Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Suiker is chemisch gezien sacharose: een disacharide die uit suikerbieten, suikerriet of suikerpalm wordt gewonnen en in de keuken zorgt voor zoetheid, textuur en karamel. Deze quiz gaat over de scheikunde en de soorten suiker, wat suiker in je lichaam doet, en over de wereldmarkt: van Brazilië en India tot de Europese suikermarktordening. Speel direct online of print de vragen uit voor een quizavond of een les.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke suiker wordt traditioneel over oliebollen gestrooid?
Poedersuiker
De korrel is geheel vermalen, wat hem ook geschikt maakt voor glazuur en sauzen die niet gebakken worden.
Q 02Waarin wordt zuivere suiker bij verhitting chemisch omgezet?
Karamel
Het resultaat heeft een typische eigen smaak en kleur, geliefd in desserts en sauzen.
Q 03Wat veroorzaakt een hoge suikerinname, met meer kans op welvaartsziekten?
Overgewicht
Tot die welvaartsziekten horen kanker, diabetes, hart- en vaatziekten en zelfs depressies.
Q 04Wat is de chemische naam voor tafelsuiker?
Sacharose
De stof wordt ook wel sucrose genoemd en bestaat uit twee aan elkaar gekoppelde suikermoleculen.
Q 05Waarvoor vormt suiker in de mond een ideale voedingsbodem?
Bacteriën
Die micro-organismen produceren een zuur dat het beschermende glazuur van het gebit aantast.
Q 06Welke stof is via de celademhaling de energiebron voor alle lichaamscellen?
Glucose
Om die stof vanuit het bloed de cellen in te krijgen, is het hormoon insuline nodig.
Q 07Welk land was veruit de grootste suikerexporteur ter wereld, met een aandeel van ruim 50%?
Brazilië
Thailand en India volgen op afstand; de export van de koploper hangt sterk af van de ethanolprijs.
Q 08In welk orgaan wordt het hormoon insuline aangemaakt?
Alvleesklier
Zonder dat hormoon kan bloedsuiker niet vanuit het bloed in de cellen worden opgenomen.
Q 09Welke suiker bestaat uit grote kristallen die in koffie en thee worden gebruikt?
Kandij
Griessuiker is juist het tegenovergestelde: een extra fijne korrel die snel oplost in koude bereidingen.
Q 10In welke vorm wordt tafelsuiker industrieel uit suikerbieten gewonnen?
Kristalsuiker
Suikerriet levert rietsuiker en de suikerpalm palmsuiker; alle drie worden in de fabriek geraffineerd.
Q 11Wat is de belangrijkste natuurlijke vorm van koolhydraten in onze voeding?
Zetmeel
Brood, pasta, rijst, aardappelen en peulvruchten zitten er vol mee.
Q 12Voor de productie van welke brandstof is rietsuiker een zeer goede grondstof?
Ethanol
In Brazilië rijden veel auto's bijna uitsluitend op die brandstof, en het land is er de grootste producent van.
Q 13Van welke stof zorgt suiker, net als drugs, voor de afgifte in het beloningssysteem?
Dopamine
Anders dan bij drugs is er niet steeds meer nodig voor hetzelfde prettige gevoel.
Q 14Tot minder dan welk deel van de energie-inname wil de WHO de inname van vrije suiker beperken?
Q 21Waartoe krijgen mondbacteriën rechtstreeks toegang als het tandglazuur is aangetast?
Dentine
Zo ontstaat cariës, een van de bekendste gezondheidsaspecten van suiker.
Q 22Welk deel van alle suiker wordt internationaal verhandeld?
Een derde
De productie schommelt sterker dan de consumptie, onder meer door weersomstandigheden.
Q 23Welk enzym splitst suiker tijdens de spijsvertering?
Sacharase
Elk suikermolecuul valt daarbij uiteen in één molecuul fructose en één molecuul van een andere enkelvoudige suiker.
Q 24In welke maand begint een 'suikerjaar' in de suikerstatistieken?
10%
Het advies geldt voor volwassenen én kinderen.
Q 15Wat geeft het stoppen met suiker, anders dan het stoppen met drugs, niet?
Onthoudingsverschijnselen
Suiker heeft geen invloed op de neurotransmitters, dus fysiologisch bestaat een suikerverslaving niet.
Q 16Welke suikersoort heeft een fijne korrel en een zeker gehalte aan invertsuiker?
Basterdsuiker
Deze suiker is een vast ingrediënt van gebak en roomijs.
Q 17Welk orgaan zet fructose na de spijsvertering verder om?
Lever
Het resultaat komt als bloedsuiker in het bloed terecht en wordt naar de lichaamscellen vervoerd.
Q 18Welk land heeft met 17% het grootste aandeel in de wereldwijde suikerconsumptie?
India
Daarna volgen de Europese Unie en China met elk 9%, en de Verenigde Staten en Brazilië met elk 6%.
Q 19Wat moet suiker bevatten om in de EU officieel vanillesuiker te mogen heten?
Echte vanille
In de praktijk wordt de naam ook gebruikt als alleen vanilline is toegevoegd.
Q 20Hoe heet ongeraffineerde, ruwe suiker?
Moscovade
Geraffineerde suiker wordt in de fabriek door herkristallisatie en filtratie gezuiverd.
Oktober
De statistieken volgen de cyclus van planten en oogsten, en het jaar loopt door tot en met september.
Q 25Hoeveel energie levert één gram suiker?
16,8 kJ
Geraffineerde suiker levert het lichaam verder geen andere voedingsstoffen.
Q 26Vanaf welke concentratie werkt suiker conserverend?
63%
Het conserverende effect komt door de wateronttrekkende werking, waar jam en confituur op steunen.
Q 27Wat is de molecuulformule van tafelsuiker?
C12H22O11
Het gaat om een disacharide: een koolhydraat dat uit twee enkelvoudige suikers is opgebouwd.
Q 28Hoeveel suiker werd er in 2016 wereldwijd geproduceerd?
175 miljoen ton
In 1960 was dat nog circa 53 miljoen ton, een gemiddelde groei van 2,1% per jaar.
Q 29In welk handboek staan de criteria voor 'afhankelijkheid van een middel' waaraan suikergebruik niet voldoet?
DSM-IV
Veel suiker eten is eerder aangeleerd gewoontegedrag, mede doordat fabrikanten het aan talloze producten toevoegen.
Q 30Hoeveel suiker consumeerde de gemiddelde Braziliaan in 2011 per jaar?
59,5 kilogram
De gemiddelde Chinees kwam datzelfde jaar niet verder dan iets meer dan 11 kilogram.