Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Frytki to pokrojone w słupki ziemniaki smażone w głębokim tłuszczu – samodzielna przekąska typu fast food albo dodatek do ryby i mięs. Na całym świecie jada się je inaczej: z solą, octem, keczupem lub majonezem. Quiz sprawdza, co wiesz o ich przyrządzaniu – od temperatur smażenia po frytkownice na gorące powietrze – o zwyczajach podawania w różnych krajach oraz o tym, co nauka mówi o ich wpływie na zdrowie. Na koniec zaglądamy do Kanady, gdzie frytki z serem i sosem stały się narodową przekąską.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jako dodatek do jakiej potrawy pieczonej lub smażonej często podaje się frytki?
Ryby
Frytki bywają też samodzielnym posiłkiem typu fast food, a nie tylko dodatkiem.
Q 02W którym kraju klasycznym daniem jest ryba z frytkami, czyli fish and chips?
Wielka Brytania
W Stanach Zjednoczonych i w Europie kontynentalnej frytki jada się natomiast zwykle z solą i/lub ketchupem.
Q 03Jaką metodą, poza smażeniem w głębokim tłuszczu, można przygotować frytki?
Pieczeniem
Klasyczne frytki są potrawą ciężkostrawną, bo zawierają dużo tłuszczu poddanego wysokiej temperaturze.
Q 04Jak pod względem dietetycznym ocenia się frytki?
Ciężkostrawne
Powodem jest duża ilość tłuszczu, który w trakcie smażenia został poddany wysokiej temperaturze.
Q 05Z jakiego języka pochodzi nazwa frytek, od wyrażenia „pommes de terre frites”?
Francuskiego
Wyrażenie to znaczy po prostu „ziemniaki smażone”; rzadziej frytki robi się też z innych warzyw, np. z marchewki lub buraków.
Q 06Jaki kraj uchodzi za ojczyznę frytek?
Belgia
Tradycyjnie smażono tam frytki na łoju wołowym, a nie na oleju roślinnym.
Q 07Jaki element wbudowany we frytkownicę chroni olej przed przegrzaniem?
Termostat
Frytki można też smażyć bez frytkownicy, np. w głębokim garnku lub na patelni.
Q 08Czym, poza palcami i widelcem, można jeść frytki?
Wykałaczką
Sposób jedzenia zależy od podania: frytki bywają samodzielnym daniem fast food albo dodatkiem do ryby czy mięsa.
Q 09Gdzie, obok Stanów Zjednoczonych, frytki jada się z solą i/lub ketchupem?
Europa kontynentalna
Na Wyspach Brytyjskich dominuje inny zestaw: ryba z frytkami oraz dodatek soli i octu.
Q 10Z jakim dodatkiem zwykle podaje się frytki belgijskie?
Majonez
Frytki belgijskie są grubo krojone, robione ze specjalnych ziemniaków i smażone dwukrotnie.
Q 11Z której kanadyjskiej prowincji pochodzi poutine?
Quebec
Przekąskę jada się głównie w rodzinnej prowincji, choć coraz częściej można ją spotkać również za granicą.
Q 12Z jakim dodatkiem frytki jada się rzadziej niż tylko posolone lub z keczupem?
Ocet
Brytyjczycy są tu wyjątkiem – wśród nich właśnie wersja z solą i octem jest najpopularniejsza.
Q 13Z jakich trzech składników miesza się „domowy” sos do frytek?
Majonez, ketchup i musztarda
Na świecie istnieje mnóstwo preferencji co do jedzenia frytek – od samej soli po rozmaite sosy.
Q 21Jaki związek, powstający podczas przyrządzania, zawierają frytki i inne smażone ziemniaki?
Akrylamid
To drugie – obok tłuszczów nasyconych – ryzyko zdrowotne wiązane z frytkami, choć badania nad jego skutkami dają sprzeczne wyniki.
Q 22W jakiej temperaturze dosmaża się frytki na złoto po pierwszym smażeniu?
