Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Koffie is de meest gedronken warme drank ter wereld, gezet van de gebrande pitten van de koffieplant. De plant komt uit Ethiopië en Jemen en werd door Nederlandse en Franse zeevaarders over de tropen verspreid. Deze quiz gaat over de geschiedenis van de drank, de koffiesoorten, de weg van bes tot boon, de zetmethoden van cafetière tot espresso en de wereldhandel in koffie. Van vragen voor elke koffiedrinker tot vragen waar zelfs een barista over moet nadenken.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke koffiesoorten worden wereldwijd het meest geteeld?
Arabica en robusta
Sinds de 19e eeuw zitten de producenten en exporteurs vooral in de tropische gebieden van Zuid- en Centraal-Amerika, Afrika en Azië.
Q 02Hoe heet iemand die zich heeft toegelegd op het bereiden van espresso en aanverwante dranken?
Barista
Voor espresso wordt zeer fijn gemalen koffie aangedrukt in een filterbakje met een zeer fijne zeef in de filterdrager.
Q 03Welke sterkedrank gaat er in een Irish coffee?
Ierse whiskey
Andere alcoholische koffievarianten zijn onder meer de carajillo, de Pharisäer en de Dokkumer, Hasseltse en Limburgse koffie.
Q 04Welk land is al lange tijd de grootste koffieproducent ter wereld?
Brazilië
Het land nam in het oogstjaar 2022/23 ruim een derde van alle geoogste koffie voor zijn rekening, zo'n 60 miljoen zakken.
Q 05Welk beroep had Kaldi, die volgens de legende de koffie ontdekte?
Geitenhoeder
Zijn dieren zouden opgewonden zijn geraakt van rode bessen; het verhaal wordt algemeen beschouwd als een legende zonder historische grondslag.
Q 06Uit welke drie gelijke delen bestaat een cappuccino?
Gestoomde melk, geschuimde melk en espresso
Een flat white is juist een dubbele espresso met gestoomde melk en maar een beetje melkschuim.
Q 07In welk boek beschreef Multatuli de levensomstandigheden op de koloniale koffieplantages?
Max Havelaar
Het boek verscheen in 1859 en gaat over de Javanen die werkten op de koffie- en suikerplantages in Nederlands-Indië.
Q 08In welke landen vindt de koffieplant haar oorsprong?
Ethiopië, Jemen en Soedan
De meeste soorten van het geslacht Coffea komen van nature voor in tropisch Afrika en op de eilanden in de Indische Oceaan.
Q 09Voor welk percentage bestaat een kop koffie uit water?
98%
Daarom is zuiver water met minder dan 150 mg droogrest per liter belangrijk; kalkrijk water absorbeert de smaak van de bonen niet optimaal.
Q 10Uit de uitwerpselen van welk dier worden de bonen voor kopi luwak verzameld?
Palmroller
Het dier, ook wel koffierat genoemd, leeft vooral in de Filipijnen en Indonesië; de koffie gold lange tijd als de duurste ter wereld.
Q 11Welk driedelig metalen apparaat voor op het fornuis heeft een trechtervormig koffiefilter?
Mokkapot
Het water wordt met ongeveer 1,5 bar door de koffie geperst; de zettijd varieert van vijf tot tien minuten.
Q 12Wat voor soort vrucht is de vrucht van de koffieplant botanisch gezien?
Steenvrucht
De dikke harde pit lijkt sterk op een boon en wordt daarom koffieboon genoemd, al is dat botanisch gezien niet juist.
Q 13Welk gebruik ontstond doordat men aan koffie magische krachten toekende?
Koffiedikkijken
Aan het einde van de 17e eeuw dronk in Nederland slechts een handjevol mensen uit de gegoede burgerij de toen nog exclusieve drank.
Q 21Hoe heet het speciale pannetje waarin Turkse koffie wordt gezet?
Cezve
Het pannetje is meestal van brons of koper; de koffie gaat erin met een gelijke hoeveelheid suiker en wordt heel langzaam aan de kook gebracht.
