Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Chipsy i popcorn to dwie najpopularniejsze przekąski świata – jedna smażona z cienkich plastrów ziemniaka, druga prażona z ziaren kukurydzy aż do pęknięcia łupiny. Ten quiz sprawdza, co wiesz o ich produkcji: od płuczki i obieraczki, przez blanszowanie i smażenie, po fizykę „puchnięcia” ziarna w temperaturze około 190 °C. Są też pytania o wartości odżywcze, akrylamid i wzmacniacze smaku oraz o historię: kucharza z Saratoga Springs, przepis z 1832 roku i pierwszą masową wytwórnię chipsów w Ohio.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Z jakiego warzywa najczęściej wytwarza się chipsy?
Ziemniaki
Chipsy powstają z cienkich, osuszonych plastrów, zazwyczaj smażonych w głębokim tłuszczu; coraz częściej zastępuje się go jednak obróbką mikrofalową i spryskaniem olejem.
Q 02Jakie zboże daje ziarno, z którego powstaje popcorn?
Kukurydza
Prażone w wysokiej temperaturze ziarno „puchnie” i wyrzuca z wnętrza miękką, chrupiącą masę białkowo-skrobiową.
Q 03Jaka substancja obecna w chipsach może sprzyjać nowotworom układu pokarmowego?
Akrylamid
Ten sam związek podejrzewa się o wywoływanie przewlekłego stanu zapalnego, który podnosi ryzyko miażdżycy i choroby wieńcowej.
Q 04Jaka siła wyrzuca bulwy na ostrza obrotowej krajalnicy do chipsów?
Odśrodkowa
Krajalnica tnie zwyczajne plasterki albo grubsze, karbowane, których z jednej bulwy wychodzi o połowę mniej.
Q 05Jaki wzmacniacz smaku stosuje się między innymi w chipsach marki Lay's?
Glutaminian sodu
Część producentów próbuje zastępować wzmacniacze smaku innymi dodatkami, co nie zawsze wychodzi zdrowiu na dobre.
Q 06Który kucharz miał wynaleźć chipsy, krojąc bulwy tak cienko, że były niemal przezroczyste?
George Crum
Klient narzekał na grubość pieczonych ziemniaków, a cieniutkie plastry tak mu zasmakowały, że trafiły na stałe do karty.
Q 07Jaką cechę, poza nieprzeźroczystością, musi mieć tworzywo opakowania chipsów?
Odporność na tłuszcz
Zanim chipsy trafią do opakowań, są chłodzone, a sztuki przypalone lub niedosmażone odrzuca kontrola ręczna albo automatyczna.
Q 08Jaki procent dziennego zalecanego limitu soli pokrywa 100 g czipsów?
50%
Wraz z solą do organizmu trafia spora dawka sodu, co dokłada się do innych niekorzystnych skutków tej przekąski.
Q 09Ile kilokalorii dostarcza 100 g chipsów ziemniaczanych?
505–549
Wysoka kaloryczność bierze się z tłuszczu i łatwo przyswajalnej skrobi ziemniaczanej o wysokim indeksie glikemicznym.
Q 10W którym roku, według najpopularniejszej wersji, chipsy powstały przypadkiem?
1853
Miało się to wydarzyć w amerykańskiej restauracji, gdzie kucharz zareagował na skargę kapryśnego klienta.
Q 11Co usuwa się z plasterków ziemniaka podczas drugiego mycia przed blanszowaniem?
Skrobię i cukry
Bez tego płukania plasterki sklejałyby się i ciemniały podczas smażenia.
Q 12Którego pierwiastka chipsy są źródłem obok witamin A, C i E?
Żelaza
Obecność witamin nie równoważy wysokiej kaloryczności ani dużej zawartości tłuszczów nasyconych.
Q 13Gdzie prażenie mogło być jednym z pierwszych sposobów przyrządzania kukurydzy?
Meksyk
Prażoną kukurydzę znali również Aztekowie i Inkowie, a także inne plemiona Indian Ameryki Północnej.
Jaką metodą otrzymuje się prażynki, których nie należy mylić z chipsami?
Q 21Na czym chipsy odsączają się z tłuszczu zaraz po smażeniu?