190 °C
Pierwsze smażenie trwa około 3 minut w 170–175 °C; cięcie „Pont-Neuf” oznacza słupki o szerokości 1 cm, a „allumettes” – grubości zapałki.
Q 23Dlaczego restauracje smażą frytki na łoju lub uwodornionych olejach roślinnych?
Znoszą wielokrotne smażenie
Chodzi o lokale używające dużych frytkownic – tylko takie tłuszcze wytrzymują długie, wielokrotne smażenie, ale zdrowsza alternatywa bywa znacznie droższa.
Q 14Z jakim składnikiem wiąże się najczęściej wskazywany negatywny skutek jedzenia frytek?
Tłuszcze nasycone
Częste jedzenie frytek zwiększa ogólne spożycie tych tłuszczów, a jednocześnie zmniejsza spożycie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Q 15Co sprawia, że tłuszcz zawarty we frytkach uznaje się za niekorzystny?
Poddano go wysokiej temperaturze
Frytki zawierają tego tłuszczu dużo, stąd opinia potrawy trudnej do strawienia.
Q 16Co jest główną wadą dobrej jakości oleju rzepakowego jako frytury?
Znacznie wyższa cena
Mimo kosztów to właśnie ten olej poleca się zamiast tradycyjnej frytury opartej na łoju.
Q 17Co pozwala uczynić frytki lżej strawnymi?
Dobre techniki smażenia
Jedną z takich technik jest smażenie w niższej temperaturze, rzędu 130–150 °C, na oleju z ryżu.
Q 18Jaki tłuszcz zaleca się do frytek zamiast tradycyjnej frytury na łoju?
Rafinowany olej rzepakowy
Zalecenie wynika z troski o serce i naczynia: frytura oparta na łoju dostarcza dużo tłuszczów nasyconych.
Q 19Jakim sosem polewa się frytki i ser w kanadyjskiej poutine?
Pieczeniowym
Ser w poutine to tzw. cheese curds – charakterystyczne grudki powstające m.in. przy wytwarzaniu cheddara.
Q 20Ryzyko jakich chorób rośnie, gdy frytki wypierają z diety nienasycone kwasy tłuszczowe?
Miażdżycowych
Mechanizm jest prosty: częste jedzenie frytek podnosi spożycie tłuszczów nasyconych kosztem tzw. niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Q 24Od którego roku w sprzedaży są frytkownice smażące strumieniem gorącego powietrza?
2010
W takich urządzeniach smażenie odbywa się za pomocą odpowiednio wysterowanego strumienia gorącego powietrza, a nie w kąpieli z tłuszczu.
Q 25Slangowym określeniem jakiej potrawy jest nazwa „poutine”?
Puddingu
Sama przekąska to frytki z grudkami sera i sosem, które z deserem nie mają nic wspólnego.
Q 26Jaki odsetek dorosłych Brytyjczyków wybiera ocet jako dodatek do frytek?
57%
Najpopularniejsza na Wyspach jest wersja z solą i octem; sól wskazało 65% respondentów, a keczup 43%.
Q 27Jaką temperaturę dymienia ma olej z ryżu, polecany do smażenia frytek?
210 °C
Olej z ryżu wnika w potrawy słabiej niż inne oleje i pozwala smażyć w niższej temperaturze, rzędu 130–150 °C.
Q 28Jaki sztokholmski instytut nie potwierdził związku frytek z rakiem układu pokarmowego?
Karolinska
Do tego samego wniosku doszli badacze z Harvard School of Public Health.
Q 29Na uniwersytecie w którym holenderskim mieście badano związek frytek z rakiem wątroby?
Maastricht
Trzynastoletnie badanie objęło 120 000 osób w wieku od 55 do 77 lat; częste jedzenie frytek zwiększało ryzyko o 60% względem osób, które ich nie jadały.
Q 30Który restaurator spopularyzował poutine na początku 1957 roku?
Fernand Lachance
Za wynalazcę często uważa się jednak Jeana-Paula Roya, który miał opracować podobną potrawę w 1964 roku.