Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Sake to tradycyjny japoński napój alkoholowy z ryżu. Nie jest ani wódką, ani winem: powstaje dzięki pleśni i drożdżom, a jego wyrób wymaga wiedzy, dokładności i cierpliwości. Quiz sprawdza, co wiesz o surowcach i etapach produkcji, o rodzajach sake widocznych na etykietach oraz o naczyniach i temperaturach podawania. Nie zabrakło pytań o historię wytwórni, etykietę nalewania i święta, podczas których Japończycy sięgają po czarkę.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie słowo wypowiada się w Japonii, wznosząc toast czarką sake?
Kanpai
Naczynko podnosi się przy tym jedną ręką na wysokość oczu, a trunek pije powoli, nigdy jednym łykiem.
Q 02O jakiej porze roku tradycyjnie wytwarzano w Japonii sake?
zimą
Dawało to sezonową pracę rolnikom, rybakom i robotnikom leśnym, którzy o tej porze nie mieli innego zajęcia.
Q 03Produkcję którego napoju przypomina proces wytwarzania sake?
piwa
Mimo określenia „wino ryżowe” trunek nie powstaje tak jak napój z winogron; zawiera też więcej aminokwasów i peptydów.
Q 04Bez jakiego procesu, niezbędnego przy wyrobie whisky czy brandy, powstaje sake?
destylacji
Dlatego przekonanie, że to japońska wódka, jest mylne; trunek zawiera zwykle 13–17% alkoholu.
Q 05Nazwę której ryby wymawia się po japońsku identycznie jak słowo „sake”?
łosoś
Zapis znakami kanji jest inny, a dla jasności trunek zamawia się z grzecznościowym przedrostkiem: „o-sake”.
Q 06Co dosłownie znaczy „ama-zake”, nazwa ryżowego napoju o niskiej zawartości alkoholu?
„słodka sake”
Mimo nazwy traktuje się go odmiennie niż zwykłą sake: to tradycyjny napój ze sfermentowanego ryżu.
Q 07Jak nazywa się karafka z wąską szyjką, z której nalewa się sake gościom?
tokkuri
Z niej trunek trafia do niewielkich czarek choko, nazywanych też grzecznościowo o-choko.
Q 08Który enzym śliny rozkładał skrobię w ryżu przeżuwanym na dawną sake?
amylaza
Przeżuta mikstura fermentowała potem, tworząc łagodny alkohol; taki trunek znano jako kuchikami-sake.
Q 09Podczas którego konfliktu z braku ryżu opracowano metodę „potrajania” ilości sake?
II wojny światowej
Do trunku dodawano wodę, alkohol i inne składniki; dziś mianem „potrójnej” określa się sake niższej jakości.
Q 10Jak nazywa się ryż po zaszczepieniu pleśnią, podstawa wyrobu sake?
kōji
Zarodniki rozsiewa się nad sparowanym ryżem w zamkniętym, ciepłym pomieszczeniu, a potem miesza ziarna tak, by grzyb miał do każdego równy dostęp.
Q 11Jak brzmi pełna japońska nazwa trunku znanego w Polsce jako sake?
nihon-shu
Nazwa znaczy „japoński alkohol”; samo słowo „sake” może w Japonii oznaczać dowolny napój alkoholowy, także whisky.
Q 12Jakim grzybem zaraża się ryż, zanim zostanie poddany fermentacji na sake?
Aspergillus oryzae
Tę pleśń znano na Dalekim Wschodzie od bardzo dawna; jej pierwszy opis zanotowano w chińskiej księdze z 300 roku p.n.e.
Q 13Jak nazywa się mistrz, który kontroluje cały proces produkcji w wytwórni sake?
tōji
Oprócz wiedzy technologicznej musi mieć cechy przywódcze i umieć sprawiedliwie oceniać pracę zespołu, czyli pracowników zwanych kurabito.
Q 21W temperaturze około ilu stopni Celsjusza przebiega hi-ire, czyli pasteryzacja sake?