Q 22In welke kolonie werd de robusta-koffie ontdekt?
Belgisch-Congo
Arabica was gevoelig voor plantenziekten; robusta is met minder bestrijdingsmiddelen te telen en levert een grotere oogst.
Q 23Waaraan worden de ongebrande bonen van zogenaamde monsooned coffee blootgesteld?
Aan zeelucht
Toen het Suezkanaal werd geopend, hoefde koffie niet meer om Afrika heen en viel dit proces weg; de bonen worden er minder zuur van.
Q 14In welke drie groepen worden de zetmethoden voor koffie globaal onderscheiden?
Filteren, oplossen en laten bezinken
Een basisregel is dat de cafeïne en de bittere smaak net iets langzamer in het water worden opgenomen dan de andere aroma's.
Q 15Welk volk dronk in de periode 2002–2006 met 5,4 kopjes per dag de meeste koffie?
Finnen
Scandinaviërs dronken in die periode gemiddeld 4,3 kopjes per dag, de Nederlanders 3,2 en de Britten slechts 1,2.
Q 16Welke drank verdrong koffie vanaf 1750 van de eerste plaats als volksdrank?
Bier
Vanaf het begin van de 18e eeuw werd koffie door de dalende prijs populairder en kwamen overal koffiehuizen op.
Q 17Welke Jemenitische havenstad werd de belangrijkste distributeur van koffie naar Egypte?
Mokka
De koffiesoort die naar deze stad is vernoemd, werd van hieruit ook naar Syrië getransporteerd.
Q 18Uit welk gebied komt arabica-koffie van oorsprong?
Het Ethiopisch Massief
In 1690 voerden de Nederlanders de plant, waarschijnlijk afkomstig uit Jemen, in op Java en in 1699 opnieuw.
Q 19In welke stad zou in de 16e eeuw het eerste Europese koffiehuis zijn geopend?
Venetië
Het is niet duidelijk wie daarvoor gezorgd heeft; Amsterdam zou later het eerste internationale koffiehandelscentrum zijn geworden.
Q 20Onder welke druk wordt het water bij de espressomethode door de koffie geperst?
9 bar
Het water is daarbij bij voorkeur gedemineraliseerd en heeft een temperatuur tussen 90 en 96 °C.
Q 24Hoeveel gestoomde melk gaat er volgens het recept in een flat white?
130 ml
Bij een latte macchiato gaat juist 150 ml warme melk op een shot espresso, aangevuld met melkschuim.
Q 25Welke beroemde Perzische arts merkte de koffiedrank op?
Avicenna
Ook Arabische handelaren merkten de drank op; naar alle waarschijnlijkheid begon de teelt van koffieplanten in de Arabische wereld.
Q 26Op welke eilanden teelden de Nederlanders koffie voor de export?
Celebes en Sumatra
Daardoor werd Nederland het eerste commerciële koffie-exporterende land; eind 17e eeuw smokkelden zeevaarders ook arabica naar Java.
Q 27Wat betekent de naam van de Indonesische zetmethode kopi tubruk?
Botsende koffie
De naam verwijst naar het water dat tijdens het opgieten met de koffie in het kopje botst; de drab op de bodem drinkt men niet op.
Q 28Welke schimmel veroorzaakt koffieroest?
Hemileia vastatrix
Robustaplanten die in 1900 vanuit Brussel naar Java werden gestuurd, bleken resistent tegen deze ziekte.
Q 29Welke Franse marineofficier smokkelde koffiestekjes naar Martinique?
Gabriel de Clieu
Via de Franse Caraïbische eilanden kwam de koffieproductie ook op Haïti, Santo Domingo en Guadeloupe op gang.
Q 30Welke Amsterdamse burgemeester liet koffieplantjes van Malabar naar Batavia sturen?
Nicolaas Witsen
De eerste oogst op de Kedawoeng-plantage in Batavia mislukte; stekjes die Henricus Zwaaydecroon in 1699 meebracht, slaagden wel.