Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Vlees is het spierweefsel van gewervelde dieren en een van de meest besproken voedingsmiddelen ter wereld. Van de indeling in rood, wit, orgaan- en bewerkt vlees tot de rol van ijzer in de kleur van een biefstuk: er zit meer wetenschap in een stukje vlees dan je denkt. Deze quiz test je kennis over vleesconsumptie in Nederland, dierenwelzijn, de impact van veeteelt op het klimaat en wat onderzoek zegt over gezondheid. Ook spek en de vele Nederlandse uitdrukkingen rond vlees komen voorbij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk weefsel van gewervelde dieren wordt vlees genoemd?
Spierweefsel
In de breedste betekenis omvat vlees ook organen zoals lever en nieren; in de engste zin gaat het alleen om zoogdieren die voor consumptie zijn gekweekt.
Q 02Hoe noemt men kippen die om economische redenen te snel moeten groeien?
Plofkippen
De term werd bekend door acties tegen de bio-industrie, waarbij ook de vraag speelt of dieren überhaupt geëxploiteerd mogen worden.
Q 03Welke innovatie geldt als een van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van vlees?
Kweekvlees
Het merendeel van het vlees dat wij eten komt nog altijd van dieren uit de veehouderij, het zogeheten slachtvlees.
Q 04Welk product hoort volgens de gangbare indeling bij bewerkt vlees?
Saucijzenbroodje
Tot bewerkt vlees horen ook bacon, ham, cornedbeef, spam, pasties, paté en salami.
Q 05Onder welke naam is het broeikasgas distikstofoxide beter bekend?
Lachgas
Van de wereldwijde methaanuitstoot komt 20% uit de landbouw, door een combinatie van veeteelt, afvalbeheer en rijstteelt.
Q 06Welke vorm van kanker wordt het sterkst gekoppeld aan rood en bewerkt vlees?
Darmkanker
Rood vlees hangt ook samen met een verhoogd risico op borst-, pancreas-, lever-, long- en slokdarmkanker.
Q 07In hoeveel groepen wordt vlees in de kookkunst en in gezondheidsonderzoek vaak ingedeeld?
Vier
De indeling loopt van spiervlees van zoogdieren en gevogelte tot organen en producten als ham, worst en salami.
Q 08Welke Franse leverdelicatesse geldt als typisch voorbeeld van orgaanvlees?
Foie gras
Ook nieren en zwezerik, zoals kalfszwezerik, vallen onder orgaanvlees.
Q 09Welke Nederlandse organisatie voerde actie tegen kiloknallers en het castreren van biggen?
Stichting Wakker Dier
De acties richtten zich ook op blank kalfsvlees, waarvoor kalveren bloedarmoede krijgen, en op kippen die te snel moeten groeien.
Q 10Welke huisdieren eten in Nederland jaarlijks meer vlees dan hun baasjes?
Honden en katten
Volgens een uitzending van HUMAN is het hele oppervlak van Nederland nodig om deze dieren van vlees te voorzien.
Q 11Welk eiwit in de spiervezels bepaalt het verschil tussen rood en wit vlees?
Myoglobine
Rood vlees bevat relatief veel dunne spiervezels met veel mitochondriën, die langdurig kunnen werken zonder rustperiode.
Q 12Welke wilde vogelsoort levert wit vlees?
Fazant
Naast pluimvee als kip, kalkoen en parelhoen leveren ook kwartels en patrijzen wit vlees.
Q 13De oxidatietoestand van welk atoom bepaalt mede de kleur van vlees?
IJzer
Ook de zuurstofatomen die aan dat atoom gebonden zijn spelen een rol in de uiteindelijke kleur van een stuk vlees.
Q 14Welk deel van het in Nederland geproduceerde vlees wordt geëxporteerd?
Q 21Hoeveel eieren eet een Nederlander gemiddeld per jaar?
192
Rond 2010 daalde de consumptie van varkens- en koeienvlees elk jaar gestaag, maar sinds 2016 blijft die ongeveer gelijk.
