proszku?
Z cukrem
Czekoladę do picia robi się podobnie – z rozdrobnionych okruchów kakaowych z dodatkiem cukru.
Q 03Kto przywiózł ziarno kakaowca do Europy?
Krzysztof Kolumb
Europejczycy początkowo nie wiedzieli, co zrobić z egzotycznymi nasionami, więc przez lata pozostawały one niewykorzystane.
Q 04Ile nasion znajduje się w jednym owocu kakaowca?
20–60
Nasiona otacza śluzowaty miąższ; łupiny po obróbce trafiają do pasz dla zwierząt, na ściółkę lub jako nawóz.
Q 05Którego dnia obchodzony jest Światowy Dzień Gorzkiej Czekolady?
7 lipca
Święto bywa nazywane także Dniem Goryczki; w Polsce czekolada ma ponadto własne, osobne święto obchodzone wiosną.
Q 06Kiedy w Polsce przypada Dzień Czekolady?
12 kwietnia
Polskie święto przypada wiosną, natomiast światowe święto gorzkiej odmiany obchodzi się w środku lata.
Q 07Ile gramów czekolady dziennie uznaje się za maksymalną zalecaną dawkę?
50 g
Zbyt duże ilości mogą prowadzić do otyłości, ale do 100 g tygodniowo wiąże się z niższym ryzykiem chorób serca i naczyń.
Q 08Czym przykrywa się nasiona kakaowca usypane w pryzmy na czas fermentacji?
Liśćmi
Zamiast pryzm używa się też koszy lub skrzyń; fermentuje w nich miąższ otaczający nasiona.
Q 09Ile kilokalorii może zawierać 100 g czekolady gorzkiej 99%?
530 kcal
W tej samej porcji jest około 49 g tłuszczu, 13 g białka i 8 g węglowodanów, z czego 6 g to błonnik.
Q 10Kto wynalazł konszowanie czekolady?
Rudolphe Lindt
Konszowanie polega na mieszaniu i rozcieraniu masy na sucho, przy łagodnym podgrzewaniu przez cały czas trwania procesu.
Q 11Co znaczy „xocolatl”, słowo, od którego pochodzi nazwa majańskiego napoju xococalit?
Gorzka woda
Majowie podawali ten napój najbogatszym i używali go podczas modłów oraz rytualnych odpraw.
Q 12Dlaczego czekolada jest szkodliwa dla psów, kotów, koni i papug?
Nie metabolizują teobrominy
U tych zwierząt może dojść do drgawek, zawału serca, krwotoku wewnętrznego, a nawet śmierci.
Q 13Które związki obecne w czekoladzie mogą hamować utlenianie cholesterolu LDL?
Flawonoidy
Należą one do polifenoli; możliwe też, że tłuszcze z wysokiej jakości czekolady chronią przed nowotworem piersi.
Q 21Po co po konszowaniu czekoladę schładza się powoli?
Aby tłuszcz kakaowy jednolicie się skrystalizował
Schłodzona, lecz wciąż płynna masa trafia następnie do form.
Q 22Jak nazywa się sucha substancja pozostała po wydobyciu tłuszczu z pokruszonych ziaren kakaowca?
Makuchy
Rozdrabnia się je i suszy w temperaturze 20 stopni Celsjusza, a potem przerabia na proszek i przesiewa.
Q 23Po ilu dniach fermentacji owocowa pulpa odcieka, a nasiona kakaowca nabierają aromatu?
5–7 dniach
Proces bywa skracany do 3–6 dni w pojemnikach o perforowanym dnie, w których zawartość kilkakrotnie się przekłada.
Q 14Jaki indeks glikemiczny ma gorzka czekolada 99%?
20
Jej ładunek glikemiczny wynosi 1 na 30 gramów produktu, dlatego bywa polecana osobom chorym na cukrzycę.
Q 15W jaki sposób Majowie uzyskiwali piankę na swoim napoju z ziaren kakaowca?
Przelewając go między naczyniami
Sam napój xococalit przyrządzano z roztartych ziaren kakaowca z miodem, chili bądź z kukurydzą.
Q 16W którym wieku Europa spopularyzowała napój z roztartych ziaren kakaowca zalanych ciepłą wodą?
XVII
Roztarte ziarna zalewano wtedy ciepłą wodą; dopiero odciągnięcie nadmiaru tłuszczu dwa stulecia później poprawiło smak napoju.
Q 17Jaki alkaloid, pochodna ksantyny, jest głównym alkaloidem charakterystycznym dla czekolady?
Teobromina
Gorzka czekolada zawiera jej ok. 1%, mleczna od 0,1% do 0,5%; działa pobudzająco znacznie słabiej niż kofeina.
Q 18Kto w 1828 roku opatentował metodę proszkowania nasion kakaowca?
Casparus van Houten
Jego syn poszedł w ślady ojca i opracował proces alkalizowania czekolady, zwany dutchingiem.
Q 19Kto uzyskał pierwszą tabliczkę czekolady, wylewając do formy kakao, cukier i tłuszcz kakaowy?
Francis Fry
Rozpuszczony tłuszcz kakaowy po schłodzeniu krystalizuje, dzięki czemu płynna masa zastyga w formie w twardą tabliczkę.
Q 20Który konkwistador odkrył w 1518 roku silos ze 100 milionami ziaren kakaowca?
Hernán Cortés
Zapas był posortowany w 40 tysięcy składowanych ładunków, co pokazuje, jak cenne były ziarna dla ludów Mezoameryki.
Q 24Jak nazywa się masa powstająca ze zmielenia śruty kakaowej w wysokiej temperaturze?
Likier czekoladowy
Masę tę miesza się i rozgniata, aż stanie się miałka, tłusta i aksamitnie gładka, po czym trafia do konszowania.
Q 25Co jest pierwszym etapem przemysłowej obróbki suchych nasion kakaowca?
Prażenie i usunięcie łupin
Pozostałą część, głównie zarodki, miele się na masę kakaową zwaną też okruchami kakaowymi.
Q 26Ile minimum suchej masy kakaowej ogółem musi mieć czekolada według dyrektywy 2000/36/WE?
35%
Ta sama unijna definicja wymaga ponadto, by co najmniej 14% stanowiła sucha odtłuszczona masa kakaowa.
Q 27W jakiej temperaturze czekolada stygnie i krzepnie w tunelu chłodniczym?
6–7 °C
Krzepnąc, czekolada kurczy się w formach, co ułatwia ostatni etap produkcji – wybicie tabliczek i zapakowanie.
Q 28Przepis którego azteckiego króla stał za napojem kakaowym, który podbił dwór hiszpański?
Montezumy
Hiszpanie uszlachetniali go wanilią i cukrem, a własne receptury innych dworów nie dawały oczekiwanego efektu.
Q 29Do jakiej temperatury podgrzewa się masę czekolady gorzkiej w trakcie konszowania?
80–85 °C
Dla czekolady mlecznej wystarcza niższa temperatura, a po konszowaniu masę powoli się schładza.
Q 30W którym roku w Szwajcarii odkryto proces technologiczny wyrabiania czekolady?
1876
Po tym odkryciu zapotrzebowanie na nasiona kakaowca znacznie wzrosło.