Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Czekolada pitna to napój ze śmietanki, mleka i gorzkiej czekolady, który do Europy przypłynął z Nowego Świata i przez stulecia był przysmakiem dworów, a potem kawiarni. Ten quiz sprawdza, co wiesz o samym napoju i o kakao, z którego powstaje: o ziarnach kakaowca, ich fermentacji i suszeniu, o teobrominie i kofeinie oraz o tym, jak napój Majów i Azteków trafił na stoły Hiszpanii. Pytania mają różny poziom trudności, więc sprawdzą się zarówno w domu, jak i na wieczorze quizowym.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Skąd czekolada pitna została przywieziona do Europy?
Nowy Świat
W dawnych europejskich lokalach podawano ją nie tylko na gorąco, lecz także na zimno, na ostro i w stylu meksykańskim.
Q 02Jaką dodatkową rolę pełniły ziarna kakaowca w dawnych kulturach Ameryki Środkowej?
Środek płatniczy
Ziarna były tam tak cenne, że traktowano je jak pieniądz, a nie tylko jak składnik potraw i napojów.
Q 03W jakich urządzeniach najczęściej spienia się mleko dodawane jako piana do czekolady pitnej?
Ekspresy ciśnieniowe
Mleko spienia się gorącą parą pod ciśnieniem, tak samo jak przy przygotowywaniu pianki do kawowych napojów.
Q 04Kto przywiózł ziarno kakaowca do Europy?
Krzysztof Kolumb
Pierwszym europejskim dworem, na którym napój kakaowy zdobył uznanie, był dwór hiszpański.
Q 05Co robi się z owocami kakaowca bezpośrednio po zbiorze?
Rozcina się je
Dopiero po tym zabiegu wilgotne nasiona wraz z miąższem trafiają do pryzm, koszy lub skrzyń.
Q 06Na którym europejskim dworze napój warzony wedle przepisu Montezumy zdobył najpierw uznanie?
Hiszpańskim
Przepis przypisywano azteckiemu królowi Montezumie, a napój długo pozostawał przysmakiem elit.
Q 07Z jakim innym napojem łączono czekoladę pitną w europejskich lokalach XIX i XX wieku?
Kawa
Do czekolady dodawano wtedy spienione mleko lub bitą śmietanę, a bywała też przyrządzana na ostro.
Q 08Jak nazywał się oszałamiający napój kakaowy pity przez Majów i Azteków podczas obrzędów?
Chocolatl
Napój ten pito podczas obrzędów i świąt religijnych, a nie na co dzień.
Q 09Z jaką mąką mieszano zmielone nasiona kakaowca w dawnej Ameryce?
Kukurydzianą
Taką mieszankę gotowano z owocami papryki, więc dawne potrawy z kakao były raczej ostre niż słodkie.
Q 10Jaką barwę mają nasiona kakaowca po osuszeniu?
Czekoladowo-brunatną
Świeżo wyjęte z owocu nasiona mają zupełnie inny kolor: od purpurowego po fioletowy.
Q 11Dlaczego w Ameryce Środkowej i Południowej nasiona kakaowca ceniono jako pokarm?
Zawartość białek i tłuszczów
Nasiona najczęściej mielono na mąkę i gotowano, a nie spożywano w postaci słodyczy, jak dzisiaj.
Q 12Który alkaloid zawarty w kakao działa regenerująco po wysiłku fizycznym i psychicznym?
Teobromina
Ten związek pobudza znacznie słabiej niż kofeina, za to wspiera regenerację organizmu po zmęczeniu.
Q 13Jaką zawartość tłuszczu ma śmietanka używana w klasycznej czekoladzie pitnej?
30–36%
Oprócz śmietanki w klasycznej wersji napoju znajdują się mleko i czekolada gorzka, a całość pije się zazwyczaj na gorąco.
Q 21W którym wieku napój kakaowy upowszechnił się na innych dworach europejskich?