Q 22Welk aandeel van de wereldwijde antropogene broeikasgasemissies veroorzaakt de vleesproductie?
14,5%
Volgens NASA-data uit 2020 is methaan verantwoordelijk voor ongeveer 23% van de klimaatverandering in de twintigste eeuw.
Q 23Hoe werken de brede type II-spiervezels waaraan wit vlees rijk is?
In korte, snelle uitbarstingen
Deze brede vezels hebben een hoge anaerobe capaciteit, terwijl de dunne vezels van rood vlees juist aeroob en uithoudend zijn.
Meer dan driekwart
Tegelijkertijd importeerde Nederland in 2000 voor 10,8 miljard gulden aan veehouderijproducten.
Q 15Hoeveel gram gegaard rood vlees per week adviseert het WCRF als maximum?
500 gram
Dat gegaarde gewicht komt overeen met 700 tot 750 gram rauw vlees; bewerkt vlees wordt het liefst helemaal gemeden.
Q 16Welke aandoening krijgen kalveren bij de productie van blank kalfsvlees?
Bloedarmoede
Het is een van de praktijken waartegen in Nederland actie is gevoerd, naast het prijsstunten met vlees.
Q 17Hoeveel keer groter is de watervoetafdruk per calorie van rundvlees dan die van granen?
20 keer
Veeteelt draagt daarnaast via nitraat, ammoniak en fosfaat bij aan de vermesting en verzuring van de natuur.
Q 18Aan welk molecuul is het ijzeratoom gebonden wanneer vlees na nitrietbehandeling roze blijft?
Stikstofmonoxide
Daardoor kan nitrietbehandeld vlees roze blijven, zelfs als het aan hoge temperaturen wordt blootgesteld.
Q 19Hoe lang kan de kunstmatig veroorzaakte rode kleur van verpakte vleeswaren aanhouden?
Tot een jaar
De roodheid van vlees hangt verder sterk af van diersoort, leeftijd van het dier en hoeveel beweging het heeft gehad.
Q 20Hoeveel varkensvlees consumeren Nederlandse huishoudens jaarlijks?
100 miljoen kilo
Die jaarlijkse hoeveelheid varkensvlees vertegenwoordigt een waarde van 650 miljoen euro.
Q 24Voor welk aandeel van de menselijke uitstoot van distikstofoxide is vee verantwoordelijk?
65%
Dit krachtige en langlevende broeikasgas veroorzaakt op zichzelf 0,1°C klimaatverandering.
Q 25Hoeveel kilo vlees gebruikte een Nederlander in 2012 gemiddeld per jaar?
83,7 kg
Het cijfer omvat rund, kalf, varken, kip en kalkoen; omdat vegetariërs meetellen, eet de doorsnee vleeseter in werkelijkheid meer.
Q 26Met welk E-nummer wordt natriumnitriet aangeduid, dat cornedbeef en ham roze houdt?
E250
Kaliumnitriet, het alternatief waarmee de meeste ham en cornedbeef worden behandeld, heeft het nummer E249.
Q 27Hoeveel vegetariërs zaten er in het Nederlandse gemiddelde van de vleesconsumptie in 2012?
700.000
Daar kwamen nog eens 3,5 miljoen parttime-vegetariërs bij, wat het gemiddelde per hoofd flink drukt.
Q 28Hoeveel kubieke meter methaan produceren koeien wereldwijd ongeveer per dag?
570 miljoen
Volgens de FAO (2006) is dat zo'n 35 tot 40% van de totale methaanuitstoot van de planeet.
Q 29Welke roodachtige verbinding ontstaat in rauw vlees als het ijzer aan zuurstof is gebonden?
Oxymyoglobine
In rauw vlees bevindt het ijzeratoom zich in de +2 oxidatietoestand; pas bij verhitting verliest het een elektron.
Q 30Voor hoeveel gulden exporteerde Nederland in 2000 vlees en vleesproducten?
12 miljard
De export van zuivelproducten kwam datzelfde jaar uit op 10,75 miljard gulden.