Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Maïs is het meest geproduceerde graan ter wereld, maar slechts een klein deel belandt rechtstreeks op ons bord. Het gewas werd duizenden jaren geleden in Midden-Amerika veredeld en groeit vandaag op honderdduizenden hectaren in Nederland en België. Deze quiz gaat over de plant zelf, de veredeling, de maïsteelt in de Lage Landen, gentechmaïs en ziekten. En natuurlijk over popcorn: waarom ploft een korrel eigenlijk? Speel de quiz direct online of print de vragen uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Uit welke regio komt maïs oorspronkelijk?
Midden-Amerika
De oorspronkelijke bewoners kozen steeds de grootste en lekkerste kolven uit om mee verder te kweken, waardoor de kolven groter en voedzamer werden.
Q 02Wat voert het stuifmeel van maïs naar andere maïsplanten?
De wind
De bevruchting vindt bij maïs plaats in afzonderlijke korrels: elke korrel op de kolf wordt apart bevrucht.
Q 03Onder welke naam wordt maïszetmeel als bindmiddel voor sauzen en soepen gebruikt?
Maizena
Maïsmeel zelf bevat zo weinig gluten dat het niet kan rijzen en daardoor ongeschikt is als broodmeel.
Q 04Naar welk land nam Columbus de maïsplant mee na zijn reis van 1492?
Spanje
Voor het koudere Europese klimaat veredelden Europeanen de plant verder, waarna maïs het ook in noordelijke gebieden steeds beter ging doen.
Q 05Wat ontstaat in een mestvergister bij het vergisten van mest met energiemaïs?
Biogas
Het menggas kan als brandstof dienen of worden gebruikt om elektriciteit op te wekken; het bijmengen van een akkerbouwproduct heet co-vergisting.
Q 06Welke kleur heeft de kolfkwast van suikermaïs in het optimale oogststadium?
Donkerbruin
Op dat moment zijn de korrels tot bijna boven in de kolf warmgeel van kleur en nog niet ingedeukt.
Q 07De productie van welke twee granen wordt wereldwijd door maïs overtroffen?
Tarwe en rijst
Maar weinig maïs wordt rechtstreeks door de mens gegeten: het meeste gaat naar veevoer, bio-ethanol en producten als maïszetmeel en glucosestroop.
Q 08Hoeveel jaar geleden werd maïs ongeveer gedomesticeerd in zuidelijk Mexico?
10.000 jaar
De wetenschappelijke naam van maïs is Zea mays; de plant behoort tot de grassenfamilie.
Q 09Hoe heet de mannelijke bloeiwijze aan de top van een maïsplant?
Pluim
De vrouwelijke bloeiwijze, de kolf, zit in de bladoksels en bestaat uit een spil met rijen vruchtbeginsels waaruit de korrels ontstaan.
Q 10Hoeveel procent maïs moet traditionele bourbon minimaal bevatten?
51%
In de praktijk ligt het aandeel maïs in bourbon meestal veel hoger, rond de 70%.
Q 11Hoe noem je een plant als maïs, met aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen op één plant?
Eenhuizig
De afzonderlijke bloemen van maïs zijn eenslachtig: ze zijn óf mannelijk óf vrouwelijk, nooit allebei tegelijk.
Q 12Tegen welke eigen onkruidverdelger maakte Monsanto maïs via genetische modificatie resistent?
Roundup
Wie zulke maïs koopt, is in feite verplicht ook het bestrijdingsmiddel bij Monsanto in te kopen, wat op veel verzet stuitte.
Q 13Door de vorming van welke bacteriën wordt ingekuilde snijmaïs geconserveerd?
Melkzuurbacteriën
Snijmaïs wordt niet volledig afgerijpt gehakseld; in noordelijke regio's gebeurt dat pas sinds ongeveer een halve eeuw.
Q 21Waaraan is een maïskorrel van het denttype te herkennen?
Deukje in de top
Naast dent bestaat het type flint; het verschil zit in de bouw van de korrel, niet in de plant.
Q 22Hoeveel procent eiwit bevat een maïskorrel van het denttype?