65
Proces wynaleziono w drugiej połowie XVI wieku, gdy zaczęto też polerować ziarno ryżowe i wyciskać sfermentowany zacier.
Q 22Jak nazywa się kula z liści, popularny symbol kojarzony z sake?
sugitama
Wieszano ją przed wejściem do wytwórni na początku produkcji; liście są najpierw zielone, a z czasem brązowieją, co symbolizuje dojrzewanie trunku.
Q 23Jak nazywa się okres 794–1185, w którym sake wytwarzano już w świątyniach buddyjskich?
Heian
Dzięki ciągłemu eksperymentowaniu i technikom importowanym z Chin uzyskano wtedy trunek o dużo lepszej jakości.
Q 14Który rodzaj sake, zwany „czystą”, powstaje bez dodatku destylowanego alkoholu lub cukru?
junmai-shu
Stopień usunięcia zewnętrznej części ziarna musi być podany na etykiecie; trunek ma bogaty smak i aromat.
Q 15Którego dnia obchodzi się w Japonii Dzień Sake?
1 października
Święto istnieje od 1978 roku; w tym miesiącu zbiera się ryż i zaczyna proces produkcyjny trunku.
Q 16Ile mililitrów mieści masu, drewniane pudełeczko do picia sake?
180
Napełnia się je po brzegi; dawniej takie pudełka miały różną wielkość i służyły jako miarki.
Q 17Ile procent zewnętrznej części ziarna usuwa się co najmniej przy wyrobie sake daiginjō-shu?
50
To najlepsze i najdroższe rodzaje sake, wytwarzane wyjątkowo precyzyjnymi i pracochłonnymi metodami.
Q 18Jak nazywa się proces, w którym skrobia staje się cukrem, a cukier alkoholem w jednej kadzi?
wielokrotna fermentacja równoległa
Przy wyrobie sake trwa on około 20–40 dni, zależnie od rodzaju trunku.
Q 19Z drewna jakiego drzewa robi się beczki, w których sprzedawana jest taru-zake?
kryptomerii japońskiej
Zapach drewna przenika do alkoholu i nadaje mu szczególny charakter.
Q 20W którym okresie dziejów Japonii zaczęto, jak się uważa, wytwarzać alkohol z ryżu?
Yayoi
Okres ten trwał od 300 p.n.e. do 250 n.e.; wtedy uprawa ryżu dotarła na wyspy z Chin.
Q 24Kto według wiersza z antologii „Man’yōshū” żuł ugotowany ryż na dawną sake?
dziewice
Antologia pochodzi z VIII wieku; na Okinawie ten sposób wyrobu alkoholu odnotowano jeszcze na początku XX wieku.
Q 25Jakim japońskim słowem określa się wytrawne rodzaje sake?
karakuchi
Podział na wytrawne i słodkie dotyczy rodzajów bezbarwnych.
Q 26Która odmiana ryżu razem z gohyakumangoku dała w latach 2004–2005 ponad 60% zbiorów na sake?
yamadanishiki
Obie odmiany uprawia się głównie w prefekturach Hyōgo i Niigata.
Q 27Jak nazywa się gorąca sake podawana w temperaturze ok. 50 °C?
atsukan
Trunek podaje się w temperaturach od 5 °C do 55 °C; bardzo zimna wersja nosi nazwę yuki-hie.
Q 28Ile co najmniej typów ryżu przeznaczonego do produkcji sake istniało w 2010 roku?
95
Taki ryż jest droższy, bo rośnie tylko na określonych obszarach i wymaga złożonej techniki uprawy.
Q 29Od ilu pokoleń rodzina Sudō, właściciele Sudo Honke, uprawia ryż i wytwarza sake?
55
To ponad 850 lat; wytwórnia uchodzi za najstarszą, a jej początek datuje się na rok 1141.
Q 30W którym roku powstało Gekkeikan, japońskie przedsiębiorstwo wytwarzające sake?
1637
Należy do firm bogatych właścicieli, które przetrwały, gdy rząd w epoce Meiji zaczął podwyższać podatki.