Pas z drucianej siatki
Transporter porusza się powoli, by tłuszcz zdążył ściec, zanim chipsy zostaną posolone i przyprawione.
Q 22Jaką substancją część producentów chipsów zastępuje wzmacniacze smaku?
Maltodekstryną
Chipsy o prostym składzie, bez wzmacniaczy i bez tego zamiennika, są dziś na rynku rzadkością.
Q 23Jaki dodatkowy efekt, poza lepszą barwą, daje blanszowanie plasterków na chipsy?
Mniejsze wchłanianie tłuszczu
Do wody do blanszowania dodaje się często chlorek magnezu lub chlorek wapnia oraz antyoksydanty.
Ekstruzja
Osobną kategorią przekąsek są też chrupki; chipsy odróżnia od nich to, że są cienkimi plastrami warzyw, a nie formowaną masą.
Q 15Co usuwa obierki powstające w obieraczce podczas produkcji chipsów?
Strumień wody
Po obraniu bulwy są jeszcze doczyszczane z oczek i zielonych przebarwień, zanim trafią na krajalnicę.
Q 16Jak długo smaży się osuszone talarki ziemniaczane na chipsy?
1,5–3 minuty
Czas i temperatura smażenia zależą od partii surowca oraz od metody smażenia stosowanej w zakładzie.
Q 17Ile tłuszczu zawiera 100 g chipsów ziemniaczanych?
28–41 g
Tłuszcz w chipsach to zwykle głównie nasycone kwasy tłuszczowe, a węglowodanów jest w nich jeszcze więcej: 42–62 g.
Q 18W jakim mieście, według legendy, zdenerwowany kucharz wprowadził chipsy na stałe do menu?
Saratoga Springs
Danie trafiło do karty pod nazwą nawiązującą do tej miejscowości, choć historycy podchodzą do całej opowieści sceptycznie.
Q 19Jaki typ obieraczki jest najczęściej stosowany w produkcji chipsów?
Ścierna
Obieraczka ma postać obracającego się bębna, którego wnętrze wyłożono szorstkim materiałem ocierającym skórkę z bulw.
Q 20Ile w przybliżeniu zwyczajnych plasterków na chipsy daje jeden ziemniak?
30
Grubszych, karbowanych plasterków wychodzi z jednej bulwy mniej więcej o połowę mniej niż zwyczajnych.
Q 24Jaka w przybliżeniu temperatura panuje na początku linii smażalników chipsów?
180 °C
Na końcu linii temperatura jest niższa; potem chipsy odsączają się z tłuszczu na wolno jadącej taśmie.
Q 25Jaki przychód wygenerował międzynarodowy rynek chipsów w 2005 roku?
16,4 mld dolarów
Cały rynek przekąsek wyceniano wtedy na 46,1 mld dolarów, więc chipsy odpowiadały za ponad jedną trzecią sprzedaży.
Q 26Ile białka ma 100 g chipsów ziemniaczanych?
3,5–6 g
Błonnika jest w chipsach 2–9 g na 100 g, czyli niewiele więcej niż białka.
Q 27W którym stanie USA powstała w 1910 roku pierwsza masowa wytwórnia chipsów ziemniaczanych?
Ohio
Firma nazywała się „Mikesell's Potato Chip Company” i uchodzi za pioniera przemysłowej produkcji chipsów.
Q 28W którym roku w Stanach Zjednoczonych wydrukowano przepis na smażone chipsy?
1832
Przepis pochodził z książki przetłumaczonej ze starszego angielskiego zbioru, a więc wyprzedza legendę o restauracyjnym kucharzu.
Q 29Jaki udział w światowym rynku przekąsek miały chipsy w 2005 roku?
35,5%
Chipsy rywalizują na półkach z chrupkami i prażynkami, a mimo to od lat pozostają największym segmentem słonych przekąsek.
Q 30Jakie urządzenie myje surowiec na początku produkcji chipsów ziemniaczanych?
Płuczka bębnowo-prętowa
Po umyciu bulwy trafiają do obieraczki, a następnie doczyszcza się je jeszcze ręcznie, wycinając oczka.