10%
Verreweg het grootste deel van zo'n korrel, ongeveer 80%, bestaat uit koolhydraten: zetmeel en suikers.
Q 23Bij welke dieren zou MON863-maïs volgens een omstreden onderzoek lever- en nierschade geven?
Ratten
Gentechmaïs met de MON863-gencombinatie is sinds januari 2006 toegelaten in de EU; de studie werd een jaar na publicatie ingetrokken.
Q 14Met welk klein grasplantje is de veredeling van maïs waarschijnlijk ooit begonnen?
Teosinte
Dit grasplantje leeft voort als Zea mays ssp. parviglumis, een van de ondersoorten waaruit de huidige cultuurmaïs rechtstreeks is gedomesticeerd.
Q 15Tegen welk insect zijn genetisch gemodificeerde maïsrassen resistent gemaakt?
Europese maïsboorder
Andere gentechrassen zijn ongevoelig gemaakt voor bepaalde herbiciden, wat het bedrijven van monocultuur vergemakkelijkt.
Q 16Waar zit het reservevoedsel van een maïskorrel opgeslagen?
Het endosperm
Maïs is een eenzaadlobbige plant (monocotyl), en bij die groep ligt de voedselvoorraad van het zaad niet in de zaadlobben.
Q 17In welk stadium worden de korrels van suikermaïs geoogst?
Melkrijp
Suikermaïs (Zea mays convar. saccharata) wordt in België en Nederland geteeld voor de verse consumptie.
Q 18Tot hoeveel procent suiker kan extra zoete suikermaïs bevatten?
20%
De omzetting van suiker naar zetmeel is bij dit type genetisch geblokkeerd; staat het naast snijmaïs, dan heft bestuiving die blokkade op.
Q 19Welke polysacharide maakt 75 à 80% van het zetmeel in een maïskorrel uit?
Amylopectine
Bij kleefmaïs is de verhouding nog extremer: daar bestaat het zetmeel in de korrel vrijwel uitsluitend uit deze ene polysacharide.
Q 20Vóór welke datum moet snijmaïs geoogst zijn om daarna nog een vanggewas in te zaaien?
1 oktober
Wie het vanggewas als onderzaai tegelijk met de snijmaïs inzaait, mag later oogsten; de regel hangt samen met de stikstofreductie.
Q 24Aan welke jonge dieren wordt industrieel gepofte maïs onder meer gevoerd?
Biggen
Gepofte maïs is beter verteerbaar dan ongepofte korrels, wat het aantrekkelijk maakt als voer voor jonge dieren.
Q 25Hoe heet het effect dat gekruiste inteeltlijnen van maïs beter groeien en meer opbrengen?
Heterosis
Inteeltlijnen ontstaan door maïsplanten via zelfbestuiving in te telen; pas in specifieke kruisingscombinaties leveren ze topplanten op.
Q 26Hoeveel hectare snijmaïs wordt er in België minstens geteeld?
220.000 ha
In Nederland gaat het om meer dan 200.000 hectare; in beide landen is de oogst vooral bestemd als veevoer in de rundveehouderij.
Q 27Tot meer dan hoeveel procent droge stof moet energiemaïs afrijpen?
30%
Energiemaïs wordt sinds het begin van dit millennium in Nederland verbouwd en mag iets later rijpen dan gewone snijmaïs.
Q 28Onder welke naam staat de ingetrokken studie over gentechmaïs MON863 bekend?
Séralini-affaire
Het tijdschrift Food and Chemical Toxicology trok de publicatie in nadat collega-wetenschappers het onderzoek ondeugdelijk noemden.
Q 29Na hoeveel dagen kiemt siermaïs bij 19-22 °C?
10 tot 14 dagen
Siermaïs wordt gebruikt in de bloemsierkunst; rassen als aardbeienmaïs moeten zo vroeg mogelijk worden gezaaid om goed af te rijpen.
Q 30Hoeveel hectare snijmaïs stond er in 1970 in Nederland?
6.400 ha
In 1994 was het areaal gegroeid tot 230.000 hectare, mede doordat op maïsakkers een grotere mestgift was toegestaan.