XVII
Prawdziwą popularność napój zyskał dopiero w XIX wieku, gdy nauczono się odciągać z surowca nadmiar tłuszczu.
Q 22Jaka część rocznych zbiorów kakao przypada na okres od września do marca?
80%
W ciągu roku kakaowiec ma dwa główne okresy zbiorów, ale jeden z nich zdecydowanie dominuje.
Q 23Ile białka zawiera proszek kakaowy?
16%
Poza białkiem i kwasami tłuszczowymi proszek kakaowy zawiera 12% węglowodanów.
Q 24Jaki udział procentowy ma kofeina w składzie kakao?
Q 14Czym Hiszpanie uszlachetniali napój kakaowy, co trudno było odtworzyć innym?
Wanilią i cukrem
Próby tworzenia napoju według własnych receptur w innych krajach nie dawały oczekiwanego rezultatu.
Q 15Po ilu dniach fermentacji owocowa pulpa odcieka, a nasiona kakaowca nabierają aromatu?
5–7
W tym czasie nasiona zyskują nie tylko charakterystyczny aromat, lecz także swój kolor.
Q 16Ile nasion znajduje się zwykle w jednym owocu kakaowca właściwego?
20–60
Nasiona w owocu kakaowca są okryte śluzowatym miąższem, który odgrywa ważną rolę podczas późniejszej fermentacji.
Q 17Czym przykrywa się nasiona kakaowca w pryzmach lub koszach na czas fermentacji?
Liśćmi
Fermentacji poddawany jest śluzowaty miąższ otaczający wilgotne nasiona, a nie same nasiona.
Q 18Do czego trafiają łupiny kakaowe, uboczny produkt obróbki nasion kakaowca?
Pasze dla zwierząt
Łupiny kakaowe służą także jako ściółka lub nawóz, więc z obróbki nasion niewiele się marnuje.
Q 19W jakim wieku kakaowiec wydaje pierwsze kwiaty i owoce?
3–5 lat
Na najwyższe plony trzeba jednak poczekać, aż drzewa osiągną wiek 8–15 lat.
Q 20Mieszankę jakich dwóch czekolad serwowano jako napój w dawnych europejskich lokalach?
Białej i ciemnej
Taki dwukolorowy napój był jedną z wielu wersji obok czekolady na zimno, na ostro czy w stylu meksykańskim.
0,8%
Udział alkaloidów pobudzających w kakao maleje w trakcie obróbki nasion, więc gotowy napój pobudza słabiej niż surowiec.
Q 25Jaki związek obecny w kakao jest nieaktywny po spożyciu?
Fenyloetyloamina
Związek ten znany jest pod skrótem PEA, a w kakao towarzyszy mu białko, tłuszcz i dwa alkaloidy pobudzające.
Q 26Z czego powstają związki odpowiadające za aromat kakao podczas ogrzewania nasion?
Aminokwasy i węglowodany
Za aromat odpowiadają m.in. aldehydy, ketony, fenole i związki siarkoorganiczne, które tworzą się dopiero pod wpływem ciepła.
Q 27Jaki maksymalny plon z hektara dają kakaowce w szczytowym okresie owocowania?
2,5 t
Okres najwyższych plonów zaczyna się u drzew w wieku 8–15 lat i trwa przez kolejnych około 20 lat.
Q 28Z czego przyrządzano dawne apteczne kakao owsiane?
Prażona mączka owsiana
Przepis pochodził z dawnych receptur aptecznych, gdy kakao traktowano także jako środek wzmacniający.
Q 29Do ilu dni skraca się fermentację kakao w pojemnikach o perforowanym dnie?
3–6
W takich pojemnikach zawartość jest kilkakrotnie przekładana i mieszana, co przyspiesza cały proces.
Q 30W którym roku odkryto w Szwajcarii proces technologiczny wyrabiania czekolady?
1876
Po tym odkryciu zapotrzebowanie na nasiona kakaowca znacznie wzrosło.